២៧. ភាវកម្មេសុ តព្ពានីយា

តព្ពអនីយា ក្រិយត្ថា បរេ ភាវកម្មេសុ ភវន្តិ, ពហុលំវិធានា កត្តុករណាទីសុបិ. ភូ=សត្តាយំ, ‘‘យុវណ្ណាន+មេ ឱបច្ចយេ’’តិ ឱការេ ‘‘ឩព្យញ្ជនស្សា’’តិ ឩអាគមោ, ញ្ញការោ អាទ្យាវយវត្ថោ. ឱស្ស ‘‘ឯឱន+ មយវា សរេ’’តិ អវាទេសោ, ភូយតេតិ ភវិតព្ពំ ភវតា ភវនីយំ. ភាវស្សេ+កត្តា ឯកវចនមេវ, តញ្ច នបុំសកលិង្គំ.

តព្ពាទ្យភិហិតោ ភាវោ,

ទព្ពមិវ បកាសតីតិ-ពហុវចនញ្ច ហោតិ.

កម្មេ-អភិបុព្ពោ, អភិភូយតេ អភិភូយិត្ថ អភិភូយិស្សតេតិ អភិភវិតព្ពោ កោធោ បណ្ឌិតេន, អភិភវិតព្ពា តណ្ហា, អភិភវិតព្ពំ ទុក្ខំ. ឯវំ អភិភវនីយោ អភិភវនីយា អភិភវនីយំ, កម្មេ អភិធេយ្យស្សេវ លិង្គវចនានិ.

វិសេស្សលិង្គាតព្ពាទី, តត្ថា+ទោ បញ្ច ភាវជា;

នបុំសកេ សិយុំ ភាវេ, ក្តោ ចា+នោ អកត្តរិ.

ភាវស្មិំ ឃណ បុមេ ឯវំ, ឥយុវណ្ណា គហាទិជោ;

អបច្ចយោបិ វា+សំខ្យា, តុ+មាទិត្វន្តកា សិយុំ.

ឥតោ បរំ ឧបសគ្គបុព្ពតា ច កាលត្តយស្ស វាក្យគហណញ្ច វុត្តនយេន ញាតព្ពំ, តស្មា អនុរូបវាក្យមេវ ទស្សយិស្សាម –

អាស=ឧបវេសនេ, អាសនេ អាសិតព្ពំ តយា អាសនីយំ. កម្មេ-ឧបាសីយតីតិ ឧបាសិតព្ពោ គុរុ ឧបាសនីយោ. សី=សយេ, ឯ+អយាទេសា, សយនំ សយិតព្ពំ សយនីយំ តយា. អតិសីយតីតិ អតិសយិតព្ពោ កដោ តេ អតិសយនីយោ. បទ=គមនេ, ‘‘បទាទីនំ ក្វចី’’តិ យុក, កការោ កានុពន្ធការិយត្ថោ, ឧការោ ឧច្ចារណត្ថោ, ទស្សជោ បុព្ពរូបញ្ច, ឧប្បជ្ជនំ ឧប្បជ្ជិតព្ពំ ឧប្បជ្ជនីយំ. បដិបជ្ជីយតីតិ បដិបជ្ជិតព្ពោ មគ្គោ បដិបជ្ជនីយោ. ពុធ=ញាណេ, ពុជ្ឈតេតិ ពុជ្ឈិតព្ពោ ធម្មោ ពុជ្ឈនីយោ. សុ=សវនេ, សូយតេតិ សោតព្ពោ ធម្មោ, ញ្ញិម្ហិ នាគមេ ‘‘តថនរានំ ដឋណលា’’តិ ណេ ច កតេ ‘‘ន តេ កានុពន្ធ+នាគមេសូ’’តិ ឱការាភាវោ. សុណិតព្ពោ, សវនីយោ. ករ=ករណេ –