៣. គុណាវពោធ-តតិយបរិច្ឆេទ

អនុសន្ធិ

១១៦. សម្ភវន្តិ គុណា យស្មា, ទោសានេ’វ’មតិក្កមេ;

ទស្សេស្សំ តេ តតោ ទានិ, សទ្ទេ សម្ភូសយន្តិ យេ.

សទ្ទាលង្ការ ឧទ្ទេស

១១៧. បសាទោ’ជោ, មធុរតា, សមតា, សុខុមាលតា;

សិលេសោ’ទរតា, កន្តិ, អត្ថព្យត្តិ, សមាធយោ.

សទ្ទាលង្ការ បយោជន

១១៨. គុណេហេ’តេហិ សម្បន្នោ, ពន្ធោ កវិមនោហរោ;

សម្បាទិយតិ កត្តូនំ, កិត្តិ មច្ចន្តនិម្មលំ.

សទ្ទាលង្ការ និទ្ទេស

១១៩. អទូរាហិតសម្ពន្ធ, សុភគា យា បទា’វលិ;

សុបសិទ្ធា’ភិធេយ្យា’យំ, បសាទំ ជនយេ យថា.

១២០. អលង្ករោន្តា វទនំ, មុនិនោ’ធររំសិយោ;

សោភន្តេ’រុណរំសី’វ, សម្បតន្តា’ម្ពុជោ’ទរេ.

១២១. ឱជោ សមាសពាហុល្យ, មេសោ គជ្ជស្ស ជីវិតំ;

បជ្ជេប្យ’នា’កុលោ សោ’យំ,

កន្តោ កាមីយតេ យថា.

១២២. មុនិន្ទ មន្ទ សញ្ជាត, ហាស ចន្ទន លិម្បិតា;

បល្លវា ធវលា តស្សេ, វេកោ នា’ធរបល្លវោ.

១២៣. បទា’ភិធេយ្យវិសយំ, សមាស ព្យាស សម្ភវំ;

យំ បារិណត្យំ ហោតី’ហ, សោបិ ឱជោ’វ តំ យថា.

១២៤. ជោតយិត្វាន សទ្ធម្មំ, សន្តារេត្វា សទេវកេ;

ជលិត្វា អគ្គិខន្ធោ’វ, និព្ពុតោ សោ សសាវកោ.

១២៥. មត្ថកដ្ឋី មតស្សា’បិ, រជោភាវំ វជន្តុ មេ;

យតោ បុញ្ញេន តេ សេន្តុ, ជិន បាទ’ម្ពុជទ្វយេ.

១២៦. ឥច្ចត្រ និច្ចប្បណតិ, គេធោ សាធុ បទិស្សតិ;

ជាយតេ’យំ គុណោ តិក្ខ, បញ្ញានមភិយោគតោ.

១២៧. មធុរត្តំ បទាសត្តិ, រ’នុប្បាសវសា ទ្វិធា;

សិយា សមសុតិ បុព្ពា, វណ្ណា’វុត្តិ បរោ យថា.

១២៨. យទា ឯសោ’ភិសម្ពោធិំ, សម្បត្តោ មុនិបុង្គវោ;

តទា បភុតិ ធម្មស្ស, លោកេ ជាតោ មហុ’ស្សវោ.

១២៩. មុនិន្ទមន្ទហាសា តេ, កុន្ទ សន្ទោហវិព្ភមា;

ទិសន្ត មនុធាវន្តិ, ហសន្តា ចន្ទកន្តិយោ.

១៣០. សព្ពកោមលវណ្ណេហិ, នា’នុប្បាសោ បសំសិយោ;

យថា’យំ មាលតីមាលា, លិន លោលា’លិមាលិនី.

១៣១. មុទូហិ វា កេវលេហិ, កេវលេហិ ផុដេហិ វា,

មិស្សេហិ វា តិធា ហោតិ, វណ្ណេហិ សមតា យថា.

កេវលមុទុសមតា

១៣២. កោកិលា’លាបសំវាទី, មុនិន្ទា’លាបវិព្ភមោ;

ហទយង្គមតំ យាតិ, សតំ ទេតិ ច និព្ពុតិំ.

កេវលផុដសមតា

១៣៣. សម្ភាវនីយសម្ភាវំ, ភគវន្តំ ភវន្តគុំ;

ភវន្តសាធនា’កង្ខី, កោ ន សម្ភាវយេ វិភុំ.

មិស្សកសមតា

១៣៤. លទ្ធចន្ទនសំសគ្គ, សុគន្ធិ មលយា’និលោ;

មន្ទ មាយាតិ ភីតោ’វ, មុនិន្ទមុខមារុតា.

១៣៥. អនិដ្ឋុរ’ក្ខរ’ប្បាយា, សព្ពកោមល និស្សដា;

កិច្ឆមុច្ចារណា’បេត, ព្យញ្ជនា សុខុមាលតា.

១៣៦. បស្សន្តា រូបវិភវំ, សុណន្តា មធុរំ គិរំ;

ចរន្តិ សាធូ [សាធុ (សី-ឆន្ធានុរក្ខណត្ថំ)] សម្ពុទ្ធ, កាលេ កេឡិបរម្មុខា.

១៣៧. អលង្ការវិហីនា’បិ, សតំ សម្មុខតេ’ទិសី;

អារោហតិ វិសេសេន, រមណីយា ត’ទុជ្ជលា.

១៣៨. រោមញ្ច បិញ្ឆ រចនា, សាធុ វាទាហិតទ្ធនី;

លឡន្តិ’មេ មុនិមេឃុ, ម្មទា សាធុ សិខាវលា.

១៣៩. សុខុមាលត្ត មត្ថេ’វ, បទត្ថវិសយម្បិ ច;

យថា មតាទិសទ្ទេសុ, កិត្តិសេសាទិកិត្តនំ.

១៤០. សិលិដ្ឋ បទ សំសគ្គ, រមណីយ គុណា’លយោ;

សពន្ធគារវោ សោ’យំ, សិលេសោ នាម តំ យថា.

១៤១. ពាលិ’ន្ទុវិព្ភម’ច្ឆេទិ, នខរា’វលិ កន្តិភិ;

សា មុនិន្ទបទ’ម្ភោជ, កន្តិ វោ វលិតា’វតំ.

១៤២. ឧក្កំសវន្តោ យោកោចិ, គុណោ យទិ បតីយតេ;

ឧទារោ’យំ ភវេ តេន, សនាថា ពន្ធបទ្ធតិ.

១៤៣. បាទម្ភោជ រជោ លិត្ត, គត្តា យេ តវ គោតម;

អហោ! តេ ជន្តវោ យន្តិ, សព្ពថា និរជត្តនំ.

១៤៤. ឯវំ ជិនា’នុភាវស្ស, សមុក្កំសោ’ត្រ ទិស្សតិ;

បញ្ញវា វិធិនា’នេន, ចិន្តយេ បរ មីទិសំ.

១៤៥. ឧទារោ សោបិ វិញ្ញេយ្យោ, យំ បសត្ថ វិសេសនំ;

យថា កីឡាសរោ លីលា, ហាសោ ហេមង្គទា’ទយោ.

១៤៦. លោកិយ’ត្ថា’ន’តិក្កន្តា, កន្តា សព្ពជនានបិ;

កន្តិ នាមា’តិវុត្តស្ស, វុត្តា សា បរិហារតោ.

យថា មុនិន្ទ ឥច្ចាទិ.

១៤៧. អត្ថព្យត្តា’ភិធេយ្យស្សា,

នេយ្យតា សទ្ទតោ’ត្ថតោ;

សា’យំ តទុភយា នេយ្យ, បរិហារេ បទស្សិតា;

យថា មរីចិច្ចាទិ ច, មនោនុរញ្ជនោច្ចាទិ.

បុន អត្ថេន យថា

១៤៨. សភាវា’មលតា ធីរ, មុធា បាទនខេសុ តេ;

យតោ តេ’វនតា’នន្ត, មោឡិច្ឆាយា ជហន្តិ នោ.

១៤៩. ‘ពន្ធសារោ’តិ មញ្ញន្តិ, យំ សមគ្គាបិ វិញ្ញុនោ;

ទស្សនា’វសរំ បត្តោ, សមាធិ នាម’យំ គុណោ.

១៥០. អញ្ញធម្មោ តតោ’ញ្ញត្ថ, លោកសីមា’នុរោធតោ;

សម្មា អាធីយតេ’ច្ចេ’សោ, ‘សមាធី’តិ និរុច្ចតិ.

សមាធិ ឧទ្ទេស

១៥១. អបាណេ បាណីនំ ធម្មោ, សម្មា អាធីយតេ ក្វចិ,;

និរូបេ រូបយុត្តស្ស, និរសេ សរសស្ស, ច.

១៥២. អទ្រវេ ទ្រវយុត្តស្ស, អកត្តរិបិ កត្តុតា,;

កឋិនស្សា’សរីរេ,បិ, រូបំ តេសំ កមា សិយា.

សមាធិនិទ្ទេស

អបាណេ បាណីនំ ធម្មោ

១៥៣. ឧណ្ណា បុណ្ណិ’ន្ទុនា នាថ! ទិវាបិ សហ សង្គមា;

វិនិទ្ទា សម្បមោទន្តិ, មញ្ញេ កុមុទិនី តវ.

និរុបេ រូបយុត្តស្ស

១៥៤. ទយារសេសុ មុជ្ជន្តា, ជនា’មតរសេស្វិ’វ;

សុខិតា ហតទោសា តេ, នាថ! បាទ’ម្ពុជា’នតា.

និរសេ សរសស្ស

១៥៥. មធុរេបិ គុណេ ធីរ, ន’ប្បសីទន្តិ យេ តវ;

កីទិសី មនសោវុត្តិ, តេសំ ខារគុណាន ភោ’.

អទ្រវេ ទ្រវយុត្តស្ស

១៥៦. សព្ពត្ថសិទ្ធ! ចូឡក, បុដបេយ្យា មហាគុណា;

ទិសា សមន្តា ធាវន្តិ, កុន្ទសោភា ស លក្ខណា.

អកត្តរិបិ កត្តុតា

១៥៧. មារា’រិពលវិស្សដ្ឋា, កុណ្ឋា នានាវិធា’យុធា;

លជ្ជមានា’ញ្ញវេសេន, ជិន! បាទា’នតា តវ.

កឋិនស្សា សរីរេ

១៥៨. មុនិន្ទភាណុមា កាលោ,

ទិតោ ពោធោ’ទយា’ចលេ;

សទ្ធម្មរំសិនា ភាតិ, ភិន្ទ មន្ទតមំ បរំ.

១៥៩. វមនុ’គ្គិរនាទ្យេ’តំ, គុណវុត្យ’បរិច្ចុតំ;

អតិសុន្ទរ មញ្ញំ តុ, កាមំ វិន្ទតិ គាម្មតំ.

១៦០. កន្តីនំ វមនព្យាជា, មុនិបាទនខា’វលី;

ចន្ទកន្តី បិវន្តី’វ, និប្បភំ តំ ករោន្តិយោ.

១៦១. អចិត្តកត្តុកំ រុច្យ [រុច្ច (សី.)], មិច្ចេវំ គុណកម្មតំ;

សចិត្តកត្តុកំ បេ’តំ, គុណកម្មំ យទុ’ត្តមំ.

១៦២. ឧគ្គិរន្តោ’វ សស្នេហ, រសំ ជិនវរោ ជនេ;

ភាសន្តោ មធុរំ ធម្មំ, កំ ន សប្បីណយេ ជនំ.

១៦៣. យោ សទ្ទសត្ថកុសលោ កុសលោ និឃណ្ឌុ,

ឆន្ទោអលង្កតិសុ និច្ចកតា’ភិយោគោ;

សោ’យំ កវិត្តវិកលោបិ កវីសុ សង្ខ្យ,

មោគ្គយ្ហ វិន្ទតិ ហិ កិត្តិ’ មមន្ទរូបំ.

ឥតិ សង្ឃរក្ខិតមហាសាមិវិរចិតេ សុពោធាលង្ការេ

គុណាវពោធោ នាម

តតិយោ បរិច្ឆេទោ.