៥៩. តស្ស ភាវកម្មេសុត្ត+តា+ត្តន+ណ្យ+ណេយ្យ+ណិ+យ+ណិយា

ឆដ្ឋិយន្តា ភាវេ កម្មេ ច ត្តាទយោ ហោន្តិ ពហុលំ. ន សព្ពេ បច្ចយា សព្ពតោ ហោន្តិ អញ្ញត្រត្ត+តាហិ. ភវន្តិ ឯតស្មា ពុទ្ធិសទ្ទាតិ ភាវោ សទ្ទបវត្តិនិមិត្តំ. វុត្តញ្ច –

ហោន្ត្យ+ស្មា សទ្ទពុទ្ធីតិ, ភាវោ តំ សទ្ទវុត្តិយា;

និមិត្តភូតំ នាមញ្ច, ជាតិ ទព្ពំ ក្រិយា គុណោតិ.

នីលស្ស បដស្ស ភាវោ នីលត្តំ នីលតាតិ គុណោ ភាវោ. ឯត្ថ នីលគុណវសេន បដេ នីលសទ្ទស្ស វុត្តិយា បដពុទ្ធិយា និមិត្តំ ភាវោ នាម. នីលស្ស គុណស្ស ភាវោ នីលត្តំ នីលតាតិ នីលគុណជាតិ, ឯត្ថ នីលគុណជាតិ និមិត្តំ ហុត្វា នីលសទ្ទស្ស គុណវុត្តិយា នីលគុណជាតិ និមិត្តំ. គោត្តំ គោតាតិ គោជាតិ, ឯត្ថ ជាតិសទ្ទានំ ទព្ពវុត្តិយា សតិ ជាតិ និមិត្តំ. បាចកស្ស ភាវោ បាចកត្តំតិ ក្រិយាសម្ពន្ធិត្តំ ភាវោ, ឯត្ថ បចនក្រិយាសម្ពន្ធិត្តំ ភាវោ. ទណ្ឌិត្តំ វិសាណិត្តំ រាជបុរិសត្តំតិ ទណ្ឌ+វិសាណ+រាជទព្ពានំ សម្ពន្ធិត្តំ ភាវោ, ទណ្ឌីត្យាទិសទ្ទបវត្តិយា និមិត្តត្តា.

ទេវទត្តស្ស ភាវោ ទេវទត្តត្តំ, ចន្ទត្តំ, សូរិយត្តំតិ តទវត្ថា វិសេសសាមញ្ញំ, ទេវទត្តស្ស ពាលតាទិអវត្ថាភេទោ, ចន្ទស្ស កលាទិអវត្ថភេទោ ច, សូរិយស្ស មន្ទបដុតាទិអវត្ថាភេទោ ច សាមញ្ញំ, តទេត្ថ និមិត្តំ. ឯត្ថ វិជ្ជមានបទត្ថានំ វិសយភូតសញ្ញាសទ្ទានំ បវត្តិនិមិត្តំ វុត្តំ. អាកាសត្តំ អភាវត្តំតិ, តត្ថ ឃដាកាស+បីឋរាកាស, បដាភាវ+ឃដាភាវាទិនា ឧបចរិតភេទសាមញ្ញំ ភាវោ.

ត្តន-បុថុជ្ជនត្តនំ. វេទនាយ ភាវោ វេទនត្តនំ, រស្សោ. ឯវំ ជាយត្តនំ, ជារត្តនំ.

ណ្យ-អលសស្ស ភាវោ កម្មំ វា អាលស្យំ, ឯត្ថ ‘‘លោបោ+វណ្ណិ+វណ្ណានំ’’តិ អ-លោបេ ‘‘សរាន+មាទិស្សា’’ទិនា អាការោ, ឯវ+មុបរិ ច. ព្រាហ្មណស្ស ភាវោ ព្រហ្មញ្ញំ, ញ្ញការបុព្ពរូបានិ. ចាបល្យំ, នេបុញ្ញំ, បេសុញ្ញំ, រញ្ញោ ភាវោ រជ្ជំ, អាធិបច្ចំ, ទាយជ្ជំ, វេសម្មំ, វេសមំ, ណបច្ចយោ. សខិនោ ភាវោ សខ្យំ, វាណិជ្ជំ, អារោគ្យំ, ឱទគ្យំ, អានណ្យំ, ទុព្ពល្យំ, ពល្យំ, បណ្ឌិច្ចំ, ពាហុស្សច្ចំ, បោរោហិច្ចំ. មុដ្ឋស្សតិស្ស ភាវោ មុដ្ឋស្សច្ចំ, ឥលោបោ. កោសល្លំ, វេបុល្លំ. សមានស្ស ភាវោ សាមញ្ញំ, បេរិស្សំ, សោមនស្សំ, ទោមនស្សំ, សោវចស្សំ, ទោវចស្សំ, និបកស្ស ភាវោ នេបក្កំ, អាធិក្កំ, ទុភគស្ស ភាវោ ទោភគ្គំ, សរូបស្ស ភាវោ សារុប្បំ, ឱបម្មំ, សោខុម្មំ, តថស្ស ភាវោ តច្ឆំ. ទុម្មេធស្ស ភាវោ ទុម្មេជ្ឈំ. ភេសជស្ស ភាវោ ភេសជ្ជំ, ព្យាវដស្ស កម្មំ វេយ្យាវច្ចំ យថា វេយ្យាករណំ.

ណេយ្យ-សុចិនោ ភាវោ សោចេយ្យំ, អាធិបតេយ្យំ, កបិស្ស ភាវោ កាបេយ្យំ. សឋស្ស ភាវោ កម្មំ វា សាឋេយ្យំ.

ណ-គរូនំ ភាវោ គារវំ, ឧ អវង. បាដវំ, អជ្ជវំ, មទ្ទវំ, ‘‘កោសជ្ជា’’ទិនា ឧស្ស អត្តំ ទ្វិត្តញ្ច. បរមានំ ភាវោ បារមី, វីបច្ចយោ. សមគ្គានំ ភាវោ សាមគ្គី.

ឥយ-អធិបតិនោ ភាវោ អធិបតិយំ, បណ្ឌិតិយំ, ពហុស្សុតិយំ, នគ្គិយំ, សូរិយំ.

ណិយ-អលសស្ស ភាវោ កម្មំ វា អាលសិយំ, តាលុសិយំ, មន្ទិយំ, ទក្ខិយំ, បោរោហិតិយំ, វេយ្យត្តិយំ.

កថំ រាមណីយកំតិ, សកត្ថេ កន្តា ណេន សិទ្ធា. កម្មំ=ក្រិយា, តត្ថ អលសស្ស កម្មំ អលសត្តំ អលសតា អលសត្តនំ អាលស្យំ អាលសិយំ វា.