៤. ចតុត្ថវគ្គោ

(៣៩) ៧. លក្ខណកថា

៤០០. លក្ខណសមន្នាគតោ ពោធិសត្តោតិ? អាមន្តា. បទេសលក្ខណេហិ សមន្នាគតោ បទេសពោធិសត្តោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

លក្ខណសមន្នាគតោ ពោធិសត្តោតិ? អាមន្តា. តិភាគលក្ខណេហិ សមន្នាគតោ តិភាគពោធិសត្តោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

លក្ខណសមន្នាគតោ ពោធិសត្តោតិ? អាមន្តា. ឧបឌ្ឍលក្ខណេហិ សមន្នាគតោ ឧបឌ្ឍពោធិសត្តោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

លក្ខណសមន្នាគតោ ពោធិសត្តោតិ? អាមន្តា. ចក្កវត្តិសត្តោ លក្ខណសមន្នាគតោ, ចក្កវត្តិសត្តោ ពោធិសត្តោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ចក្កវត្តិសត្តោ លក្ខណសមន្នាគតោ, ចក្កវត្តិសត្តោ ពោធិសត្តោតិ? អាមន្តា. យាទិសោ ពោធិសត្តស្ស បុព្ពយោគោ បុព្ពចរិយា ធម្មក្ខានំ ធម្មទេសនា, តាទិសោ ចក្កវត្តិសត្តស្ស បុព្ពយោគោ បុព្ពចរិយា ធម្មក្ខានំ ធម្មទេសនាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៤០១. យថា ពោធិសត្តស្ស ជាយមានស្ស ទេវា បឋមំ បដិគ្គណ្ហន្តិ បច្ឆា មនុស្សា [ទី. និ. ២.២៧; ម. និ. ៣.២០៥ វុត្តំ ទិស្សាយ បុច្ឆតិ], ឯវមេវំ ចក្កវត្តិសត្តស្ស ជាយមានស្ស ទេវា បឋមំ បដិគ្គណ្ហន្តិ បច្ឆា មនុស្សាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

យថា ពោធិសត្តស្ស ជាយមានស្ស ចត្តារោ នំ ទេវបុត្តា បដិគ្គហេត្វា មាតុ បុរតោ ឋបេន្តិ – ‘‘អត្តមនា, ទេវិ, ហោហិ! មហេសក្ខោ តេ បុត្តោ ឧប្បន្នោ’’តិ, ឯវមេវំ ចក្កវត្តិសត្តស្ស ជាយមានស្ស ចត្តារោ នំ ទេវបុត្តា បដិគ្គហេត្វា មាតុ បុរតោ ឋបេន្តិ – ‘‘អត្តមនា, ទេវិ, ហោហិ! មហេសក្ខោ តេ បុត្តោ ឧប្បន្នោ’’តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

យថា ពោធិសត្តស្ស ជាយមានស្ស ទ្វេ ឧទកស្ស ធារា អន្តលិក្ខា បាតុភវន្តិ – ឯកា សីតស្ស, ឯកា ឧណ្ហស្ស – យេន ពោធិសត្តស្ស ឧទកកិច្ចំ ករោន្តិ មាតុ ច, ឯវមេវំ ចក្កវត្តិសត្តស្ស ជាយមានស្ស ទ្វេ ឧទកស្ស ធារា អន្តលិក្ខា បាតុភវន្តិ – ឯកា សីតស្ស, ឯកា ឧណ្ហស្ស – យេន ចក្កវត្តិសត្តស្ស ឧទកកិច្ចំ ករោន្តិ មាតុ ចាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

យថា សម្បតិជាតោ ពោធិសត្តោ សមេហិ បាទេហិ បតិដ្ឋហិត្វា ឧត្តរេន អភិមុខោ សត្តបទវីតិហារេន គច្ឆតិ សេតម្ហិ ឆត្តេ អនុធារិយមានេ, សព្ពា ច ទិសា វិលោកេតិ, អាសភិញ្ច វាចំ ភាសតិ – ‘‘អគ្គោហមស្មិ លោកស្ស, ជេដ្ឋោហមស្មិ លោកស្ស, សេដ្ឋោហមស្មិ លោកស្ស, អយមន្តិមា ជាតិ, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ’’តិ, ឯវមេវំ សម្បតិជាតោ ចក្កវត្តិសត្តោ សមេហិ បាទេហិ បតិដ្ឋហិត្វា ឧត្តរេន អភិមុខោ សត្តបទវីតិហារេន គច្ឆតិ សេតម្ហិ ឆត្តេ អនុធារិយមានេ, សព្ពា ច ទិសា វិលោកេតិ, អាសភិញ្ច វាចំ ភាសតិ – ‘‘អគ្គោហមស្មិ លោកស្ស, ជេដ្ឋោហមស្មិ លោកស្ស, សេដ្ឋោហមស្មិ លោកស្ស, អយមន្តិមា ជាតិ, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ’’តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

យថា ពោធិសត្តស្ស ជាយមានស្ស មហតោ អាលោកស្ស មហតោ ឱភាសស្ស មហតោ ភូមិចាលស្ស បាតុភាវោ ហោតិ, ឯវមេវំ ចក្កវត្តិសត្តស្ស ជាយមានស្ស មហតោ អាលោកស្ស មហតោ ឱភាសស្ស មហតោ ភូមិចាលស្ស បាតុភាវោ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

យថា ពោធិសត្តស្ស បកតិកាយោ សមន្តា ព្យាមំ ឱភាសតិ, ឯវមេវំ ចក្កវត្តិសត្តស្ស បកតិកាយោ សមន្តា ព្យាមំ ឱភាសតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

យថា ពោធិសត្តោ មហាសុបិនំ បស្សតិ, ឯវមេវំ ចក្កវត្តិសត្តោ មហាសុបិនំ បស្សតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៤០២. ន វត្តព្ពំ – ‘‘លក្ខណសមន្នាគតោ ពោធិសត្តោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ទ្វត្តិំសិមានិ, ភិក្ខវេ, មហាបុរិសស្ស មហាបុរិសលក្ខណានិ, យេហិ សមន្នាគតស្ស មហាបុរិសស្ស ទ្វេវ គតិយោ ភវន្តិ អនញ្ញា [ន អញ្ញា (ក.)]! សចេ អគារំ អជ្ឈាវសតិ, រាជា ហោតិ ចក្កវត្តី ធម្មិកោ ធម្មរាជា ចាតុរន្តោ វិជិតាវី ជនបទត្ថាវរិយប្បត្តោ សត្តរតនសមន្នាគតោ. តស្សិមានិ សត្ត រតនានិ ភវន្តិ, សេយ្យថិទំ – ចក្ករតនំ, ហត្ថិរតនំ, អស្សរតនំ, មណិរតនំ, ឥត្ថិរតនំ, គហបតិរតនំ, បរិណាយករតនមេវ សត្តមំ. បរោសហស្សំ ខោ បនស្ស បុត្តា ភវន្តិ សូរា វីរង្គរូបា បរសេនប្បមទ្ទនា. សោ ឥមំ បថវិំ សាគរបរិយន្តំ អទណ្ឌេន អសត្ថេន ធម្មេន អភិវិជិយ អជ្ឈាវសតិ. សចេ ខោ បន អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជតិ, អរហំ ហោតិ សម្មាសម្ពុទ្ធោ លោកេ វិវដ្ដច្ឆទោ’’តិ [ទី. និ. ៣.២០០]. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ លក្ខណសមន្នាគតោ ពោធិសត្តោតិ.

លក្ខណកថា និដ្ឋិតា.