១០. អនុ

នតុលក្ខណន្តិ សច្ចកិរិយា វុដ្ឋិយា ហេតុ ហោតិ, ន តុ សង្កេតោតិ អត្ថោ, ហេតុត្តា លក្ខណត្តាភាវេ សច្ចកិរិយាយ កថំ លក្ខណេ ទុតិយាតិ ហេតុត្តេបិ លក្ខណត្តមស្ស សាធេន្តោ សាធម្មបយោគេនាន្វយមាហ-‘យំ សកិម្បិ’ច្ចាទិ, ឯត្ថ ហិ លក្ខណំ សច្ច កិរិយាតិ បដិញ្ញា, [បក្ខោ (បោត្ថកេ)] សកិម្បិ និមិត្តតាយ កប្បនត្តាតិ ហេតុ, យំ សកិម្បិ និមិត្តតាយ កប្បតេ តម្បិ លក្ខណំ ភវតិ, យថា’អបិ ភវំ កមណ្ឌលុបាណិំ សិស្សមទ្ទក្ខី’តិ សាធម្មបយោគេនាន្វយោ ទដ្ឋព្ពោ, កប្បតេតិ សមត្ថោតិ អត្ថោ, កមណ្ឌលុ បាណិម្ហិ អស្សេតិ កមណ្ឌលុបាណី, អបីតិ បញ្ហេ, កទាចិ កេនចិ កមណ្ឌលុបាណីសិស្សោ ទិដ្ឋោ សោ តមេវ ទស្សនំ លក្ខណំ កត្វា បុច្ឆតិ ‘អបិ’ត្យាទិនា, អថ យថា វុត្តេន ហេតុនោបិ លក្ខណត្តមត្តុ តថាបិ បរវិប្បដិសេធេន ហេតុម្ហិ តតិយា កស្មា ន សិយាតិ ចោទយមាហ ‘ន ន្វេវម្បិ’ច្ចាទិ, បុព្ពវិប្បដិសេធេនាតិ អបវាទបុព្ពវិប្បដិសេធេន, តថាហិ ឆដ្ឋិយា បវាទោ ហោតិ ហេតុម្ហិ តតិយាវិធិ… សម្ពន្ធឆដ្ឋិយា បត្តាយ ហេតុតតិយាវិធានតោ ឧបបទវិភត្តិវិធិបិ ឆដ្ឋិយាបវាទោ… សម្ពន្ធវិសេសាភិព្យត្តិហេតុនោបបទេន យោគេ តស្មិំយេវ សម្ពន្ធេ វិធានតោ, តត្ថ ហេតុតតិយាវកាសោ ‘ធនេន កុល’ន្តិ, ឧបបទវិភត្តិយាវកាសោ ‘រុក្ខមនុវិជ្ជោតតេ’តិ, សច្ចកិរិយមនុ បាវស្សីតិ តុ ហេតុម្ហិ លក្ខណេ-បវាទវិប្បដិសេធេ សតិ បុព្ពវិប្បដិសេធេន ទុតិយា ភវតិ.