៣៣. កត្តរិ ល្តុ+ណ្កា

កត្តរិ ការកេ ក្រិយត្ថា ល្តុ+ណ្កា ហោន្តិ. ករ=ករណេ, បររូបេ ‘‘ល្តុ+បិតាទីន+មា សិម្ហី’’តិ អា សិលោបោ ច. ករោតីតិ កត្តា. ឯវំ ភរតីតិ ភត្តា. ហរតីតិ ហត្តា. ភិទតីតិ ភេត្តា, ឯការោ, ឩម្ហិ ភេទិតា. ឆិន្ទតីតិ ឆេត្តា. ភោជនស្ស ទាតា ភោជនទាតា. សន្ធាតីតិ សន្ធាតា. វចតីតិ វត្តា. ឱការបររូបេសុ ភុញ្ជតីតិ ភោត្តា. ‘‘បទាទីនំ ក្វចី’’តិ យុកាគមោ, ពុជ្ឈតីតិ ពុជ្ឈិតា. ជានាតីតិ ញាតា. ឆិន្ទតីតិ ឆេតា. សុណាតីតិ សោតា. ‘‘ឩ+លស្សេ’’តិ ឩស្ស ឯការេ គណ្ហាតីតិ គហេតា. ភវតីតិ ភវិតា. សរតីតិ សរិតា. ‘‘មនានំ និគ្គហីតំ’’តិ មស្ស និគ្គហីតេ វគ្គន្តេ ច គច្ឆតីតិ គន្តា. នការន្តានម្បិ និគ្គហីតំ, ខនតីតិ ខន្តា. សនតីតិ សន្តា. មញ្ញតីតិ មន្តា. បាលេតីតិ បាលយិតា បាលេតា, ឯត្ថ ចុរាទិត្តា ណិ.

ណិណាបីសុ-ភាវយតីតិ ភាវយិតា ភាវេតា. ឯវំ សារយិតា សារេតា, ទាបយិតា ទាបេតា, ហាបយិតា ហាបេតា, និរោធយិតា និរោធេតា, ពោធយិតា ពោធេតា, ញាបយិតា ញាបេតា, សាវយិតា សាវេតា, គាហយិតា គាហេតា, ការយិតា ការេតា, ការាបយិតា ការាបេតា ឥច្ចាទិ.

ណ្កបច្ចយេ-ណការោ វុទ្ធ្យត្ថោ. រថំ ករោតីតិ រថការកោ, ‘‘អស្សា ណានុពន្ធេ’’តិ អា អមាទិសមាសោ ច. អន្នំ ទទាតីតិ អន្នទាយកោ. ‘‘អធាតុស្ស កា+ស្យាទិតោ ឃេ+ស្សី’’តិ ឃេ បរេ អស្ស ឥអាទេសោ, អន្នទាយិកា, អន្នទាយកំ កុលំ. ‘‘អាស្សា+ណាបិម្ហិ យុក’’ ឥតិណាបិតោ+ញ្ញត្រ យុក. លោកំ នេតីតិ លោកនាយកោ, ឯការេ ‘‘អាយា+វា ណានុពន្ធេ’’តិ អាយាទេសោ. ឯវំ វិនេតីតិ វិនាយកោ.

អកម្មុបបទេ-ករោតីតិ ការកោ, ឯវំ ទាយកោ នាយកោ, ឱការេ អាវាទេសេ សុណាតីតិ សាវកោ. បុរេ វិយ ឥការេ សាវិកា. លុនាតីតិ លាវកោ. បុ=បវនេ, បុនាតីតិ បាវកោ. ភវតីតិ ភាវកោ, ឧបាសតីតិ ឧបាសកោ. គណ្ហាតីតិ គាហកោ បាវកោ, យាជកោ. វធ=ហិំសាយំ, វធេតីតិ វធកោ, ‘‘អញ្ញត្រាបី’’តិ វុទ្ធិបដិសេធោ. ‘‘ហនស្ស ឃាតោ ណានុពន្ធេ’’តិ ឃាតាទេសោ, ហនតីតិ ឃាតកោ. ‘‘មំ វា រុធាទីនំ’’តិ មំ, រុន្ធកោ, គុរុត្តា ន វុទ្ធិ. តថា ភុញ្ជតីតិ ភុញ្ជកោ. អាយស្ស រស្សេ កិណាតីតិ កយកោ. បាលេតីតិ បាលកោ. បូជេតីតិ បូជកោ.

ខាទីសុ-តិតិក្ខតីតិ តិតិក្ខកោ. វីមំសតីតិ វីមំសកោ ឥច្ចាទិ. បនុទតីតិ បនូទកោ, ‘‘ព្យញ្ជនេ’’ច្ចាទិនា ទីឃោ. ‘‘ភីត្វា+នកោ’’តិ ឯត្ថ ‘អានកោ’តិ យោគវិភាគា អានកោ, អាស្ស រស្សេ នការាគមេ ច ‘‘ញាស្ស នេ ជា’’តិ ជាទេសោ, ជាននកោ. ណាបិម្ហិ –

អណ-ឥតិ ទណ្ឌកធាតុ, អាណាបេតីតិ អាណាបកោ. តថា សញ្ញាបកោ, បតិដ្ឋាបកោ. សំ+ប បុព្ពោ អាប=បាបុណនេ, និព្ពានំ សម្បាបេតីតិ និព្ពានសម្បាបកោ. ការាបកោ, ការាបិកា ឥច្ចាទិ.

ពហុលំវិធានា កម្មេបិ-បាទេហិ ហរីយតីតិ បាទហារកោ. ចុប=មន្ទគមនេ, គលេ ចុប្បតីតិ គលចោបកោ.

សិទ្ធោវ ល្តុ អរហាទីសុ ‘‘ភវំ ខលុ កញ្ញាយ បរិគ្គហារហោ’’តិ (បរិគ្គហិតា). សីលត្ថេ-ឧបាទានសីលោតិ ឧបាទាតា. សាធុ គច្ឆតីតិ គន្តា. មុណ្ឌនធម្មា មុណ្ឌនាចារាតិ មុណ្ឌយិតារោ, ឯត្ថ ‘‘ធាត្វត្ថេ នាមស្មី’’តិ ឥម្ហិ ឩអាគមេ ឯ+អយាទេសេ មុណ្ឌយិតុសទ្ទម្ហិ អារងាទេសេ ច កតេ យោស្ស ដោ.