និស្សយដ្ឋកថាវិភាវនា

វិសុទ្ធិមគ្គោ បន ន កេវលំ បុព្ពេ វុត្តប្បការេនេវ កតោ, អថ ខោ វុច្ចមានប្បការេនាបិ. តថា ហិ អាចរិយពុទ្ធឃោសត្ថេរោ បោរាណដ្ឋកថាហិ សមាហរិត្វា ភាសាបរិវត្តនវសេន ទស្សេន្តោបិ យា យា អត្ថវណ្ណនា វា វិនិច្ឆយោ វា សំសយិតព្ពោ ហោតិ, តត្ថ តត្ថ វិនយដ្ឋកថាយំ វុត្តន្តិ វា (១, ២៦៣), វិនយដ្ឋកថាសុ វុត្តំ, មជ្ឈិមដ្ឋកថាសុ បនាតិ វា (១, ៧០), អង្គុត្តរភាណកាតិ វា (១, ៧២), អដ្ឋកថាចរិយានំ មតានុសារេន វិនិច្ឆយោតិ វា (១, ៩៩), វុត្តម្បិ ចេតំ អដ្ឋកថាសូតិ វា (១, ១១៨), តំ អដ្ឋកថាសុ បដិក្ខិត្តន្តិ វា (១, ១៣៤), ទីឃភាណកសំយុត្តភាណកានំ មតន្តិ វា, មជ្ឈិមភាណកា ឥច្ឆន្តីតិ វា (១, ២៦៧), អដ្ឋកថាសុ វិនិច្ឆយោតិ វា, ឯវំ តាវ ទីឃភាណកា, មជ្ឈិមភាណកា បនាហូតិ វា (១, ២៧៧), អង្គុត្តរដ្ឋកថាយំ បន…បេ… អយំ កមោ វុត្តោ, សោ បាឡិយា ន សមេតីតិ វា (១, ៣០៩), ឯវំ តាវ មជ្ឈិមភាណកា, សំយុត្តភាណកា បនាតិ វា (២, ៦២), សំយុត្តដ្ឋកថាយំ វុត្តន្តិ វា (២, ៦៣), អដ្ឋកថាយំ បនាតិ វា (២, ៨០) ឯវំ តំតំអត្ថវណ្ណនាវិនិច្ឆយានំ និស្សយម្បិ វិភាវេត្វា បច្ឆិមជនានំ ឧប្បជ្ជមានសំសយំ វិនោទេន្តោយេវ តេ ទស្សេសិ.

តេនិមស្ស វិសុទ្ធិមគ្គស្ស ករណកាលេ សព្ពាបិ សីហឡដ្ឋកថាយោ អាចរិយស្ស សន្តិកេ សន្តីតិ ច, បុព្ពេយេវ តា អាចរិយេន សីហឡត្ថេរានំ សន្តិកេ សុតាតិ ច, តាហិ គហេតព្ពំ សព្ពំ គហេត្វា អយំ វិសុទ្ធិមគ្គោ អាចរិយេន លិខិតោតិ ច អយមត្ថោ អតិវិយ បាកដោ ហោតិ. តស្មា យំ មហាវំសេ –

‘‘សង្ឃោ គាថាទ្វយំ តស្សា’ទាសិ សាមត្ថិយំ តវា’’តិអាទិនា ‘‘គាថាទ្វយមេវ ឱលោកេត្វា កិញ្ចិបិ អញ្ញំ បោត្ថកំ អនោលោកេត្វា អាចរិយពុទ្ធឃោសោ វិសុទ្ធិមគ្គំ អកាសី’’តិ អធិប្បាយេន អភិត្ថុតិវចនំ វុត្តំ, តំ អភិត្ថុតិមត្តមេវាតិ វេទិតព្ពំ.