១១៣. ឈលា វា

ឈលតោ យោនំ និ ហោតិ វា នបុំសកេ. អដ្ឋីនិ. ‘‘លោបោ’’តិ យោលោបេ ទីឃោ, អដ្ឋី. ភោ អដ្ឋិ អដ្ឋី, អដ្ឋីនិ អដ្ឋី. អដ្ឋិំ, អដ្ឋីនិ អដ្ឋី. អដ្ឋិនា ឥច្ចាទិ មុនិសទ្ទសមំ. ឯវំ បច្ឆិ+អក្ខិ+ទធិ+សត្ថិ+វារិ+អច្ចិអាទយោ.

ឥការន្តំ.

ទណ្ឌិ, នបុំសកត្តា ‘‘ឯកវចនេ’’ច្ចាទិនា រស្សេ សិលោបោ. ទណ្ឌីនិ ទណ្ឌី. ‘‘គេ វា’’តិ រស្សេ ភោ ទណ្ឌិ ទណ្ឌី, ទណ្ឌីនិ ទណ្ឌី. ‘‘នំ ឈីតោ’’តិ នំ. ទណ្ឌិនំ ទណ្ឌិំ, ទណ្ឌីនិ ទណ្ឌី. សេសំ បុល្លិង្គេ ទណ្ឌីសមំ. ឯវំ សុខការី+សីឃយាយីអាទយោ.

ឦការន្តំ.

ចក្ខុ, ចក្ខូនិ ចក្ខូ. សេសំ អដ្ឋិសមំ. ឯវំ អាយុ+វសុ+ធនុ+ទារុ+តិបុ+មធុ+សិង្គុ+ហិង្គុ+វត្ថុ+ជតុ+អម្ពុ+ អស្សុអាទីនិ. អាយុសទ្ទតោ នាស្ស កោធាទិត្តា សាវ វិសេសោ.

ឧការន្តំ.

គោត្រភុ, រស្សេ សិលោបោ. គោត្រភូនិ គោត្រភូ. ភោ គោត្រភុ គោត្រភូ, គោត្រភូនិ គោត្រភូ. គោត្រភុំ, គោត្រភូនិ គោត្រភូ ឥច្ចាទិ បុល្លិង្គេ វេស្សភូសមំ. ឯវំ សយម្ភូ+អភិភូ+ធម្មញ្ញូ អាទយោ.

ឩការន្តំ.

វិសទា+វិសទាការ-វោហារោ+ភយមុត្តកោ;

បុមាទិជាននេ ហេតុ-ភាវតោ លិង្គ+មីរិតោ.

ថន+កេសាវតី នារី, មស្សុវា បុរិសោ សិយា;

ឧភិន្ន+មន្តរំ ឯតំ, ឥតរោ+ភយមុត្តកោ.

ឯសេ+សា ឯត+មីតិ ច,

បសិទ្ធិអត្ថេសុ យេសុ លោកស្ស;

ថី+បុម+នបុំសកានី+តិ,

វុច្ចន្តេ តានិ នាមានិ.

នបុំសកលិង្គំ.

អថ សព្ពាទីនំ រូបនយោ និទ្ទិសិយតេ,

សព្ព កតរ កតម ឧភយ ឥតរ អញ្ញ អញ្ញតរ អញ្ញតម, បុព្ព+បរា+បរ+ទក្ខិណុ+ត្តរា+ធរានិ វវត្ថាយ+មសញ្ញាយំ. ‘‘ឩនបូរត្ថ+មធិកបទោទាហរណ+មជ្ឈាហារោ’’តិ ញាយា សព្ពាទីសុ បឋីយន្តេតិ យោជេតព្ពំ. យ ត្យ ត ឯត ឥម អមុ កិំ ឯក តុម្ហ អម្ហ ឥច្ចេតេ សព្ពាទយោ. កច្ចាយនេ អទស្សិតស្សាបិ ត្យសទ្ទស្ស –

ខិឌ្ឌា បណិហិតា ត្យាសុ, រតិ ត្យាសុ បតិដ្ឋិតា;

ពីជានិ ត្យាសុ រុហន្តិ, យទិទំ សត្តា បជាយរេតិ –

បាឡិយំ ទិស្សមានត្តា ឥធ សង្គហោ.

តត្ថ សព្ពសទ្ទោ និរវសេសត្ថោ. កតរ+កតមសទ្ទា បុច្ឆនត្ថា. ឧភយសទ្ទោ ទ្វិអវយវសមុទាយវចនោ. ឥតរសទ្ទោ វុត្តបដិយោគីវចនោ. អញ្ញសទ្ទោ អធិកតាបរវចនោ. អញ្ញ- តរ+អញ្ញតមសទ្ទា អនិយមត្ថា. បុព្ពាទយោ ទិសាទិវវត្ថាវចនា. យសទ្ទោ អនិយមត្ថោ. ត្យ+តសទ្ទា បរម្មុខវចនា. ឯត+ឥម+អមុ+កិំ ឥច្ចេតេ សមីប+អច្ចន្តសមីប+ទូរ+បុច្ឆនត្ថវចនា. ឯកសទ្ទោ សំខ្យាទិវចនោ. តុម្ហ+អម្ហសទ្ទា បរ+អត្ត និទ្ទេសវចនា.

សព្ពោ, សិស្ស ឱ,