៤៧. តទមិនាទីនិ

តទមិនាទីនិ និប្បជ្ជន្តិ. ‘‘យ+ទលក្ខណិកំ, តំ និបាតនា’’តិ ញាយា លក្ខណន្តរេន អវិហិតា ទេស+លោបា+គម+វិបល្លាសា, សព្ពត្ថ ឥមិនាវ ទដ្ឋព្ពា. ឥទញ្ច បរេសំ បិសោទរាទិមិវ ទដ្ឋព្ពំ. ផុសិតំ=ជលពិន្ទុ, ផុសិត+មុទរ+មស្ស បិសោទរំ. ឥស្ស អការេ តំ ឥមិនា=តទមិនា, សកិំ អាគាមី=សកទាគាមី, ធស្ស ទការេ ឯកំ ឥធ អហំ=ឯក+មិទា+ហំ, វិធស្ស វិទាទេសោ សំវិធាយ អវហារោ=សំវិទាវហារោ, វារិសទ្ទស្ស វការេ, ហស្ស លការេ ច កតេ វារិវាហកោ=វលាហកោ, ជីវនស្ស ជីអាទេសោ, ជីវនស្ស មុតោ=ជីមូតោ. ឆវស្ស សុអាទេសេ, សយនស្ស សានាទេសេ ច កតេ ឆវស្ស សយនំ=សុសានំ. ឧទ្ធស្ស ឧទុអាទេសេ, ខស្ស ខលអាទេសេ ច ‘‘សរម្ហា ទ្វេ’’តិ ទ្វិត្តាទិម្ហិ ច កតេ ឧទ្ធំ ខំ អស្ស ឧទុក្ខលំ. បិសិតស្ស បិអាទេសេ, អសស្ស សាចាទេសេ ច កតេ បិសិតាសោ=បិសាចោ.

មហីសទ្ទស្ស មយូអាទេសេ, រវតិស្ស រាទេសេ ច កតេ មហិយំ រវតីតិ មយូរោ. ឯវ+មញ្ញេបិ បយោគតោ+នុគន្តព្ពា. ឯត្ថ ច –

វណ្ណាគមោ វណ្ណវិបរិយាយោ,

ទ្វេ ចា+បរេ វណ្ណវិការ+នាសា;

ធាតុស្ស អត្ថាតិសយេន យោគោ,

ត+ទុច្ចតេ បញ្ចវិធំ និរុត្តំតិ.

យថា ទ្វារេ និយុត្តោ=ទោវារិកោតិ ឱកអាគមោ. ហិំសសទ្ទស្ស សីហោតិ វិបល្លាសោ. និជកោ=និយកោតិ វិការោ. មេហនស្ស ខស្ស មាលា មេខលាតិ វណ្ណលោបោ, ហ+ន+មការានំ លោបោ. មយូរោតិ អត្ថេ រវតិស្ស អតិស្សយយោគោតិ.

យថរិវ តថរិវេតិ និបាតាវ. ‘‘ជរគ្គវា វិចិន្តេសុំ, វរ+ម្ហាកំ ភុសាមិវេ’’តិ ឯត្ថ ឥវសទ្ទោ ឯវការត្ថោ. និគ្គហីតសន្ធិ.

សន្ធិស្សរានំ បដិសេធសន្ធិ,

អថោ ព្យញ្ជន+សរព្យញ្ជនានំ;

សន្ធិ ច+ថោ និគ្គហីតស្ស សន្ធិ,

ភវន្តិ សន្ធិ បន បញ្ចធា វេ.

ឥតិ បយោគសិទ្ធិយំ សន្ធិកណ្ឌោ បឋមោ.