២. ទោសបរិហារាវពោធ-ទុតិយបរិច្ឆេទ

៦៨. កទាចិ កវិកោសល្លា, វិរោធោ សកលោ ប្យ’យំ;

ទោសសង្ខ្យ មតិក្កម្ម, គុណវីថិំ វិគាហតេ.

៦៩. តេន វុត្តវិរោធាន, មវិរោធោ យថា សិយា;

តថា ទោសបរិហារា, វពោធោ ទានិ នីយតេ.

តត្ថ វិរុទ្ធត្ថន្តរស្ស បរិហារោ យថា

៧០. វិន្ទន្តំ បាកសាលីនំ, សាលីនំ ទស្សនា សុខំ;

តំ កថំ នាម មេឃោ’យំ, វិសទោ សុខយេ ជនំ?

យថា វា

៧១. វិនាយកោបិ នាគោ សិ, គោតមោបិ មហាមតិ;

បណីតោបិ រសា’បេតោ, ចិត្តា មេ សាមិ តេ គតិ.

អឈ’ត្ថស្ស យថា

៧២. កថំ តាទិគុណាភាវេ, លោកំ តោសេតិ ទុជ្ជនោ?

ឱភាសិតាសេសទិសោ, ខជ្ជោតោ នាម កិំ ភវេ?

៧៣. បហេលិកាយ [បហេឡិកាយ (ក.)] មារុឡ្ហា, ន ហិ ទុដ្ឋា កិលិដ្ឋតា;

បិយា សុខា’លិង្គិតំ ក, មាលិង្គតិ នុ នោ ឥតិ.

៧៤. យមកេ នោ បយោជេយ្យ, កិលិដ្ឋបទ មិច្ឆិតេ;

តតោ យមក មញ្ញំ តុ, សព្ព មេតំមយំ វិយ.

ទេសវិរោធិនោ យថា

៧៥. ពោធិសត្តប្បភាវេន, ថលេបិ ជលជាន្យ’ហុំ;

នុទន្តានិ’វ សុចិរា, វាសក្លេសំ តហិំ ជលេ.

កាលវិរោធិនោ យថា

៧៦. មហានុភាវ បិសុនោ, មុនិនោ មន្ទ មារុតោ;

សព្ពោតុកមយំ វាយិ, ធុនន្តោ កុសុមំ សមំ.

កលាវិរោធិនោ យថា

៧៧. និមុគ្គមានសោ ពុទ្ធ, គុណេ បញ្ចសិខស្សបិ;

តន្តិស្សរ វិរោធោ សោ, ន សម្បីណេតិ កំ ជនំ?

លោកវិរោធិនោ យថា

៧៨. គណយេ ចក្កវាឡំ សោ, ចន្ទនាយបិ សីតលំ;

សម្ពោធិ សត្ត ហទយោ, បទិត្ត’ង្គារបូរិតំ.

ញាយវិរោធិនោ យថា

៧៩. បរិច្ចត្តភវោបិ ត្វ, មុបនីតភវោ អសិ;

អចិន្ត្យគុណសារាយ, នមោ តេ មុនិបុង្គវ.

អាគមវិរោធិនោ យថា

៨០. នេវា’លបតិ កេនា’បិ, វចីវិញ្ញត្តិតោ យតិ;

សម្បជានមុសាវាទា, ផុសេយ្យា’បត្តិទុក្កដំ.

នេយ្យស្ស យថា

៨១. មរីចិចន្ទនា’លេប, លាភា សីតមរីចិនោ;

ឥមា សព្ពាបិ ធវលា, ទិសា រោចន្តិ និព្ភរំ.

យថា វា

៨២. មនោនុរញ្ជនោ មារ, ង្គនាសិង្គារវិព្ភមោ;

ជិនេនា’សមនុញ្ញាតោ, មារស្ស ហទយា’នលោ.

វិសេសនាបេក្ខស្ស យថា

៨៣. អបយាតា’បរាធម្បិ, អយំ វេរី ជនំ ជនោ;

កោធបាដលភូតេន, ភិយ្យោ បស្សតិ ចក្ខុនា.

ហីនត្ថស្ស យថា

៨៤. អប្បកានម្បិ បាបានំ, បភាវំ នាសយេ ពុធោ;

អបិ និប្បភាតា’នីត, ខជ្ជោតោ ហោតិ ភាណុមា.

អនត្ថស្ស យថា

៨៥. ន បាទបូរណត្ថាយ, បទំ យោជេយ្យ កត្ថចិ,

យថា វន្ទេ មុនិន្ទស្ស, បាទបង្កេរុហំ វរំ.

៨៦. ភយកោធបសំសាទិ, វិសេសោ តាទិសោ យទិ;

វត្តុំ កាមីយតេ ទោសោ, ន តត្ថេ’កត្ថតាកតោ.

យថា

៨៧. សប្បោ សប្បោ! អយំ ហន្ទ, និវត្តតុ ភវំ តតោ,

យទិ ជីវិតុកាមោ’សិ, កថំ ត មុបសប្បសិ?

ភគ្គរីតិនោ យថា

៨៨. យោកោចិ រូបា’តិសយោ, កន្តិ កាបិ មនោហរា;

វិលាសា’តិសយោ កោបិ,

អហោ! ពុទ្ធមហោ’ទយោ.

៨៩. អព្យាមោហករំ ពន្ធំ, អព្យាកិណ្ណំ មនោហរំ;

អទូរបទ វិន្យាសំ, បសំសន្តិ កវិស្សរា.

យថា

៩០. នីលុប្បលា’ភំ នយនំ, ពន្ធុករុចិរោ’ធរោ;

នាសា ហេម’ង្កុសោ តេន, ជិនោ’យំ បិយទស្សនោ.

៩១. សមតិក្កន្ត គាម្មត្តំ, កន្ត វាចា’ភិសង្ខតំ;

ពន្ធនំ រសហេតុត្តា, គាម្មត្តំ អតិវត្តតិ.

យថា

៩២. ទុនោតិ កាមចណ្ឌាលោ, សោ មំ សទយ និទ្ទយោ;

ឦទិសំ ព្យសនា’បន្នំ, សុខីបិ កិ មុបេក្ខសេ?

៩៣. យតិហីនបរិហារោ, ន បុនេ’ទានិ នីយតេ;

យតោ ន សវនុ’ព្ពេគំ, ហេដ្ឋា យេសំ វិចារិតំ.

កមច្ចុតស្ស យថា

៩៤. ឧទារចរិតោ’សិ ត្វំ, តេនេ’វា’រាធនា ត្វយិ;

ទេសំ វា ទេហិ គាមំ វា, ខេត្តំ វា មម សោភនំ.

អតិវុត្តស្ស យថា

៩៥. មុនិន្ទចន្ទសម្ភូត, យសោរាសិមរីចិនំ;

សកលោប្យ’យ មាកាសោ, នា’វកាសោ វិជម្ភនេ.

៩៦. វាក្យំ ព្យាបន្នចិត្តានំ, អបេតត្ថំ អនិន្ទិតំ;

តេនុ’ម្មត្តាទិកានំ តំ, វចនា’ញ្ញត្រ ទុស្សតិ.

យថា

៩៧. សមុទ្ទោ បីយតេ សោ’យ, មហ’មជ្ជ ជរាតុរោ;

ឥមេ គជ្ជន្តិ ជីមូតា, សក្កស្សេ’រាវណោ បិយោ.

៩៨. សុខុមាលា’វិរោធិត្ត, ទិត្តភាវប្បភាវិតំ;

ពន្ធនំ ពន្ធផរុស, ទោសំ សំទូសយេយ្យ តំ.

យថា

៩៩. បស្សន្តា រូបវិភវំ, សុណន្តា មធុរំ គិរំ;

ចរន្តិ សាធូ សម្ពុទ្ធ, កាលេ កេឡិបរម្មុខា.

អបក្កមស្ស យថា

១០០. ភាវនា, ទាន, សីលានិ, សម្មា សម្បាទិតានិ’ហ;

និព្ពាន, ភោគ, សគ្គាទិ, សាធនានិ ន សំសយោ.

១០១. ឧទ្ទិដ្ឋវិសយោ កោចិ, វិសេសោ តាទិសោ យទិ;

អនុ’ទ្ទិដ្ឋេសុ នេវ’ត្ថិ, ទោសោ កមវិលង្ឃនេ.

យថា

១០២. កុសលា’កុសលំ អព្យា, កត’មិច្ចេសុ បច្ឆិមំ;

អព្យាកតំ បាកទំ ន, បាកទំ បឋមទ្វយំ.

១០៣. សគុណានា’វិករណេ, ការណេ សតិ តាទិសេ;

ឱចិត្យហីនតា’បត្តិ, នត្ថិ ភូតត្ថសំសិនោ.

១០៤. ឱចិត្យំ នាម វិញ្ញេយ្យំ, លោកេ វិខ្យាត មាទរា;

តត្ថោ’បទេសបភវា, សុជនា កវិបុង្គវា.

១០៥. វិញ្ញាតោចិត្យវិភវោ, ចិត្យហីនំ បរិហរេ;

តតោ’ចិត្យស្ស សម្បោសេ,

រសបោសោ សិយា កតេ.

យថា

១០៦. យោ មារសេន មាសន្ន, មាសន្នវិជយុ’ស្សវោ;

តិណាយបិ ន មញ្ញិត្ថ, សោ វោ ទេតុ ជយំ ជិនោ.

១០៧. អារទ្ធកត្តុកម្មាទិ, កមា’តិក្កមលង្ឃនេ;

ភគ្គរីតិវិរោធោ’យំ, គតិំ ន ក្វា’បិ វិន្ទតិ.

យថា

១០៨. សុជន’ញ្ញាន មិត្ថីនំ, វិស្សាសោ នោ’បបជ្ជតេ;

វិសស្ស សិង្គិនោ រោគ, នទីរាជកុលស្ស ច.

យថា

១០៩. ភេសជ្ជេ វិហិតេ សុទ្ធ, ពុទ្ធាទិរតនត្តយេ;

បសាទ មាចរេ និច្ចំ, សជ្ជនេ សគុណេបិ ច.

សសំសយស្ស យថា

១១០. មុនិន្ទចន្ទិមា’លោក, រស លោល វិលោចនោ;

ជនោ’វក្កន្តបន្ថោ’វ, រំសិទស្សនបីណិតោ.

១១១. សំសយាយេ’វ យំកិញ្ចិ, យទិ កីឡាទិហេតុនា;

បយុជ្ជតេ ន ទោសោ’វ, សសំសយសមប្បិតោ.

យថា

១១២. យាតេ ទុតិយំ និលយំ, គរុម្ហិ សកគេហតោ;

បាបុណេយ្យាម និយតំ, សុខ’មជ្ឈយនា’ទិនា.

១១៣. សុភគា ភគិនី សា’យំ, ឯតស្សិ’ច្ចេវមាទិកំ;

ន ‘គាម្ម’មិតិ និទ្ទិដ្ឋំ, កវីហិ សកលេហិបិ.

១១៤. ទុដ្ឋា’លង្ការវិគមេ, សោភនា’លង្កតិក្កមោ;

អលង្ការបរិច្ឆេទេ, អាវិភាវំ គមិស្សតិ.

១១៥. ទោសេ បរីហរិតុ មេស វរោ’បទេសោ,

សត្ថន្តរានុសរណេន កតោ មយេវំ;

វិញ្ញាយិ’មំ គរុវរាន’ធិក’ប្បសាទា,

ទោសេ បរំ បរិហរេយ្យ យសោភិលាសី.

ឥតិ សង្ឃរក្ខិតមហាសាមិវិរចិតេ សុពោធាលង្ការេ

ទោសបរិហារាវពោធោ នាម

ទុតិយោ បរិច្ឆេទោ.