៤៤. ភាវការកេ ស្វ+ឃណ ឃ កា

ភាវេ ការកេ ច ក្រិយត្ថា អ ឃណ ឃ កា ហោន្តិ ពហុលំ.

អបច្ចយោ-បគ្គណ្ហនំ បគ្គហោ, ឯវំ និគ្គហោ, ធម្មំ ធារេតីតិ ធម្មធរោ, ឯវំ វិនយធរោ. តថា តំ ករោតីតិ តក្ករោ, ទ្វិត្តំ. ឯវំ ហិតករោ, ទិវសករោ, ទិនករោ, ទិវាករោ, និសាករោ, ធនុំ គណ្ហីតិ ធនុគ្គហោ. ឯវំ កវចគ្គហោ. ទទ=ទានេ, សព្ពកាមំ ទទាតីតិ សព្ពកាមទទោ, សព្ពទទោ. អាតោ ‘‘បរោក្ខាយញ្ចា’’តិ ចគ្គហណេន ទ្វិត្តេ ‘‘រស្សោ បុព្ពស្សា’’តិ រស្សេ ច អន្នំ ទទាតីតិ អន្នទទោ, ឯវំ ធនទោ. សំបុព្ពោ ធា=ធារណេ, សព្ពំ សន្ធហតីតិ សព្ពសន្ធោ. នី=បាបនេ, វិបុព្ពោ, វិនេសិ វិនេតិ វិនេស្សតិ ឯតេន ឯត្ថាតិ វា វិនយោ, ឯ+អយាទេសា. នយនំ នយោ. សិ=សេវាយំ, និបុព្ពោ, និស្សីយតីតិ និស្សយោ. សិ=សយេ, អនុសយិ អនុសេតិ អនុសេស្សតីតិ អនុសយោ. ឥ=គតិម្ហិ, បតិបុព្ពោ, បដិច្ច ឯតស្មា ផល+មេតីតិ បច្ចយោ. សំ+ឧបុព្ពោ, ទាគមេ សមុទយោ. ចិ=ចយេ, វិនិច្ឆយតេ+នេន វិនិច្ឆយនំ វា វិនិច្ឆយោ, ‘‘និតោ ចិស្ស ឆោ’’តិ ចិស្ស ឆោ. ឧច្ចយនំ ឧច្ចយោ, សំចយោ. ខិ=ខយេ, ខយនំ ខយោ. ជិ=ជយេ, វិជយនំ វិជយោ, ជយោ. កី=ទព្ពវិនីមយេ, វិក្កយនំ វិក្កយោ, កយោ. លី=សិលេសនេ, អល្លីយន្តិ ឯត្ថាតិ អាលយោ, លយោ. (ឥវណ្ណន្តា).

អាសុណន្តីតិ អស្សវា, អាស្ស រស្សោ. បដិស្សវនំ បដិស្សវោ. សុ=បស្សវនេ, អាភវគ្គា សវន្តីតិ អាសវា. រុ=សទ្ទោ រវតីតិ រវោ. ភវតីតិ ភវោ. បភវតិ ឯតស្មាតិ បភវោ. លូ=ឆេទនេ, លវនំ លវោ. (ឧវណ្ណន្តា).

ចរ=ចរណេ, សំចរណំ សំចរោ. ទរ=វិទារណេ, អាទរនំ អាទរោ. អាគច្ឆតិ អាគមនំតិ វា អាគមោ. សប្ប=គមនេ, សប្បតីតិ សប្បោ. ទិព្ពតីតិ ទេវោ. បក្កមនំ បក្កមតីតិ វា បក្កមោ, ឯវំ វិក្កមោ. ចរ=ចរណេ, វនំ ចរតីតិ វនចរោ. កាមោ អវចរតិ ឯត្ថាតិ កាមាវចរោ លោកោ, កាមាវចរា បញ្ញា, កាមាវចរំ ចិត្តំ. គាវោ ចរន្តិ ឯត្ថាតិ គោចរោ. បាទេន បិវតីតិ បាទបោ. ឯវំ កច្ឆបោ. សិរស្មិំ រុហតីតិ សិរោរុហោ, មនាទិត្តា ឱ. គុហាយំ សយតីតិ គុហាសយំ ចិត្តំ, ឯវំ កុច្ឆិសយា វាតា. បព្ពតេ តិដ្ឋតីតិ បព្ពតដ្ឋោ បុរិសោ, បព្ពតដ្ឋា នទី, បព្ពតដ្ឋំ ភស្មំ. ឯវំ ថលដ្ឋំ ជលដ្ឋំ.

កិច្ឆត្ថេ ទុម្ហិ អកិច្ឆត្ថេ សុ+ឦសំ+សុខ ឧបបទេសុ-ទុក្ខេន ករីយតិ ករណំ វា ទុក្ករំ. ឯវំ ទុស្សយោ, ទុក្ខេន ភរីយតីតិ ទុព្ភរោ មហិច្ឆោ. ឯវំ ទុរក្ខំ ចិត្តំ, ទុទ្ទសោ ធម្មោ, ទុរនុពោធោ ធម្មោ. ឦសំ សយតីតិ ឦសំសយោ, ឯវំ សុខសយោ. ឦសំ ករីយតីតិ ឦសក្ករំ កម្មំ. សុខេន ករីយតីតិ សុករំ បាបំ ពាលេន. ឯវំ សុភរោ អប្បិច្ឆោ, សុទស្សំ បរវជ្ជំ, សុពោធ+មិច្ចាទិ. សព្ពត្ថ បាទិអមាទិសមាសា.

ឃណ-ភវតីតិ ភាវោ, ឱ+អាវាទេសា. អយ=ឥតិ ទណ្ឌកធាតុ, អយតិ ឥតោតិ អាយោ, អាហរតីតិ អាហារោ. ឧបហនតីតិ ឧបឃាតោ, ‘‘ហនស្ស ឃាតោ ណានុពន្ធេ’’តិ ឃាតាទេសោ. រញ្ជតីតិ រាគោ, ‘‘កគា ចជានំ ឃានុពន្ធេ’’តិ ជស្ស គោ. រញ្ជន្តិ អនេនាតិ រាគោ. ‘‘អស្សា ណានុពន្ធេ’’តិ អា, បជ្ជតេ+នេនាតិ បាទោ. តុទ=ព្យថនេ, បតុជ្ជតេ+នេនាតិ បតោទោ. ជរីយតិ អនេនាតិ ជារោ, ឯវំ ទារោ. ភជីយតីតិ ភាគោ. ឯវំ ភារោ. លព្ភតីតិ លាភោ. វិ+ឱបុព្ពោ, វោហរីយតីតិ វោហារោ. ទិយ្យតីតិ ទាយោ, យុក. វិហញ្ញតិ ឯតស្មាតិ វិឃាតោ. វិហរន្តិ ឯត្ថាតិ វិហារោ. អារមន្តិ ឯតស្មិន្តិ អារាមោ. បចនំ វា បាកោ, ចស្ស កោ. ចជនំ ចាគោ. យជនំ យាគោ. រជនំ រាគោ.