១១៤. លោបោ

អការស្សន្តរង្គត្តេ ការណមាហ-‘បកតិនិស្សិតត្តា’តិ, បកតិយា ឥទំ បាកតំ ‘‘ណោ’’តិ (៤-៣៤) ណោ, លោបស្ស ពហិរង្គត្តេ ការណមាហ-‘បច្ចយនិស្សិតត្តា’តិ, អន្តរង្គេច្ចាទិនា ‘‘អន្តរង្គពហិរង្គេស្វន្តរង្គវិធិ ពលវា’’តិ បរិភាសមុបលក្ខេតិ, អង្គសទ្ទោ-វយវវាចី, អន្តេ សទ្ទោ សត្តម្យត្ថេ, អង្គេ ភវមន្តរង្គំ វិភត្ថ្យត្ថេ-សង្ខ្យសមាសោ ‘‘ឯឱនម វណ្ណេ’’តិ (១-៣៧) អត្តំ រាគមោ, អង្គតោ ពហិ ពហិរង្គំ ‘‘បយ្យបាពហិតិរោ បុរេបច្ឆា វា បញ្ចម្យា’’តិ (៣-៥) អសង្ខ្យសមាសោ, អត្រ ចាន្តរង្គំ ពហិរង្គន្តិ នាង្គេភវមន្តរង្គំ, អបិត្វន្តរង្គនិស្សិតំ ការិយមន្តរង្គំ, នាប្យង្គតោ ពហិភូតោ សមុទាយោ ពហិរង្គំ, កិន្តុ ពហិរង្គនិស្សិតំ ការិយម្ពហិរង្គំ យថា មញ្ចនិស្សិតេសុ សទ្ទាយន្តេសុ ‘មញ្ចា សទ្ទាយន្តី’ត្យុច្ចតេ តំ វិយេតិ អតោយេវា សង្ខ្យសមាសេបិ លិង្គវិភត្តិវចនន្តរយោគោ ‘អន្តរង្គោ អន្តរង្គា’តិ, សង្កេតិកោ ហ្យយមសង្ខ្យសមាសោ, ន បុព្ពបទត្ថប្បធានោ, យថា-បច្ចក្ខស្សាក្ខនិស្សិតត្តាវពោធត្ថំ ‘អក្ខមក្ខម្បតិ វត្តតេ’តិ វិច្ឆាយ-មសង្ខ្យសមាសេបិ កតេ បច្ចក្ខ ញាណស្សាក្ខនិស្សិតត្តញាបនត្ថំ សង្កេតវសេន កតោ-យមសង្ខ្យ សមាសោ, ន បុព្ពបទត្ថប្បធានោតិ‘បច្ចក្ខោ បច្ចក្ខា’តិ លិង្គវិភត្តិ វចនន្តរយោគោ, តថេវាយ-មន្តរង្គនិស្សិតោ-យំ សមុទាយនិស្សិតោតិ ញាបនត្ថំ សង្កេតវសេន កតោ-យមសង្ខ្យសមាសោតិ លិង្គវិភត្តិវចនន្តរយោគោ ន វិរុជ្ឈតេ, អថវា អន្តរមង្គមស្ស ការិយស្សាត្ថីតិ ‘‘សទ្ធាទិត្វ’’ (៤-៨៤) តថា ពហិរង្គន្តិ, អន្តរង្គញ្ច ពហិរង្គញ្ច អន្តរង្គពហិរង្គានិ, តេស្វន្តរង្គោ ពលវាតិ. អន្តរង្គ ការិយស្ស ពលវត្តំ សាធេតុំ ‘សព្ពបឋមំ វិធេយ្យត្តា’តិអាទិ វុត្តំ, ឥទម្បន អន្តរង្គការិយស្ស ពលវភាវសាធនេ ការណំ ន ហោតិ, អន្តរង្គត្តា ពលវភាវោយេវ ហិ សព្ពបឋមំ វិធេយ្យត្ត ការណំ, តថា ចាហ-‘យោ លោបតោ អការស្ស បឋមមេវ ភវនេ ការណមាហ អន្តរង្គត្តា អការស្សា’តិ, តស្មា នាយំ បាឋោ ឃដតេ, អន្តរង្គពលវភាវសាធនស្ស បន លោកតោ ឥច្ឆិតត្តា អយមេវត្ថេ បាឋោ ឃដតេ’’អន្តរង្គមេវ ការិយម្ពលវំ លោកេ តថាទិដ្ឋត្តា, តថា ហិ លោកោ បាតោវា’’ត្យាទិ, លោកេ តថាទិដ្ឋត្តាតិ អន្តរង្គពលវភាវស្ស លោកេ ឯវំ វក្ខមាននយេន ទិដ្ឋត្តា, អថវា កេនចិ វិធុរប្បច្ចយោបនិបាតេន ការណវេ កល្លេន វា កទាចិ កត្តុមសក្កុណេយ្យត្តេបិ អន្តរង្គស្ស អវស្សំ វិធេយ្យត្តំ ទស្សេតុមាហ សព្ពបឋមំ វិធេយ្យត្តា’តិ, សតិសម្ភវេតិ និមិត្តស្សានុបហតត្តា ការិយស្ស សម្ភវេ សតិ.