៣. សុវណ្ណភូមិសាសនវំសកថាមគ្គោ

៣. ឥទានិ យថាឋបិតមាតិកាវសេន សុវណ្ណភូមិ រដ្ឋេ សាសនវំសកថាមគ្គស្ស វត្ថុំ ឱកាសោ អនុប្បត្ថោ, តស្មា សុវណ្ណភូមិរដ្ឋសាសនវំសកថាមគ្គំ អារភិស្សាមិ.

តត្ថ សុវណ្ណភូមីតិ តីសុ រាមញ្ញរដ្ឋេសុ ឯកស្ស នាមំ. តីណិហិ រាមញ្ញរដ្ឋានិ ហោន្តិ ហំសាវតីមុត្តិមសុវណ្ណភូមិវសេន ឯកទេសេន សព្ពម្បិ រាមញ្ញរដ្ឋំ គហេតព្ពំ. តត្ថ បន ឧក្កលាបជនបទេ តបុស្សភល្លិកេ អាទិំ កត្វា ភគវតោ អភិសម្ពុជ្ឈិត្វា សត្តសត្តាហេសុ អតិក្កន្តេសុយេវ អាសាឡ្ហិមាសស្ស ជុណ្ហបក្ខបញ្ចមទិវសតោ បដ្ឋាយ រាមញ្ញរដ្ឋេ សាសនំ បតិដ្ឋតិ.

ឥទំ រាមញ្ញរដ្ឋេ បឋមំ សាសនស្ស បតិដ្ឋានំ.

ភគវតោ អភិសម្ពុទ្ធកាលតោ បុព្ពេយេវ អបរណ្ណករដ្ឋេ សុភិន្ននគរេ តិស្សរញ្ញោ កាលេ ឯកស្ស អមច្ចស្ស តិស្សោ ជយោ ចាតិ ទ្វេបុត្តា អហេសុំ. តេ គិហិភាវេ សំវេគំ លភិត្វា មហាសមុទ្ទស្ស សមីបេ គជ្ជគិរិម្ហិ នាម បព្ពតេ ឥត្ថុសិបព្ពំ បព្ពជិត្វា និសីទិសុំ. តទា នាគិយា វិជ្ជាធរោ សន្តវំ កត្វា ទ្វេ អណ្ឌានិ វិជាយិត្វា សា នាគី លជ្ជាយ តានិ វិជហិត្វា គច្ឆិ.

តទា ជេដ្ឋោ តិស្សកុមារោ តានិ លភិត្វា កនិដ្ឋេន សទ្ធិំ វិភជិត្វា ឯកំ ឯកស្ស សន្តិកេ ឋបេសិ. កាលេ អតិក្កន្តេ តេហិ អណ្ឌេហិ ទ្វេ មនុស្សា វិជាយិំសុ. តេ ទស វស្សវយេ សម្បត្តេ កនិដ្ឋស្ស អណ្ឌតោ វិជាយនទហរោ កាលំ កត្វា មជ្ឈិមទេសេ មិថិលនគរេ គវំបតិ នាម កុមារោ ឧបជ្ជិ. សោ សត្តវស្សិកកាលេ ពុទ្ធស្ស ភគវតោ សន្តិកេ និយ្យាទេត្វា បព្ពាជេត្វា អចិរេនេវ អរហា អហោសិ.

ជេដ្ឋស្ស បន អណ្ឌតោ វិជាយនទហរោ ទ្វាទសវស្សិកកាលេ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ អាគន្ត្វា រាមញ្ញរដ្ឋេ សុធម្មបុរំ នាម នគរំ មាបេត្វា សីហរាជាតិ នាមេន តត្ថ រជ្ជំ ការាបេសិ. សិលាលោនេ បន សិរិមាសោកោតិ នាមេនាតិ វុត្តំ. គវំបតិត្ថេរោ ច អត្តនា មាតរំ ទដ្ឋុកាមោ មិថិលនគរតោ អាគន្តុំ អារភិ. តទា ទិព្ពចក្ខុនា មាតុយា កាលង្កតភាវំ ញត្វា ឥទានិ មេ មាតា កុហិំ ឧប្បជ្ជតីតិ អាវជ្ជន្តោ ពាហុល្លេន នេសាទកេវដ្ដានំ និវាសនដ្ឋានភូតេ ទេសេ ឧប្បជ្ជតីតិ ញត្វា សចាហំ គន្ត្វា ន ឱវាទេយ្យំ, មាតា មេ អបាយគមនិយំ អបុញ្ញំ វិចិនិត្វា ចតូសុ អបាយេសុ ឧប្បជ្ជេយ្យាតិ ចិន្តេត្វា ភគវន្តំ យាចិត្វា រាមញ្ញរដ្ឋំ វេហាសមគ្គេន អាគច្ឆិ. រាមញ្ញរដ្ឋេ សុធម្មបរំ បត្វា អត្តនោ ភាតុនា សីហរាជេន សទ្ធិំ រដ្ឋវាសីនំ ធម្មំ ទេសេត្វា បញ្ចសុ សីលេសុ បតិដ្ឋាបេសិ.

អថ សីហរាជា អាហ, លោកេសុ ភន្តេ ត្វមសិ អគ្គតរោ បុគ្គលោតិ. ន មហារាជ អហំ អគ្គតរោ, តីសុ បន ភវេសុ សព្ពេសំ សត្តានំ មកុដសង្កាសោ គោតមោ នាម មយ្ហំ សត្ថា អត្ថិ, ឥទានិ មជ្ឈិមទេសំ រាជគហំ បដិវសតីតិ. ឯវំ បន ភន្តេ សតិ តុម្ហាកំ អាចរិយំ មយំ ទដ្ឋុំ អរហាម វា នោ វាតិ បុច្ឆិ. គវំបតិត្ថេរោច អាម មហារាជ អរហថ ភគវន្តំ ទដ្ឋុំ, អហំ យាចិត្វា អាគច្ឆាមីតិ វត្វា ភគវន្តំ យាចិ. ភគវា ច អភិសម្ពុជ្ឈិត្វា អដ្ឋមេ វស្សេ សទ្ធិំ អនេកសតភិក្ខូហិ រាមញ្ញរដ្ឋេ សុខម្មបុរំ អាកាសេន អាគមាសិ. រាជវំសេ បញ្ចហិ ភិក្ខុសតេហិ អាគមាសីតិ វុត្តំ. សិលាលេខនេ បន វីសតិសហស្សមត្តេហិ ភិក្ខូហីតិ វុត្តំ. ឯត្ថ ច យស្មា ភគវា សបរិសោយេវ អាគច្ឆិ, ន ឯកកោតិ ឯត្តកមេវ ឥច្ឆិតព្ពំ, តស្មា នានា វាទតំ បដិច្ច ចិត្តស្សាកុលិតា ន ឧប្បាទេតព្ពាតិ.

អថ អាគន្ត្វា រតនមណ្ឌបេ និសីទិត្វា សរាជិកានំ រដ្ឋវាសីនំ អមតរសំ អទាសិ. តីសុ សរណេសុ បញ្ចសុ ច សីលេសុ បតិដ្ឋាបេសិ. អថ ភគវា ទស្សនត្ថាយ អាគតានំ ឆន្នំ តាបសានំ ឆ កេសធាតុយោ បូជនត្ថាយ អទាសិ. តតោ បច្ឆាសត្តតិំសវស្សានិ បូរេត្វា បរិនិព្ពានកាលេបិ ភគវតោ អធិដ្ឋានានុរូបេន ចិតកដ្ឋានតោ តេត្តិំស ទន្តេ គហេត្វា គវំបតិត្ថេរោ សុធម្មបុរំ អានេត្វា សីហរញ្ញោ ទត្វា តេត្តិំសចេតិយានិ បតិដ្ឋាបេសិ. ឯវំ ភគវតោ បរិនិព្ពានតោ អដ្ឋមេយេវ វស្សេ គវំបតិត្ថេរោ រាមញ្ញ រដ្ឋេ សុធម្មបុរេ សាសនំ បតិដ្ឋាបេសិ.

ឥទំ រាមញ្ញរដ្ឋេ ទុតិយំ សាសនស្ស បតិដ្ឋានំ.

ភគវតោ បរិនិព្ពុតបញ្ចតិំសាធិកានំ ទ្វិន្នំ សតានំ ឧបរិសុវណ្ណភូមិំ នាម រាមញ្ញរដ្ឋំ អាគន្ត្វា សោណត្ថេរោ ឧត្តរត្ថេរោចាតិ ទ្វេ ថេរា បញ្ចវគ្គកម្មារហេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ សាសនំ បតិដ្ឋាបេសុំ. តេ ច ថេរា មហាមោគ្គលិបុត្តតិស្សត្ថេរស្ស សទ្ធិវិហារិកាតិ អដ្ឋកថាយំ អាគតា.

តបុស្សភល្លិកេ គវំបតិត្ថេរញ្ច បដិច្ច សាសនំ តាវ បតិដ្ឋហិ. តញ្ច ន សព្ពេន សព្ពំ ឱគាហេត្វា យេ យេ បន សទ្ធា បសន្នា, តេ តេ អត្តនោ ឥច្ឆាវសេនេវ សាសនំ បសីទិំសុ. បច្ឆា បន សោណុត្តរត្ថេរា មហុស្សាហេន អាចរិយ អាណត្តិយា សាសនស្ស បតិដ្ឋាបនត្ថាយ ឧស្សុក្កំ អាបន្នា បតិដ្ឋាបេសុំ. តេន អដ្ឋកថាយំ ឯតំ រដ្ឋំ គន្ត្វា ឯត្ថ សាសនំ បតិដ្ឋាបេហីតិ ការិតបច្ចយវសេន អាណត្តិវិភត្តិវសេនច វុត្តំ.

តទា បន សុវណ្ណភូមិរដ្ឋេ សុធម្មបុរេ សិរិមាសោកោ នាម រាជា រជ្ជំ ការេសិ. តញ្ច សុធម្មបុរំ នាម កេលាសបព្ពតមុទ្ធនិ ទក្ខិណាយ អនុទិសាយ បុព្ពឌ្ឍភាគេន បព្ពតមុទ្ធនិ អបរឌ្ឍភាគេន ភូមិតលេ តិដ្ឋតិ. តំយេវ គុឡបាចកានំ មស្សានំ គេហសទិសានិ គេហានិ យេភុយ្យេន, តេនេវ គោឡមិត្តិក នាមេនាបិ វោហារិយតិ. តស្ស បន នគរស្ស មហាសមុទ្ទសមីបេ ឋិតត្តា ទកយក្ខិនី សព្ពទា អាគន្ត្វា រាជគេហេ ជាតេ ជាតេ កុមារេ ខាទិ.

សោណុត្តរត្ថេរានំ សម្បត្តទិវសយេវ រាជគេហេ ឯកំ បុត្តំ វិជាយិ. ទកយក្ខិនីច ខាទិស្សាមីតិ សហ បញ្ចហិ យក្ខិនិសតេហិ អាគតា. តំ ទិស្វា មនុស្សា ភាយិត្វា មហាវិរវំ រវន្តិ. តទា ថេរា ភយានកំ សីហសីសវសេន ឯកសីសសរីរទ្វយសម្ពន្ធសណ្ឋានំ មនុសីហរូបំ មាបេត្វា ទស្សេត្វា តំ យក្ខិនិំ សបរិសំ បលាបេសុំ.

ថេរា ច បុន យក្ខិនិយា អនាគមនត្ថាយ បរិត្តំ អកំសុតស្មិញ្ច សមាគមេ អាគតានំ មនុស្សានំ ព្រហ្មជាលសុត្តំ អទេសយ្យុំ. សដ្ឋិមត្តសហស្សា សោតាបន្នាទិបរាយនា អហេសុំ. កុលទារកានំ អឌ្ឍុឌ្ឍានិ សហស្សានិ បព្ពជិំសុ. កុលធីតានំ បន ទិឃឌ្ឍសហស្សំ. រាជកុមារានំ បញ្ចសតាធិកសហស្សមត្តំ បព្ពជិំសុ. អវសេសាបិ មនុស្សា សរណេ បតិដ្ឋហិំសុ. ឯវំ សោ តត្ថ សាសនំ បតិដ្ឋាបេសីតិ. វុត្តញ្ច អដ្ឋកថាយំ,–

សុវណ្ណភូមិំ គន្ត្វាន, សោណុត្តរា មហិទ្ធិកា;

បិសាចេ និទ្ធមិត្វាន, ព្រហ្មជាលេ មទេសិសុន្តិ.

តតោ បដ្ឋាយ រាជកុមារានំ សោណុត្តរនាមេហិយេវ នាមំ អកំសុ. អវសេសទ្វារកានម្បិ រក្ខសភយតោ វិមោចនត្ថំ តាលបត្តភុជបត្តេសុ ថេរេហិ មាបិតំ មនុសីហរូបំ ទស្សេត្វា មត្ថកេ ឋបេសុំ. មនុស្សាច សិលាមយំ មនុសីហរូបំ កត្វា សុធម្មបុរស្ស ឯសន្នេ បទេសេ ឋបេសុំ. តំ យាវជ្ជតនា អត្ថីតិ. ឥច្ចេវំ ភគវតោ បរិនិព្ពានតោ បញ្ចតិំសាធិកេ ទ្វិវស្សសតេ សម្បត្តេ សោណុត្តរត្ថេរា អាគន្ត្វា សាសនំ បតិដ្ឋាបេត្វា សាសនំ បតិដ្ឋាបេត្វា អនុគ្គហំ អកំសូតិ.

ឥទំ រាមញ្ញរដ្ឋេ តតិយំ សាសនស្ស បតិដ្ឋានំ.

តតោ បច្ឆា ឆសតាធិកេ សហស្សេ សម្បត្តេ បុព្ពេ វុត្តេហិ តីហិ ការណេហិ សាសនស្ស ឧប្បត្តិដ្ឋានភូតំ រាមញ្ញរដ្ឋំ ទាមរិកចោរភយេន បជ្ជររោគភយេន សាសនបច្ចត្ថិកភយេនចាតិ តីហិ ភយេហិ អាកុលិតំ អហោសិ. តទា ច តត្ថ សាសនំ ទុព្ពលំ អហោសិ, យថា ឧទកេ មន្ទេ តត្រជាតំ ឧប្បលំ ឧប្បលំ ទុព្ពលន្តិ. តត្ថ ភិក្ខូបិ សាសនំ យថា កាមំ បូរេតុំ ន សក្កា.

សូរិយកុមារស្ស នាម មនោហរិរញ្ញោ បន កាលេ សាសនំ អតិវិយ ទុព្ពលំ អហោសិ. ជិនចក្កេ ឯកឆសតាធិកេ វស្សសហស្សេ សម្បត្តេ កលិយុគេច ឯកូនវីសតាធិកេ ចតុវស្សសតេ សម្បត្តេ អរិមទ្ទននគរេ អនុរុទ្ធា នាម រាជា តតោ សហ បិដកេន ភិក្ខុសង្ឃំ អានេសិ.

តតោ បច្ឆា ជិនចក្កេ នវាធិកេ សត្តសតេ សហស្សេ ច សម្បត្តេ លង្កាទីបេ សិរិសង្ឃពោធិបរក្កមពាហុមហារាជា សាសនំ សោធេសិ.

តតោ ឆន្នំ វស្សានំ ឧបរិ កលិយុគេ ទ្វត្តិំសាធិកេ បញ្ចសតេ សម្បត្តេ ឧត្តរាជីវោ នាម ថេរោ សាសនេ បាកដោ អហោសិ.

សោ បន រាមញ្ញរដ្ឋវាសិនោ អរិយាវំសត្ថេរស្ស សទ្ធិវិហារិកោ. អរិយាវំសត្ថេរោ បន កប្បុង្គនគរវាសិនោ មហាកាឡត្ថេរស្ស សទ្ធិវិហារិកោ. មហាកាឡត្ថេរោ បន សុធម្មបុរវាសិនោ ប្រានទស្សិត្ថេរស្ស សទ្ធិវិហារិកោ. អយំ បន ឧត្តរាជីវឆប្បទត្ថេរានំ វំសទីបនត្ថំ វុត្តា.

សោ បន ប្រានទស្សិត្ថេរោ លោកិយាភិញ្ញាយោ លភិត្វា និច្ចំ អភិណ្ហំ បាតោវ មគធរដ្ឋេ ឧរុវេលនិគមេ មហាពោធិំ គន្ត្វា មហាពោធិយង្គណំ សម្មជ្ជិត្វា បុន អាគន្ត្វា សុធម្មបុរេ បិណ្ឌាយ ចរិ. ឥទំ ថេរស្ស និពទ្ធវត្តុំ. អយញ្ច អត្ថោ សុធម្មបុរតោ មគធរដ្ឋំ គន្ត្វា ឧរុវេលនិគមេ វាណិជកម្មំ ករោន្តា តទាការំ បស្សិត្វា បច្ចាគមនកាលេ សុធម្មបុរ វាសីនំ កថេសុំ, តស្មា វិញ្ញាយតិ.

តស្មិញ្ច កាលេ ឧត្តរាជីវត្ថេរោ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សេន ឆប្បទេន នាម សាមណេរេន សទ្ធិំ សីហឡទីបំ គច្ឆិ. សីហឡទីបវាសិនោ ច ភិក្ខូ មយំ មហាមហិន្ទត្ថេរស្ស វំសិកា ភវាម, តុម្ហេបិ សោណុត្តរត្ថេរានំ វំសិកា ភវថ, តស្មា មយំ ឯកវំសិកា ភវាម សមាន វាទិកាតិ វត្វា ឆប្បទសាមណេរស្ស ឧបសម្បទកម្មំ អកំសុ. តតោ បច្ឆា ចេតិយ វន្ទនាទីនិ កម្មានិ និដ្ឋាបេត្វា ឧត្តរាជីវត្ថេរោ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ខេន អរិមទ្ទននគរំ បច្ចាគមាហិ.

ឆប្បទស្ស បន ឯតទហោសិ,- សចាហំ អាចរិយេន សហ ជម្ពុទីបំ គច្ឆេយ្យំ, ពហូហិ ញាតិពលិពោធេហិ បរិយត្តុគ្គហណេ អន្តរាយោ ភវេយ្យ, តេន ហិ សីហឡទីបេយេវ វសិត្វា បរិយត្តិមុគ្គហេត្វា បច្ចាគមិស្សាមីតិ.

តតោ អាចរិយស្ស ឱកាសំ យាចិត្វា សីហឡទីបេយេវ បដិវសិ. សីហឡទីបេ វសិត្វា យាវ លទ្ធត្ថេរសម្មុតិកា បរិយត្តិំ បរិយាបុណិត្វា បុន ជម្ពុទីបំ បច្ចាគន្តុកាមោ អហោសិ. អថ តស្ស ឯតទហោសិ,– អហំ ឯកកោវ គច្ឆន្តោ សចេ មម អាចរិយោ នត្ថិ, សចេបិ ជម្ពុទីបវាសិនា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ វិនយកម្មំ កាតុំ ន ឥច្ឆេយ្យំ, ឯវំ សតិ វិសុំ កម្មំ កាតុំ ន សក្កូណេយ្យំ, តស្មា បិដកធរេហិ ចតូហិ ថេរេហិ សទ្ធិំ គច្ចេយ្យំ, ឥច្ចេតំ កុសលន្តិ.

ឯវំ បន ចិន្តេត្វា តាមលិត្តិគាមវាសិនា សិវលិត្ថេរេន កម្ពោជរញ្ញោ បុត្តភូតេន តាមលិន្ទត្ថេរេន កិញ្ចិបុរវាសិនា អានន្ទត្ថេរេន រាហុលត្ថេរេនចាតិ ឥមេហិ ចតូហិ ថេរេហិ សទ្ធិំ នាវាយ បច្ចាគច្ឆិ. តេ ច ថេរា បិដកធរា អហេសុំ ទក្ខា ថាមសម្បន្នា ច. តេសុ វិសេសតោ រាហុលត្ថេរោ ថាមសម្បន្នោ. កុសិមនគរំ សម្បត្តកាលេ ឧបកដ្ឋវស្សូបគមនកាលោ ហុត្វា អរិមទ្ទននគរេ អាចរិយស្ស សន្តិកំ អសម្បាបុណិត្វា កុសិមនគរយេវ វស្សំ ឧបគមិំសុ. តេសំ វស្សូបគមនវិហារវត្ថុ អារាមបាការោ ច កុសិមនគរស្ស ទក្ខិណទិសាសាគេ យាវជ្ជតនា អត្ថិ.

វស្សំវុដ្ឋកាលេ បន មហាបវារណាយ បវារេត្វា តេ បញ្ច ថេរា អរិមទ្ទននគរំ អគមំសុ. ឧត្តរាជីវត្ថេរោច អរិមទ្ទននគរ វាសីហិ ភិក្ខូហិ វិសុំ ហុត្វា សង្ឃកម្មានិ អកាសិ. កិញ្ចាបិ ចេត្ថ ឧត្តរាជីវត្ថេរាទយោ សីហឡទីបតោ បច្ចាគន្ត្វា អរិមទ្ទននគរេ វសិត្វា សាសនំ អនុគ្គហេសុំ, រាមញ្ញរដ្ឋេ បន ជាតត្តា បុព្ពេ ច តត្ថ និវាសត្តា ឥធ ទស្សិតាតិ ទដ្ឋព្ពា.

តស្មិញ្ច កាលេ ទលនគរេ បទីបជេយ្យគាមេ ជាតោ សារិបុត្តោ នាម មហល្លកស្សមណេរោ ឯកោ អរិមទ្ទននគរំ គន្ត្វា អានន្ទត្ថេរស្ស សន្តិកេ ឧបសម្បជ្ជិត្វា បរិយត្តិ បរិយបុណិ. សោ ពហុស្សុតោ អហោសិ ទក្ខោ ថាមសម្បន្នោ ច. តមត្ថំ សុត្វា នរបតិចញ្ញិសូរាជា ចិន្តេសិ,- សចេសោ អង្គបច្ចង្គសម្បន្នោ ភវេយ្យ, អាចរិយំ កត្វា ឋបេស្សាមិ អនុគ្គហេស្សាមីតិ. រាជា ឯវំ ចិន្តេត្វា រាជបុរិសេ បេសេត្វា វីមំសាបេសិ. រាជបុរិសា ច តស្ស ឆិន្នបាទង្គុដ្ឋគ្គតំ បស្សិត្វា តមត្ថំ រញ្ញោ អារោចេសុំ. រាជា តំ សុត្វា ឯវំ វិកលង្គបច្ចង្គោ ភវេយ្យ, បធានាចរិយដ្ឋានេ ឋបេតុំ ន យុត្តោតិ កត្វា បធានាចរិយភាវំ ន អកាសិ. បូជាសក្កា រមត្តេនេវ អនុគ្គហំ អកាសិ. ឯកស្មិញ្ច កាលេ ធម្មវិលាសោតិ លញ្ឆំ ទត្វា រាមញ្ញរដ្ឋេ សាសនំ សោធេត្វា បរិសុទ្ធំ ករោហីតិ រាមញ្ញរដ្ឋំ បេសេសិ.

សោច រាមញ្ញរដ្ឋំ គន្ត្វា ទលនគរេ ពហុនំ ភិក្ខូនំ ធម្ម វិនយំ វាចេត្វា សាសនំ បគ្គហេសិ. តត្ថ ច រាមញ្ញមនុស្សា តស្ស ធម្មវិលាសត្ថេរស្ស សិស្សានុសិស្សា សីហឡភិក្ខុ គណាតិ វោហារន្តិ. ឥច្ចេវំ សីហឡទីបិកស្ស អានន្ទត្ថេរស្ស សិស្សំ ធម្មវិលាសំ បដិច្ច រាមញ្ញរដ្ឋេ សីហឡទីបតោ សាសនស្ស អាគតមគ្គោតិ.

ឥទំ រាមញ្ញរដ្ឋេ ចតុត្ថំ សាសនស្ស បតិដ្ឋានំ.

តស្មិញ្ច កាលេ មុត្តិមនគរេ អគ្គមហេសិយា អាចរិយា ពុទ្ធវំសត្ថេរមហានាគត្ថេរា សីហឡទីបំ គន្ត្វា មហាហារវាសិគណវំសភូតានំ ភិក្ខូនំ សន្តិកេ បុន សិក្ខំ គណ្ហិត្វា មុត្តិមនគរំ បច្ចាគន្ត្វា មុត្តិមនគរវាសីតិ ភិក្ខូហិ វិសុំ ហុត្វា សង្ឃកម្មានិ កត្វា សាសនំ បគ្គហេសុំ. តេច ថេរេ បដិច្ច រាមញ្ញរដ្ឋេ បុន សីហឡទីបតោ សាសនំ អាគតន្តិ.

ឥទំ រាមញ្ញរដ្ឋេ បញ្ចមំ សាសនស្ស បតិដ្ឋានំ.

តតោ បច្ឆាច មុត្តិមនគរេ សេតិភិន្ទស្ស រញ្ញោ មាតុយា អាចរិយោ មេធង្ករោ នាម ថេរោ សីហឡទីបំ គន្ត្វា សីហឡទីបេ អរញ្ញវាសីនំ មហាថេរានំ សន្តិកេ បុន សិក្ខំ គហេត្វា បរិយត្តិំ បរិយាបុណិត្វា សុវណ្ណរជតមយេ តិបុសីសច្ឆន្នេ សេតិភិន្ទស្ស រញ្ញោ មាតុយា ការាវិតេ វិហារេ និសិទិត្វា សាសនំ អនុគ្គហេសិ. លោកទីបកសារញ្ច នាម គន្ថំ អកាសិ. អថាបរិម្បិ មុត្តិមនគរេយេវ សុវណ្ណសោភណោ នាម ថេរោ សីហឡទីបំ គន្ត្វា មហាវិហារវាសិគណវំសភូតានំ ថេរានំ សន្តិកេ បុន សិក្ខំ គហេត្វា មុត្តិមនគរមេវ បច្ចាគច្ឆិ.

សោ បន ថេរោ អរញ្ញេយេវ វសិ. ធុតង្គធរោ ច អហោសិ អប្បិច្ឆោ សន្តុដ្ឋោ លជ្ជី កុក្កុច្ចកោ សិក្ខា កាមោ ទក្ខោ ថាមសម្បន្នោ ច. សីហឡទីបេ កលម្ពុម្ហិ នាម ជាតស្សរេ ឧទកុក្ខេបសីមាយំ អតិរេកបញ្ចវគ្គេន វនរតនំ នាម សង្ឃរាជំ ឧបជ្ឈាយំ កត្វា រាហុលភទ្ទំ នាម វិជយពាហុរញ្ញោ អាចរិយភូតំ ថេរំ កម្មវាចាចរិយំ កត្វា ឧបសម្បជ្ជិ. សោច ថេរោ បុនាគន្ត្វា មុត្តិមនគរេយេវ វសិត្វា គណំ វឌ្ឍេត្វា សាសនំ អនុគ្គហេសិ. ឯតេ ច ទ្វេ ថេរេ បដិច្ច រាមញ្ញរដ្ឋេ សីហឡទីបតោ សាសនំ អាគតំ.

ឥទំ រាមញ្ញរដ្ឋេ ឆដ្ឋំ សាសនស្ស បតិដ្ឋានំ.

តតោ បច្ឆា សាសនវសេន ទ្វិវស្សាធិកេ ទ្វិសហស្សេ កលិយុគតោ ឯកាសីតិកេ សម្បត្តេ ហំសាវតីនគរេ សិរិបរមមហាធម្មរាជាតិ លទ្ធនាមោ ធម្មចេតិយរាជា កុសិមមណ្ឌលេ ហំសាវតីមណ្ឌលេ មុត្តិមមណ្ឌលេ ច រដ្ឋវាសិនោ សបជំវិយ ធម្មេន សមេន រក្ខិត្វា រជ្ជំ ការេសិ. សោ ច រាជា តីសុ បិដកេសុ ចតូសុ ច វេទេសុ ព្យាករណច្ឆន្ទាលង្ការាទីសុ ច ឆេកោ សិក្ខិតនានាសិប្បោ នានាភាសាសុ ច បសុតោ សទ្ធាសីលាទិគុណោបេតោ កុមុទកុន្ទសរទចន្ទិកាសមានសិតបជបតិភូតោ ច សាសនេ ច អតិប្បសន្នោ អហោសិ.

ឯកស្មិំ កាលេ សោ ចិន្តេសិ, ភគវតោ សាសនំ នាម បព្ពជ្ជឧបសម្បទតាវេន សម្ពន្ធំ, ឧបសម្បទភាវោ ច សីមបរិសវត្ថុ ញត្តិកម្មវាចាសម្បត្តីហិ សម្ពន្ធោតិ. ឯវញ្ច បន ចិន្តេត្វា សីមវិនិច្ឆយំ តស្សំ វណ្ណនំ វិនយសង្គហំ តស្សំវណ្ណនំ សីមាលង្ការ សីមសង្គហញ្ច សទ្ទតោ អត្ថតោ ច បុនប្បុនំ ឧបបរិក្ខិត្វា អញ្ញមញ្ញំ សំសន្ទិត្វា បុព្ពាបរំ តុលយិត្វា ភគវតោ អធិប្បាយោ ឦទិសោ គន្ថការានំ អធិប្បាយោ ឦទិសោតិ បស្សិត្វា អម្ហាកំ រាមញ្ញរដ្ឋេ ពទ្ធនទីសមុទ្ទជាតេស្សរាទយោ សីមាយោ ពហុកាបិ សមានា អយំ បរិសុទ្ធាតិ វវត្ថបេតុំ ទុក្ករំ, ឯវំ សតិ សីមបរិសាបរិសុទ្ធា ភវិតុំ ទុក្ករាតិ បដិភាតិ.

តតោ បច្ឆា រាមញ្ញរដ្ឋេ តិបិដកធរព្យត្តប្បដិពលត្ថេរេហិ មន្តេត្វា រញ្ញោ បដិភានានុរូបំ សីមបរិសា បរិសុទ្ធា ភវិតុំ ទុក្ករាតិ ថេរា វិនិច្ឆនិំសុ.

អថ រាជា ឯវម្បិ ចិន្តេសិ,– អហោវត សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស សាសនំ បញ្ចវស្សសហស្សានិ បតិដ្ឋតិស្សតីតិ គន្ថេសុ វុត្តោបិ សមានោ អភិសម្ពុទ្ធតោ ចតុសដ្ឋាធិកទ្វិសហស្សមត្តេនេវ កាលេន សាសនេ មលំ ហុត្វា ឧបសម្បទកម្មេ កង្ខាដ្ឋានំ តាវ ឧប្បជ្ជិ, កថំ បន បញ្ចវស្សសហស្សានិ សាសនស្ស បតិដ្ឋានំ ភវិស្សតីតិ. ឯវំ ធម្មសំវេគំ ឧប្បាទេត្វា បុនាបិ ឯវំ ចិន្តេសិ,- ឯវំ ឯត្តកំ សាសនេ មលំ ទិស្សមានោបិ សមានោ ឧបសម្បទកម្មេ កង្ខាដ្ឋានំ ទិស្សមានោបិ សមានោ បរិសុទ្ធត្ថាយ អនារភិត្វា មាទិសោ អប្បោស្សុក្កោ មជ្ឈត្តោ និសីទិតុំ អយុត្តោ, ឯវញ្ហិ សតិ ភគវតិ សទ្ធោ បសន្នោម្ហីតិ វត្តព្ពតំ អនាបជ្ជេយ្យំ, តស្មា សាសនំ និម្មលំ កាតុំ អារភិស្សាមីតិ.

កុតោ នុខោ ទានិ សាសនំ អាហរិត្វា ថិរំ បតិដ្ឋា បេយ្យន្តិ អាវជ្ជន្តោ ឯវំ ចិន្តេសិ,- ភគវតោ កិរ បរិនិព្ពានតោ ឆត្តិំសាធិកេ ទ្វិសតេ សម្បត្តេ មហាមោគ្គលិ បុត្តតិស្សត្ថេរោ មហាមហិន្ទត្ថេរំ បេសេត្វា សីហឡទីបេ សាសនំ បតិដ្ឋាបេសិ, តទា ទេវានំ បិយតិស្សរាជា មហាវិហារំ ការាបេត្វា អទាសិ, សាសនវរញ្ច ឯកាសិតាធិកានិ ទ្វិវស្សសតានិ វិមលំ ហុត្វា បតិដ្ឋហិ, ភិក្ខុសង្ឃោបិ មហាវិហារ វាសិគណវសេន ឯកតោវ អដ្ឋាសិ, តតោ បច្ឆា អភយគិរិវាសិជេ តវនវាសិវសេន ទ្វេធា ហុត្វា ភិជ្ជិ, ជិនចក្កេ អដ្ឋសត្តសតាធិកេ សហស្សេ សម្បត្តេ សិរិសង្ឃពោធិបរក្កមពាហុមហារាជា ឧទុម្ពរគិរិវាសិ មហាកស្សបត្ថេរប្បមុខំ មហាវិហារ វាសិគណំ អនុគ្គហេត្វា យថាវុត្តេ ទ្វេគណេ វិសោធេសិ, សាសនំ និម្មលំ អកាសិ, តតោ បច្ឆា វិជយពាហុបរក្កមពាហុរាជូនំ ទ្វិន្នំ កាលេបិ សាសនំ និម្មលំ ហុត្វាយេវ អដ្ឋាសិ, តេនេវ ព្យត្តប្បដិពលភិក្ខូ អាយាចិត្វា សីហឡទីបំ គន្ត្វា បុន សិក្ខំ គណ្ហា បេស្សាមិ, តេសំ បន បរម្បរវសេន បវត្តានំ ភិក្ខូនំ វសេន អម្ហាកំ រាមញ្ញរដ្ឋេ សាសនំ និម្មលំ ហុត្វា បតិដ្ឋហិស្សតីតិ. ឯវំ បន ចិន្តេត្វា មោគ្គលានត្ថេរំ សោមត្ថេរញ្ច សីហឡទីបំ គមនត្ថាយ យាចិ. ថេរាច សាសនប្បដិយត្តកម្មមិទន្តិ មនសិករិត្វា បដិញ្ញំ អកំសុ.

រាជា ច ទាឋាធាតុបូជនត្ថាយ ភិក្ខុសង្ឃស្ស បូជនត្ថាយ ភូវនេកពាហុរញ្ញោ បណ្ណាការត្ថាយ ទេយ្យធម្មបណ្ណាការវត្ថូនិ បដិយាទេត្វា ចិត្រទូតំ រាមទូតន្តិ ឥមេ ទ្វេ អមច្ចេ ទ្វីសុ នាវាសុ នាយកដ្ឋានេ ឋបេត្វា កលិយុគេ សត្តតិំសាធិកេ អដ្ឋវស្សសតេ សម្បត្តេ មាឃមាសស្ស បុណ្ណមិតោ ឯកាទសមិយំ សូរវារេ ចិត្រទូតំ សទ្ធិំ មោគ្គលានត្ថេរប្បមុខេហិ ភិក្ខូហិ ឯកាយ នាវាយ គមាបេសិ. ផគ្គុណមាសស្ស អដ្ឋមិយំ សីហឡទីបេ កលម្ពុតិត្ថំ បាយាសិ.

រាមទូតំ បន តស្មិំយេវ វស្សេ មាឃមាសស្ស បុណ្ណមិតោ ទ្វាទសមិយំ ចន្ទវារេ សទ្ធិំ សោមត្ថេរប្បមុខេហិ ភិក្ខូហិ ឯកាយ នាវាយ គមាបេសិ. ឧជុកំ បន វាតំ អលភិត្វា ចិត្រមាសស្ស ជុណ្ហបក្ខនវមិយំ សីហឡទីបេ វល្លិគាមំ បាយាសិ.

តតោ បច្ឆា តេបិ ទ្វេ អមច្ចា ទ្វីសុ នាវាសុ អាភតានិ ទាតព្ពបណ្ណាការវត្ថូនិ សន្ទេសបណ្ណានិ ច ភូវនេកពាហុរញ្ញោ ភិក្ខូសង្ឃស្ស ច អទាសិ. រញ្ញា បេសិតភិក្ខូនញ្ច សន្ទេសបណ្ណេ កថិតនិយាមេនេវ កល្យាណិយំ នាម នទិយំ ឧទកុក្ខេបសីមាយំ សាមណេរភូមិយំ បតិដ្ឋាបេត្វា បុន ឧបសម្បទកម្មំ អកំសុ.

ឧបសម្បជ្ជិត្វា ច ភូវនេកពាហុរាជា នានាប្បការេ ភិក្ខូនំ សារុប្បេ បរិក្ខារេ ទត្វា ឥទំ បន អាមិសទានំ យាវ ជីវិតបរិយោសានាយេវ បរិភុញ្ជិតព្ពំ ភវិស្សតិ, នាមលញ្ឆំ បន ន ជីរិស្សតីតិ កត្វា រាមទូតស្ស នាវាយ បខានភូតស្ស សោមត្ថេរស្ស សិរិសង្ឃពោធិសាមីតិ នាមំ អទាសិ. អវសេសានំ បន ទសន្នំ ថេរានំ កិត្តិសិរិមេឃសាមិ បរក្កមពាហុសាមិ ពុទ្ធឃោសសាមិ សីហឡទីបវិសុទ្ធសាមិ គុណរតនធរសាមី ជិនាលង្ការសាមិ រតនមាលិសាមិ សទ្ធម្មតេជសាមិ ធម្មរាមសាមិ ភូវនេកពាហុសាមីតិ នាមានិ អទាសិ.

ចិត្រទូតស្ស នាវាយ បខានភូតស្ស មោគ្គលានត្ថេរស្ស ធម្មកិត្តិលោកគរុសាមីតិ នាមំ អទាសិ. អវសេសានំ បន សិរិវនរតនសាមិ មង្គលត្ថេរស្សាមិ កល្យាណតិស្សស្សាមិ ចន្ទគិរិសាមិ សិរិទន្តធាតុសាមិ វនវាសិតិស្សសាមិ រតនលង្ការសាមិ មហាទេវសាមិ ឧទុម្ពរគិរិសាមិ ចូឡាភយតិស្សសាមីតិ នាមានិ អទាសិ. ពាវីសតិយា បន បច្ឆា សមណានំ នាមំ ន អទាសិ. អភិនវសិក្ខំ បន សព្ពេសំយេវ អទាសិ.

តតោ បច្ឆា ចេតិយបូជនាទីនិ កត្វា តំតំកិច្ចំ និប្ផាទេត្វា បុន អាគមំសុ. ភូវនេកពាហុរាជា ចិត្រទូតំ ឯវមាហ, រាមាធិបតិរញ្ញោ បណ្ណាការំ បដិទាតុំ ឥច្ឆាមិ, បដិទូតញ្ច បេសេតុំ តាវ ត្វំ អាគមេហីតិ. ឯវំ បន វត្វា បច្ឆា អាគមនកាលេ ចណ្ឌវាតភយេន មហាសមុទ្ទមជ្ឈេ នាវា អវគច្ឆតិ. តេន សីហឡរញ្ញា បេសិតនាវាយ សព្ពេ សន្និបតិត្វា អារុហិត្វា អាគច្ឆន្តា តីណិ ទិវសានិ អតិក្កមិត្វា បុន ចណ្ឌវាតភយេន អគម្ភីរដ្ឋានេ សិលាយ ឃដ្ដេត្វា លគ្គិត្វា គន្តុំ អសក្កុណិត្វា ឯកំ ឧឡុម្បំ ពន្ធិត្វា ជង្ឃេនេវ អគមំសុ. សីហឡរញ្ញោ ច ទូតោ បណ្ណាការំ ទត្វា បច្ចាគមាសិ. ភិក្ខូសុ ច ភិក្ខូ អន្តរាមគ្គេយេវ មច្ចុ អាទាយ គច្ឆតិ. អហោ អនិច្ចា វត សង្ខារាតិ. ហោន្តិ ចេត្ថ,–

ឥមេសំ បន អារទ្ធំ, ន កិច្ចំ យាវ និដ្ឋិតំ;

ន តាវ អាទិយិស្សន្តិ, មច្ចុ នត្ថិ អាបេក្ខនា.

និក្ការុណិកោ ហិ ឯស, ពលក្ការេន អាទិយ;

រោទមានំវ ញាតីនំ អនិច្ឆន្តំវ គច្ឆតីតិ.

រាមាធិបតិរាជាច តេសំ ភិក្ខូនំ បត្តកាលេ ហំសាវតីនគរស្ស បច្ឆិមស្មិំ ទិសាភាគេ នរសូរេន នាម អមច្ចេន បរិភុត្តេ គាមខេត្តេ បាឡិអដ្ឋកថាឡីកាទយោ បុនប្បុនំ បស្សិត្វា ឧបបរិក្ខិត្វា សីមសមូហនសីមសម្មុតិកម្មានិ ការបេសិ. សីហឡទីបេ ភគវតា ន្ហាយិតបុព្ពាយ កល្យាណិយា នាម នទិយំ ឧទកុក្ខេបសីមំ កត្វា តត្ថ មហាវិហារវាសីនំ ភិក្ខូនំ សន្តិកេ ឧបលទ្ធឧបសម្បទភាវេហិ ភិក្ខូហិ កតត្តា កល្យាណីសីមាតិ សមញ្ញំ អកាសិ. ឥច្ចេវំ រាមាធិបតិរាជា បត្តលង្កេ ភិក្ខូ និស្សាយ សាសនំ សុដ្ឋុ បតិដ្ឋិតំ អកាសិ. កលិយុគស្ស អដ្ឋតិំសាធិកអដ្ឋវស្សសតកាលតោ យាវ ឯកចត្តាលីសាធិកអដ្ឋវស្សសតា តេសំ ភិក្ខូនំ វំសេ អសីតិមត្តា គណបាមោក្ខត្ថេរា អហេសុំ. តេសំ សិស្សជាតានិ បន ឆព្ពិសាធិកានិ ទ្វិសតានិ ចតុសហស្សានិ ទសសហស្សានិ អហេសុំ. ឯវំ ភគវតោ សាសនំ រាមញ្ញរដ្ឋេ វុឌ្ឍិំ រាមញ្ញរដ្ឋេ វុឌ្ឍិំ វិរូឡិំ វេបុល្លមាបជ្ជិតិ.

ឥទំ រាមញ្ញរដ្ឋេ សត្តមំ សាសនស្ស បតិដ្ឋានំ.

យទា បន អរិមទ្ទននគរេ អនុរុទ្ធោ នាម រាជា សុធម្មបុរំ សរាជិកំ អភិភវិត្វា វិទ្ធំសិ, តទា រាមញ្ញរដ្ឋំ រាជសុញ្ញំ ហុត្វា បតិដ្ឋហិ. រាមញ្ញរដ្ឋេ មុត្តិមនគរេ សោណុត្តរវំសោ ឯកោ គណោ, សិវលិវំសោ ឯកោ, តាមលិន្ទវំសោ ឯកោ, អានន្ទវំសោ ឯកោ, ពុទ្ធវំសោ ឯកោ, មហានាគវំសោ ឯកោតិ ឆគ្គណា វិសុំ វិសុំ ហុត្វា អដ្ឋំសុ នានាសំវាសកា នានានិកាយា.

ធម្មចេតិយរញ្ញា បន ការាបិតសាសនម្បិ អភិជ្ជមានំ ហុត្វា អដ្ឋាសិ. សមានសំវាសោ ឯកនិកាយោយេវ អហោសិ. ហំសាវតីមុត្តិមសុវសេន តីណិបិ រាមញ្ញរដ្ឋានិ សុនាបរន្ត សង្ខាតេន ឯកាពទ្ធានិ ហុត្វា តិដ្ឋន្តិ. បុព្ពេច មរម្មរដ្ឋិន្ទរាជូនំ អាណាបវត្តនដ្ឋានានិ អហេសុំ. តស្មា មរម្មរដ្ឋតោ ឯកច្ចេ ភិក្ខូ រាមញ្ញរដ្ឋំ គន្ត្វា កល្យាណីសីមាយំ បុន សិក្ខំ គណ្ហិំសុ. ធម្មចេតិយរញ្ញាការាវិតសាសនំ សកលំ មរម្មរដ្ឋម្បិ ព្យាបេត្វា ឱគាហេត្វា តិដ្ឋតិ.

រាមញ្ញរដ្ឋេ សោណុត្តរត្ថេរានំ សាសនំ បតិដ្ឋាបិតកាលតោ បដ្ឋាយ យាវ សុធម្មបុរេ មនោហរិរញ្ញា អរហន្តានំ សំវិជ្ជមានតា វេទិតព្ពា. តតោ បច្ឆា បន ឧត្តរា ជីវារិយាវំសមហាកាឡប្រានទស្សិត្ថេរានំ កាលេ លោកិយជ្ឈានាភិញ្ញាលាភិយោយេវ សំវិជ្ជំសូតិ. អធុនា បន តីសុបិ រាមញ្ញរដ្ឋេសុ ធម្មចេតិយរញ្ញា ការាវិតសាសនំយេវ តិដ្ឋតិ. ឯត្ថច ហេតុផលសម្ពន្ធវសេន អាទិអន្តវសេនេ ច សាសនវំសំ បញ្ញាយ តុលយិត្វា អាទិតោវ ទស្សិតេហិ តីហិ នយេហិ យថាបវេណី ឃដ្ដិយតិ, តថា គណ្ហេយ្យាតិ. អយញ្ច សាសនវំសោ លជ្ជិបេសលសិក្ខាកាមានំយេវ វសេន វុត្តោ, នាលជ្ជីនំ វសេនាតិ ទដ្ឋព្ពោ.

តាយ ច ថេរបរម្បរាយ មុត្តិមនគរវាសិមេធង្ករត្ថេរោ លោកទីបកសារំ នាម គន្ថំ អកាសិ. ហំសាវតីនគរវាសី បន អានន្ទត្ថេរោ មធុសារត្ថទីបនិំ នាម អភិធម្មដីកាយ សំវណ្ណនំ, ហំសាវតីនគរវាសីយេវ ធម្មពុទ្ធត្ថេរោ កវិស្សារំ នាម ឆន្ទោវណ្ណនំ, ហំសាវតីនគរវាសីយេវ សទ្ធម្មាលង្ការត្ថេរោ បដ្ឋានសារទីបនិំ នាម បករណំ, តថេវ អញ្ញតរោ ថេរោ អផេគ្គុសារំ នាម គន្ថំ អកាសិ. ឯវំ អនេកប្បការានំ គន្ថការានំ មហាថេរានំ វសនដ្ឋានំ ហុត្វា សាសនំ ឱគាហេត្វា វិរូឡដ្ឋានំអហោសីតិ.

ឥតិ សាសនវំសេ សុវណ្ណភូមិសាសនវំសកថាមគ្គា នាម

តតិយោ បរិច្ឆេទោ.