៣៧. បឋមា

បឋមាត្ថមត្តេតិ ឯត្តកេ វុត្តេបិ វាក្យត្ថោ បទត្ថោ វា ន វិញ្ញាយតេ នាមគ្គហណានុវត្តិតោតិ ទស្សេតុមាហ-‘ទ្វេទ្វេកានេកាទិ សុត្តតោ’តិអាទិ, នាមេនាត្ថោ បដិបាទិយមានោ នាមសង្ខាតេ-ត្តនិ អភិធេយ្យត្តេនាជ្ឈារោប្យ បដិបាទយត្យនបេក្ខិត វិភត្តិវិសេសន្តិ អាហ-‘អភិធីយតិ’ច្ចាទិ, បកតិរូបេនាតិ នាមេន, តស្ស អភិធេយ្យស្ស, មត្តសទ្ទស្សាតិអាទិនា សាមញ្ញន្តីទំ មត្តសទ្ទស្សត្ថវចនន្តិ ទស្សេតិ, ឥទំ វុត្តំ ហោតីតិ នាមស្សាភិធេយ្យមត្តេតិ ឥមិនា ឥទំ វក្ខមានំ វុត្តំ ហោតិ. ‘‘បាដិបទិកត្ថលិង្គបរិមាណវចនមត្តេ បឋមា’’តិ (២-៣-៤៦) លិង្គាទីសុ ភេទេន បឋមាវិធានម្បដិបន្នា, តទាហ-‘លិង្គបរិមាណេ’ច្ចាទិ, លិង្គំ ឥត្ថិបុន្នបុំសកានិ, បរិមាណំ បរិច្ឆេទោ, សង្ខ្យា ឯកត្តពហុត្តានិ, តព្ពន្តោបិ សទ្ទត្ថោឯវាតិ លិង្គាទិវន្តោបិ សរូបា ព្យតិរិត្តោ សទ្ទត្ថោ ឯវ, ឧច្ចត្តនីចត្តសាមញ្ញម្បុរោធាយ បវត្តិយា ឧច្ចនីចសទ្ទេហិ បឋមា ហោតេវ, តំយុត្តស្សាបិ សទ្ទត្ថភាវតោ ‘ឧច្ចំ ឃរានិ’ត្យាទីនិបិ ឧច្ចត្តំ គុណំ និមិត្តំ កត្វា សោយមិត្យភេទសម្ពន្ធ ឃរេសុ វត្តន្តីតិ. បលម្ពតេ អជ្ឈាគច្ឆតិត្យាទោ ‘‘អសង្ខ្យេហិ សព្ពាសំ’’តិ (២-១១៩) លោបវិធានសាមត្ថិយា បាទីហ្យនត្ថកេហិបិ បឋមា សិទ្ធាយេវ.