អភយគិរិនិកាយុប្បត្តិ

វដ្ដគាមណិរាជា ហិ (៤២៥-ពុទ្ធវស្សេ) រជ្ជំ បត្វា បញ្ចមាសមត្តកាលេ ព្រាហ្មណតិស្សទាមរិកេន សត្តហិ ច ទមិឡយោធេហិ ឧបទ្ទុតោ សង្គាមេ ច បរាជិតោ បលាយិត្វា សាធិកានិ ចុទ្ទសវស្សានិ និលីយិត្វា អញ្ញតរវេសេន វសតិ [មហាវំសេ ៣៣-បរិច្ឆេទេ ៣៧-គាថាតោ បដ្ឋាយ]. តទា លង្កាទីបេ មនុស្សា ចោរភយេន ទុព្ភិក្ខភយេន ច ឧបទ្ទុតា ភិក្ខូនំ ចតូហិ បច្ចយេហិ ឧបដ្ឋាតុំ ន សក្កោន្តិ, តេន ភិក្ខូ យេភុយ្យេន តតោ ជម្ពុទីបំ គន្ត្វា ធម្មវិនយំ ធារេន្តា វិហរន្តិ. លង្កាទីបេយេវ ឱហីនាបិ ថេរា យថាលទ្ធេហិ កន្ទមូលបណ្ណេហិ យាបេន្តា កាយេ វហន្តេ និសីទិត្វា បរិយត្តិធម្មំ សជ្ឈាយំ ករោន្តិ, អវហន្តេ វាលុកំ ឧស្សាបេត្វា តំ បរិវារេត្វា សីសានិ ឯកដ្ឋានេ កត្វា បរិយត្តិំ សម្មសន្តិ. ឯវំ ទ្វាទស សំវច្ឆរានិ សាដ្ឋកថំ តេបិដកំ អហាបេត្វា ធារយិំសុ. យទា បន វដ្ដគាមណិរាជា ទមិឡរាជានំ ហន្ត្វា (៤៥៥-៤៦៦ ពុទ្ធវស្សព្ភន្តរេ) បុនបិ រជ្ជំ ការេសិ [មហាវំសេ ៣៣, ៧៨-គាថា]. តទា តេ ថេរា ជម្ពុទីបតោ បច្ចាគតត្ថេរេហិ សទ្ធិំ តេបិដកំ សោធេន្តា ឯកក្ខរម្បិ អសមេន្តំ នាម ន បស្សិំសុ [អ. និ. អដ្ឋ. ១.១.១៣០; វិភ. អដ្ឋ. ៨១០]. យោបិ ច មហានិទ្ទេសោ តស្មិំ កាលេ ឯកស្សេវ ទុស្សីលភិក្ខុនោ បគុណោ អហោសិ, សោបិ មហាតិបិដកត្ថេរេន មហារក្ខិតត្ថេរំ តស្ស សន្តិកា ឧគ្គណ្ហាបេត្វា រក្ខិតោ អហោសិ [បារា. អដ្ឋ. ២.៥៨៥]. ឯវំ ទុព្ភិក្ខរដ្ឋក្ខោភុបទ្ទវេហិ បីឡិតត្តា ទុទ្ធរសមយេបិ ធម្មវិនយំ សក្កច្ចំ ធារយិំសុ.

រាជា អភយគិរិំ នាម វិហារំ ការេត្វា អត្តនោ កតូបការបុព្ពស្ស មហាតិស្សត្ថេរស្ស អទាសិ. សោ បន ថេរោ កុលសំសគ្គពហុលត្តា មហាវិហារវាសីហិ ភិក្ខូហិ បព្ពាជនីយកម្មំ កត្វា នីហដោ. តទាស្ស សិស្សោ ពហលមស្សុតិស្សនាមកោ ថេរោ តំ កម្មំ បដិពាហិ, តេនស្ស សង្ឃោ ឧក្ខេបនីយកម្មំ អកាសិ. សោ មហាវិហារវាសីនំ កុជ្ឈិត្វា អភយគិរិវិហារមេវ គន្ត្វា តេន មហាតិស្សត្ថេរេន ឯកតោ ហុត្វា វិសុំ គណំ វហន្តោ វសិ. តេ ច ទ្វេ ថេរា ន មហាវិហារំ បុនាគមិំសុ [មហាវំសេ ៣៣, ៧៩-គាថាទីសុ. និកាយសង្គហេ]. តតោ បដ្ឋាយ សីហឡទីបេ មហាវិហារវាសី, អភយគិរិវាសីតិ ទ្វេ និកាយាជាតា. ឥទំ តាវ សីហឡទីបេ សាសនបរិហានិយា បឋមំ ការណំ.