៤៩. ឥត្ថិយ+ម+ណ+ក្តិ+ក+យក+យា ច

ឥត្ថិលិង្គេ ភាវេ ការកេ ច ក្រិយត្ថា អអាទយោ ហោន្តិ អនោ ច ពហុលំ.

អ-ជរ=វយោហានិយំ, ជិរតិ ជិរណំ វា ជរា. ‘‘ឥត្ថិយ+ម+ត្វា’’តិ អាបច្ចយោ. បដិសម្ភិជ្ជតីតិ បដិសម្ភិទា. បដិបជ្ជតិ ឯតាយាតិ បដិបទា. ឯវំ សម្បទា, អាបទា. ឧបាទីយតីតិ ឧបាទា. ឥក្ខ+ចក្ខ=ទស្សនេ, ឧបឥក្ខតីតិ ឧបេក្ខា. ‘‘យុវណ្ណាន+មេឱ លុត្តា’’តិ ឯការោ. ចិន្តនំ ចិន្តា. សិក្ខ=វិជ្ជោបាទានេ, សិក្ខនំ សិក្ខីយន្តីតិ វា សិក្ខា. ឯវំ ភិក្ខា. ឥច្ឆនំ ឥច្ឆា. ‘‘គមយមិ’’ច្ចាទិនា ច្ឆងាទេសោ. បុច្ឆ=បុច្ឆនេ, បុច្ឆនំ បុច្ឆា. មិធ+មេធ=សង្គមេ, អបឋិតធាតុ, មេធនំ មេធា. ឯវំ គុធ=បរិវេឋនេ, គោធនំ គោធា. តិតិក្ខនំ តិតិក្ខា. ឯវំ វីមំសា, ជិគុច្ឆា, បិបាសា, បុត្តិយា. ឦហនំ ឦហា.

ណ-ករណំ ការា, ‘‘អស្សា ណានុពន្ធេ’’តិ អា ហោតិ, ឯវ+មុបរិបិ. ហរណំ ហារា មុត្តាវលិ. តរណំ តារា, ធរណំ ធារា. អរណំ អារា.

យថាកថញ្ចិ សទ្ទម្ហិ, រុឡ្ហិយា អត្ថនិច្ឆយោ.

ក្តិ-សម្ភុវនំ សម្ភុតិ. ‘‘ន តេ’’ច្ចាទិនា ន វុទ្ធិ. សវនំ សុតិ. នយនំ នយតិ ឯតាយាតិ វា នីតិ. មញ្ញតីតិ មតិ, ‘‘គមាទិរានំ លោបោន្តព្យញ្ជនស្សា’’តិ គមាទិត្តា នលោបោ. គមនំ គន្តព្ពាតិ វា គតិ. ឧបហននំ ឧបហតិ. រមន្តិ ឯតាយ រមនំ វា រតិ. តននំ តតិ. និយមនំ និយតិ. ភុញ្ជនំ ភុត្តិ. យុញ្ជនំ យុត្តិ, បររូបំ. ឯវំ សមាបជ្ជនំ សមាបជ្ជតេតិ សមាបត្តិ. សម្បត្តិ. យជ=ទេវបូជាសង្គតិករណទានេសុ, យជនំ ឥដ្ឋិ, ‘‘យជស្ស យស្ស ដិយី’’តិ ដិអាទេសោ, ‘‘បុច្ឆាទិតោ’’តិ តស្ស ឋោ, បររូបបឋមក្ខរា ច. សាសនំ សិដ្ឋិ, ‘‘សាសស្ស សិស វា’’តិ សិស, សានន្តរស្ស តស្ស ឋោ’’តិ ឋាទេសោ. ភេទនំ ភិជ្ជតេតិ វា ភិត្តិ. ភជ=សេវាយំ, ភជនំ ភត្តិ. តន=វិត្ថារេ, តនោតីតិ តន្តិ, នស្ស និគ្គហីតាទិ.

ក-គុហន្តី ឯត្ថាតិ គុហា, ឱការនិវុត្តិ. រុជតីតិ រុជា. មោទន្តិ ឯតាយាតិ មុទា នាម មុទិតា.

យក-វិទ=ញាណេ, វិទនំ វិទន្តិ ឯតាយាតិ វា វិជ្ជា, ទស្ស ជេ បុព្ពរូបំ. យជនំ ឥជ្ជា, ដិអាទេសោ.

យ-សយន្តិ ឯត្ថាតិ សេយ្យា, ទ្វិត្តំ. អជ=វជ=គមនេ, សមជនំ សមជន្តិ ឯត្ថាតិ វា សមជ្ជា. បបុព្ពោ, បព្ពជនំ បព្ពជ្ជា. តវគ្គវរណា’’ទិម្ហិ ‘‘ចវគ្គពយញា’’តិ យោគវិភាគេន វស្ស ពេ ទ្វិត្តំ. ឩម្ហិ បរិចរណំ បរិចរិយា. ជាគរណំ ជាគរិយា.

អន-បយោជកេ ការិយធាតុតោ កត្តុំ បយោជនំ ការណំ, ឯការនិសេធោ នស្ស ណោ ច. ឯវំ ហរិតុំ បយោជនំ ហារណំ. វិទ=អនុភវេ, វិត្តិ វេទយតីតិ វា វេទនា. វន្ទ=អភិវាទនថុតីសុ, វន្ទនំ វន្ទនា. ឧបាសនំ ឧបាសនា. ចិត=សំចេតនាយំ, ចេតយតីតិ ចេតនា. ទេសិយតីតិ ទេសនា. ភាវិយតីតិ ភាវនា.