៤. ចតុត្ថោ កណ្ឌោ (ណាទិ)

១. ណោ វា បច្ចេ.

ឆដ្ឋិយន្តា នាមស្មា វា ណប្បច្ចយោ ហោតិ អបច្ចេ-ភិធេយ្យេ, ណការោ វុទ្ធ្យត្ថោ, ឯវមញ្ញត្តាបិ, វសិដ្ឋស្សាបច្ចំ វាសិដ្ឋោ, វាសិដ្ឋី វា, ឱបគវោ, ឱបគវី វា, វេតិ វាក្យសមាសវិកប្បនត្ថំ, តស្សាធិការោ សកត្ថាវធិ.

២. វច្ឆាទិតោ ណានណាយនា.

វច្ឆាទីហិ អបច្ចប្បច្ចយន្តេហិ គោត្តាទីហិ ច សទ្ទេហិ ណានណាយនប្បច្ចយា វា ហោន្តិ អបច្ចេ, វច្ឆានោ វច្ឆាយនោ, កច្ចានោ កច្ចាយនោ, យាគមេ កាតិយានោ, មោគ្គល្លានោ មោគ្គល្លាយនោ, សាកដានោ សាកដាយនោ, កណ្ហានោ កណ្ហាយនោ ឥច្ចាទិ.

៣. កត្តិកាវិធវាទីហិ ណេយ្យណេរា.

កត្តិកាទីហិ វិធវាទីហិ ច ណេយ្យណេរា វា យថាក្កមំ ហោន្តិ អបច្ចេ, កត្តិកេយ្យោ, វេនតេយ្យោ, ភាគិនេយ្យោ ឥច្ចាទិ, វេធវេរោ, ពន្ធកេរោ, នាលិកេរោ, សាមណេរោ ឥច្ចាទិ.

៤. ណ្យទិច្ចាទីហិ.

ទិតិប្បភុតិហិ ណ្យោ វា ហោតិ អបច្ចេ, ទេច្ចោ, អាទិច្ចោ, កោណ្ឌញ្ញោ, គគ្គ្យោ, ភាតព្ពោ ឥច្ចាទិ.

៥. អា ណិ.

អការន្តតោ ណិ វា ហោតិ អបច្ចេ, ទក្ខិ, ទត្ថិ, ទោណិ. វាសវិ, វារុណិ ឥច្ចាទិ.

៦. រាជតោ ញ្ញោ ជាតិយំ.

រាជសទ្ទតោ ញ្ញោ វា ហោតិ អបច្ចេ ជាតិយំ គម្យមានាយំ, រាជញ្ញោ, ជាតិយន្តិ កិំ? រាជាបច្ចំ.

៧. ខត្តា យិយា.

ខត្តសទ្ទា យឥយា ហោន្តិ អបច្ចេ ជាតិយំ, ខត្យោ, ខត្តិយោ, ជាតិយំត្វេវ? ខត្តិ.

៨. មនុតោ ស្សសណ.

មនុសទ្ទតោ ជាតិយំ ស្សសណ ហោន្តិ អបច្ចេ, មនុស្សោ, មានុសោ, ឥត្ថិយំ មនុស្សា, មានុសី, ជាតិយំត្វេវ? មានវោ.

៩. ជនបទនាមស្មា ខត្តិយា រញ្ញេ ច ណោ.

ជនបទស្ស យំ នាមំ, តន្នាមស្មា ខត្តិយា អបច្ចេ រញ្ញេ ច ណោ ហោតិ, បញ្ចាលោ, កោសលោ, មាគធោ, ឱក្កាកោ, ជនបទនាមស្មាតិ កិំ? ទាសរថិ, ខត្តិយាតិ កិំ? បញ្ចាលស្ស ព្រាហ្មណស្ស អបច្ចំ បញ្ចាលិ.

១០. ណ្យ កុរុសិវីហិ.

កុរុសិវីហិ អបច្ចេ រញ្ញេ ច ណ្យោ ហោតិ. កោរព្យោ, សេព្យោ.

១១. ណ រាគា តេន រត្តំ.

រាគវាចិតតិយន្តតោ រត្តមិច្ឆេតស្មិំ អត្ថេ ណោ ហោតិ, កសាវេន រត្តំ កាសាវំ, កោសុម្ភំ, យាលិទ្ទំ, រាគាតិ កិំ? ទេវទត្តេន រត្តំ វត្ថំ, ឥធ កស្មា ន ហោតិ? ‘នីលំ បីត’ន្តិ, គុណវចនត្តា វិនាបិ ណេន ណត្ថស្សាភិធានតោ.

១២. នក្ខត្តេនិន្ទុយុត្តេន កាលេ.

តតិយន្តតោ នក្ខត្តា តេន លក្ខិតេ កាលេ ណោ ហោតិ, តញ្ចេ នក្ខត្តមិន្ទុយុត្តំ ហោតិ, ផុស្សី រត្តិ, ផុស្សំ អហំ, នក្ខត្តេនេតិ កិំ? គុរុនា លក្ខិតា រត្តិ. ឥន្ទុយុត្តេនេតិ កិំ? កត្ថិកាយ លក្ខិតោ មុហុត្តោ, កាលេតិ កិំ? ផុស្សេន លក្ខិតា អត្ថសិទ្ធិ, អជ្ជកត្តិកាតិ កត្តិកាយុត្តេ ចន្ទេ កត្តិកាសទ្ទោ វត្តតេ.

១៣. សា-ស្ស ទេវតា បុណ្ណមាសី.

សេតិ បឋមន្តា អស្សាតិ ឆដ្ឋ្យត្ថេ ណោ ភវតិ, យំ បឋមន្តំ, សា ចេ ទេវតា បុណ្ណមាសីវា, សុគតោ ទេវតា អស្សាភិ សោគតោ, មាហិន្ទោ, យាមោ, វារុណោ, ផុស្សី បុណ្ណមាសី អស្ស សម្ពន្ធិនីតិ ផុស្សោ, មាសោ, មាយោ, ផគ្គុនោ, ចិត្តោ, វេសាខោ. ជេដ្ឋមូលោ, អាសឡ្ហោ, សាវណោ, បោដ្ឋបាទោ, អស្សយុជោ, កត្តិកោ, មាគសិរោ, បុណ្ណមាសីតិ កិំ? ផុស្សី បញ្ចមី អស្ស, បុណ្ណមាសី ច ភតកមាសសម្ពន្ធិនី ន ហោតិ… បុណ្ណោ មា អស្សន្តិ និព្ពចនា, អតោ ឯវ និបាតនា ណោ សាគមោ ច, មាសសុតិយាវ ន បញ្ចទស រត្តាទោ វិធិ.

១៤. តមធីតេ តំ ជានាតិ កណិកា ច.

ទុតិយន្តតោ តមធីតេ តំ ជានាតីតិ ឯតេស្វត្ថេសុ ណោ ហោតិ ណោ ណិកោ ច, ព្យាករណមធីតេ ជានាតិ វា វេយ្យាករណោ, ឆន្ទសោ, កមកោ, បទកោ, វេនយិកោ, សុត្តន្តិកោ, ទ្វិតគ្គហណំ បុថគេវ វិធានត្ថំ ជាននស្ស ច អជ្ឈេនវិសយភាវទស្សនត្ថំ បសិទ្ធូបសង្គហត្ថំ ច.

១៥. តស្ស វិសយេ ទេសេ.

ឆដ្ឋិយន្តា វិសយេ ទេសរូបេ ណោ ហោតិ, វសាតីនំ វិសយោ ទេសោ វាសាតោ, ទេសេតិ កិំ? ចក្ខុស្ស វិសយោ រូបំ, ទេវទត្តស្ស វិសយោ-នុវាកោ.

១៦. និវាសេ តន្នាមេ.

ឆដ្ឋិយន្តា និវាសេ ទេសេ តន្នាមេ ណោ ហោតិ, សិវីនំ និវាសោ ទេសោ សេព្យោ, វាសាតោ.

១៧. អទូរភវេ.

ឆដ្ឋិយន្តា អទូរភវេ ទេសេ តន្នាមេ ណោ ហោតិ, វិទិសាយ អទូរភវំ វេទិសំ.

១៨. តេន និព្ពត្តេ.

តតិយន្តា និព្ពត្តេ ទេសេ តន្នាមេ ណោ ហោតិ, កុសម្ពេន និព្ពត្តា កោសម្ភី នគរី, កាកន្ទី, មាកន្ទី, សហស្សេន និព្ពត្តា សាហស្សី បរីខា, ហោតុម្ហិ កត្តរិ ករណេ ច យថាយោគំ តតិយា.

១៩. តមីធត្ថិ.

តន្តិ បឋមន្តា ឥធាតិ សត្តម្យត្ថេ ទេសេ តន្នាមេ ណោ ហោតិ, យន្តំ បឋមន្តមត្ថិ ចេ, ឧទុម្ពរា អស្មិំ ទេសេ សន្តីតិ ឱទុម្ពរោ, ពាទរោ, ពព្ពជោ.

២០. តត្រ ភវេ.

សត្តម្យន្តា ភវត្ថេ ណោ ហោតិ, ឧទកេ ភវោ ឱទកោ, ឱរសោ, ជានបទោ, មាគធោ, កាបិលវត្ថវោ, កោសម្ពោ.

២១. អជ្ជាទីហិ តនោ.

ភវត្ថេ អជ្ជាទីហិ តនោ ហោតិ, អជ្ជ ភវោ អជ្ជតនោ, ស្វាតនោ, ហិយ្យត្តនោ.

២២. បុរាតោ ណោ ច.

បុរាឥច្ចស្មា ភវត្ថេ ណោ ហោតិ តនោ ច, បុរាណោ, បុរាតនោ.

២៣. អមាត្វច្ចោ.

អមាសទ្ទតោ អច្ចោ ហោតិ ភវត្ថេ, អមច្ចោ.

២៤. មជ្ឈាទិត្វិមោ.

មជ្ឈាទីហិ សត្តម្យន្តេហិ ភវត្តេ ឥមោ ហោតិ, មជ្ឈិមោ, អន្តិមោ. មជ្ឈ, អន្ត, ហេដ្ឋា, ឧបរិ, ឱរ, បារ, បច្ឆា, អព្ភន្តរ, បច្ចន្ត (បុរត្ថា, ពាហិរ).

២៥. កណណេយ្យណេយ្យកយិយា.

សត្តម្យន្តា ឯតេ បច្ចយា ហោន្តិ ភវត្ថេ, កណ-កុសិនា រាយំ ភវោ កោសិនារកោ, មាគធកោ, អារញ្ញកោ វិហារោ. ណេយ្យ-គង្គេយ្យោ, បព្ពតេយ្យោ, វានេយ្យោ. ណេយ្យក-កោលេយ្យកោ, ពារាណសេយ្យកោ, ចម្បេយ្យកោ, មិថិលេយ្យកោតិ ឯយ្យកោ. យ-គម្មោ, ទិព្ពោ. ឥយគាមិយោ, ឧទរិ-យោ, ទិវិយោ, បញ្ចាលិយោ, ពោធិបក្ខិយោ, លោកិយោ.

២៦. ណិកោ.

សត្តម្យន្តា ភវត្ថេ ណិកោ ហោតិ, សារទិកោ ទិវសោ, សារទិកា រត្តិ.

២៧. តមស្ស សិប្បំ សីលំ បណ្យំ បហរណំ បយោជនំ.

បឋមន្តា សិប្បាទិវាចកា អស្សេតិឆដ្ឋិយត្ថេណិកោ ហោតិ, វីណាវាទនំ សិប្បមស្ស វេណិកោ, មោទង្គិកោ, វំសិកោ, បំសុកូ- លធារណំ សីលមស្ស បំសុកូលិកោ, តេចីវរិកេវ, គន្ធោបណ្យមស្ស គន្ធិកោ, តេលិកោ, គោឡិកោ, ចាបោ បហរណមស្ស ចាបិកោ, តោមរិកោ, មុគ្គរិកោ, ឧបធិប្បយោជនមស្ស ឱបធិកំ, សាតិកំ, សាហស្សិកំ.

២៨. តំ ហន្តរហតិ គច្ឆតុញ្ឆតិ ចរតិ.

ទុតិយន្តា ហន្តីតិ ឯវមាទីស្វត្ថេសុ ណីកោ ហោតិ. បក្ខីហិបក្ខិនោ ហន្តីតិ បក្ខិកោ, សាកុនិកោ, មាយូរិកោ. មច្ឆេហិ-មច្ឆិកោ, មេនិកោ. មិគេហិ-មាគវិកោ ហារិណិកោ, ‘សូករិកោ’តិ ឥកោ. សតមរហតីតិ សាតិកំ, សន្ទិដ្ឋិកោ, ឯហិបស្សវិធិំ អរហតីតិ ឯហិបស្សិកោ, សាហស្សិកោ, ‘សហស្សិយោ’តិ ឥយោ. បរទារំ គច្ឆតីតិ បារទារិកោ, មគ្គិកោ, បញ្ញាសយោជនិកោ. ពទរេ ឧញ្ឆតីតិ ពាទរិកោ, សាមាកិកោ. ធម្មំ ចរតីតិ ធម្មិកោ, អធម្មិកោ.

២៩. តេន កតំ កីតំ ពទ្ធមភិសង្ខតំ សំសដ្ឋំ ហតំ ហន្តិ ជិតំ ជយតិ ទិព្ពតិ ខណតិ តរតិ ចរតិ វហតិ ជីវតិ.

តតិយន្តា កតាទិស្វត្ថេសុ ណិកោ ហោតិ. កាយេន កតំ កាយិកំ, វាចសិកំ, មានសិកំ, វាតេន កតោ អាពាធោ វាតិកោ. សតេន កីតំ សាតិកំ, សាហស្សិកំ, មូលតោវ, ទេវទតេន កីតន្តិ ន ហោតិ តទត្ថាប្បតីតិយា. វរត្តាយ ពទ្ធោ វារត្តិកោ, អាយសិកោ, បាសិកោ. ឃតេន អភិសង្ខតំ សំសដ្ឋំ វា ឃាតិកំ, គោឡិកំ, ទាធិកំ, មារិចិកំ. ជាលេន ហតោ ហន្តីតិ វា ជាលិកោ, ពាលីសិកោ. អក្ខេហិ ជិតមក្ខិកំ, សាលាកិកំ. អក្ខេហិ ជយតិ ទិព្ពតីតិ វា អក្ខិកោ. ខណិត្តិយា ខណតីតិ ខាណិត្តិកោ, កុទ្ទាលិកោ, ទេវទត្តេន ជិតំ, អង្គុល្យា ខណតីតិ ន ហោតិ តទត្ថានវគមា. ឧឡុម្បេន តរតីតិ ឱឡុម្បិកោ, ‘ឧឡុម្បិកោ’តិ ឥកោ គោបុច្ឆិកោ, នាវិកោ. សកដេន ចរតីតិ សាកដិកោ, ‘រថិកោ, បរប្បិកោ’តិ ឥកោ. ខន្ធេន វហតីតិ ខន្ធិកោ, អំសិកោ, ‘សីសិកោ’តិ ឥកោ. វេតនេន ជីវតីតិ វេតនិកោ, ‘ភតិកោ, កយិកោ, វិក្កយិកោ, កយវិក្កយិកោ’តិ ឥកោ.

៣០. តស្ស សំវត្តតិ.

ចតុត្ថិយន្តា សំវត្តតីតិ អស្មិំ អត្ថេ ណិកោ ហោតិ, បុនព្ភវាយ សំវត្តតីតិ បោនោភវិកោ, ឥត្ថិយំ បោនោ ភវិកា, លោកាយ សំវត្តតីតិ លោកិកោ សុដ្ឋុ អគ្គោតិ សគ្គោ, សគ្គាយ សំវត្តតីតិ សោវគ្គិកោ, សស្សោវក តទមិនាទិបាឋា, ធនាយ សំវត្តតីតិ ធញ្ញំ, យោ.

៣១. តតោ សម្ភូតមាគតំ.

បញ្ចម្យន្តា សម្ភូតមាគតន្តិ ឯតេស្វត្ថេសុ ណិកោ ហោតិ, មាតិកោ សម្ភូតមាគតំ វា មត្តិកំ, បេត្តិកំ, ណ្យរិយណ -យាបិ ទិស្សន្តិ, សុរភិតោ សម្ភូតំ សោរភ្យំ, ថនតោ សម្ភូតំ ថញ្ញំ, បិតិតោ សម្ភូតោ បេត្តិយោ, មាតិយោ, មត្តិយោ, មច្ចោ វា.

៣២. តត្ថ វសតិ វិទិតោ ភត្តោ និយុត្តោ.

សត្តម្យន្តា តត្ថ វសតីត្វេវមាទីស្វត្ថេសុ ណិកោ ហោតិ. រុក្ខមូលេ វសតីតិ រុក្ខមូលិកោ, អារញ្ញិកោ, សោសានិកោ. លោកេ វិទិតោ លោកិកោ. ចតុមហារាជេសុ ភត្តា ចាតុម្មហារាជិកា. ទ្វារេ និយុត្តោ ទោវារិកោ ទស្សោក តទមិនាទិបាឋា, ភណ្ឌាគារិកោ, ឥកោ-នវកម្មិកោ, កិយោជាតិកិយោ, អន្ធកិយោ.

៣៣. តស្សិទំ.

ឆដ្ឋិយន្តា ឥទមិច្ចស្មិំ អត្ថេ ណិកោ ហោតិ, សង្ឃស្ស ឥទំ សង្ឃិកំ, បុគ្គលិកំ, សក្យបុត្តិកោ, នាតិបុត្តិកោ, ជេនទត្តិកោ, កិយេ-សកិយោ, បរកិយោ, និយេ-អត្តនិយំ, កេ- សកោ រាជកំ ភណ្ឌំ.

៣៤. ណោ.

ឆដ្ឋិយន្តា ឥទមិច្ចស្មិំ អត្ថេ ណោ ហោតិ, កច្ចាយនស្ស ឥទំ កច្ចាយនំ ព្យាករណំ, សោគតំ សាសនំ, មាហិសំ មំសាទិ.

៣៥. គវាទីហិ យោ.

គវាទីហិ ឆដ្ឋិយន្តេហិ ឥទមិច្ចស្មិំ អត្ថេ យោ ហោតិ, គុន្នំ ឥទំ គព្យំ មំសាទិ, កព្យំ, ទព្ពំ.

៣៦. បិតិតោ ភាតរិ រេយ្យណ.

បិតុសទ្ទា តស្ស ភាតរិ រេយ្យណ ហោតិ, បិតុ ភាតា បេត្តេយ្យោ.

៣៧. មាតិតោ ច ភគិនិយំ ឆោ.

មាតិតោ បិតិតោ ច តេសំ ភគិនិយំ ឆោ ហោតិ, មាតុ ភគិនី មាតុច្ឆា, បិតុ ភគិនី បិតុច្ឆា, កថំ ‘មាតុលោ’តិ ‘‘មាតុលាទិត្វានី’’តិ និបាតនា.

៣៨. មាតាបិតូស្វាមហោ.

មាតាបិតូហិ តេសំ មាតាបិតូសុ អាមហោ ហោតិ, មាតុ មាតា មាតាមហី, មាតុ បិតា មាតាមហោ, បិតុ មាតា បិតាមហី, បិតុ បិតា បិតាមហោ, ន យថាសង្ខ្យំ, បច្ចេកាភិ សម្ពន្ធា.

៣៩. ហិតេ រេយ្យណ.

មាតាបិតូហិ ហិតេ រេយ្យណ ហោតិ, មត្តេយ្យោ, បេត្តេយ្យោ.

៤០. និន្ទាញ្ញាតប្បបដិភាគរស្សទយាសញ្ញាសុ កោ.

និន្ទាទីស្វត្ថេយុ នាមស្មា កោ ហោតិ, និន្ទាយំ-មុណ្ឌកោ, សមណកោ. អញ្ញាតេ-កស្សាយំ អស្សោតិ អស្សកោ, បយោគសាមត្ថិយា សម្ពន្ធិវិសេសានវគមោវគម្យតេ. អប្បត្ថេតេលកំ, ឃតកំ. បដិភាគត្ថេ-ហត្ថី វិយ ហត្ថិកោ, អស្សកោ, ពលីពទ្ទកោ. រស្សេ-មានុសកោ, រុក្ខកោ, បិលក្ខកោ. ទយាយំ-បុត្តកោ, វច្ឆកោ. សញ្ញាយំ-មោរោ វិយ មោរកោ.

៤១. តមស្សបរិមាណំ ណិកោ ច.

បឋមន្តា អស្សេតិ អស្មិំ អត្ថេ ណិកោ ហោតិ កោ ច តញ្ចេ បឋមន្តំ បរិមាណំ ភវតិ, បរិមីយតេ នេនេតិ បរិមាណំ, ទោណោ បរិមាណមស្ស ទោណិកោ វីហិ, ខារសតិកោ, ខារសហស្សិកោ អាសីតិកោ វយោ, ឧបឌ្ឍកាយិកំ ពិម្ពោហនំ, បញ្ចកំ, ឆក្កំ.

៤២. យតេតេហិ ត្តកោ.

យាទីហិ បឋមន្តេហី អស្សេតិ ឆដ្ឋិយត្ថេ ត្តកោ ហោតិ, តញ្ចេ បឋមន្តំ បរិមាណំ ភវតិ, យំ បរិមាណមស្ស យត្តកំ, តត្តកំ, ឯត្តកំ, អាវតកេ យាវតកោ, តាវតកោ (ឯតាវតកោ).

៤៣. សព្ពា ចាវន្តុ.

សព្ពតោ បឋមន្តេហិ យាទីហិ ច អស្សេតិ ឆដ្ឋិយត្ថេ អាវន្តុ ហោតិ, តញ្ចេ បឋមន្តំ បរិមាណំ ភវតិ. សព្ពំ បរិមាណមស្ស សព្ពាវន្តំ, យាវន្តំ, តាវន្តំ, ឯតាវន្តំ.

៤៤. កិម្ហា រតិរីវរីវតករិត្តកា.

កិម្ហា បឋមន្តា អស្សេតិ ឆដ្ឋិយត្ថេ រតិរីវរីវតករិត្តកា ហោន្តិ, តញ្ចេ បឋមន្តំ បរិមាណំ ភវតិ, កិំ សង្ខ្យានំ បរិមាណមេសំ កតិ ឯតេ, កីវ, កីវតកំ, កិត្តកំ. រីវន្តោ សភាវតោ អសង្ខ្យោ.

៤៥. សញ្ជាតំ តារកាទិត្វិតោ.

តារកាទីហិ បឋមន្តេហិ អស្សេតិ ឆដ្ឋិយត្ថេ ឥតោ ហោតិ, តេ ចេ សញ្ជាតា ហោន្តិ, តារកា សញ្ជាតា អស្ស តារកិតំ គគនំ, បុប្ផិតោ រុក្ខោ, បល្លវិតា លតា.

៤៦. មានេ មត្តោ.

បឋមន្តា មានវុត្តិតោ អស្សេតិ អស្មិំអត្ថេ មត្តោ ហោតិ, បលំ ឧម្មានមស្ស បលមត្តំ, ហត្ថោ បមាណមស្ស ហត្ថមត្តំ សតំ មានមស្ស សតមត្តំ, ទោណោ បរិមាណមស្ស ទោណមត្តំ, អភេទោបចារា ទោណោតិបិ ហោតិ.

៤៧. តគ្ឃោ ចុទ្ធំ.

ឧទ្ធមានវុត្តិហោ អស្សេតិ ឆដ្ឋិយត្ថេ តគ្ឃោ ហោតិ មត្តោ ច, ជណ្ណុតគ្ឃំ, ជណ្ណុមត្តំ.

៤៨. ណោ ច បុរិសា.

បុរិសា បឋមន្តា ឧទ្ធមានវុត្តិតោ ណោ ហោតិ មត្តាទយោ ច, បោរិសំ, បុរិសមត្តំ, បុរិសតគ្ឃំ.

៤៩. អយូភទ្វិតីហំសេ.

ឧភទ្វិតីហិ អវយវវុត្តីតិ បឋមន្តេហិ អស្សេតិ ឆដ្ឋិយត្ថេ អយោ ហោតិ. ឧភោ អំសា អស្ស ឧភយំ, ទ្វយំ, តយំ.

៥០. សង្ខ្យាយ សច្ចុតីសាសទសន្តាយាធិកាស្មិំ សវសហស្សេ ឌោ.

សត្យន្តាយ ឧត្យន្តាយ ឦសន្តាយ អាសន្តាយ ទសន្តាយ ច សង្ខ្យាយ បឋមន្តាយ អស្មិន្តិ សត្តម្យត្ថេ ឌោ ហោតិ, សា ចេ សង្ខ្យា អធិកា ហោតិ, យទស្មិន្តិ តញ្ចេ សតំ សហស្សំ សតសហស្សំ វា ហោតិ, វីសតិ អធិកា អស្មិំ សតេតិ វីសំ សតំ, ឯកវីសំ សតំ, សហស្សំ, សតសហស្សំ វា, តិំសំ សតំ, ឯកតិំសំ សតំ. ឧត្យន្តាយ-នវុតំ សតំ សហស្សំ សតសហស្សំ វា. ឦសន្តាយ ចត្តាលីសំ សតំ, សហស្សំ, សតសហស្សំ វា. អាសន្តាយ បញ្ញាសំ សតំ, សហស្សំ, សតសហស្សំ វា. ទសន្តាយឯកាទសំ សតំ, សហស្សំ, សតសហស្សំ វា. សច្ចុតីសាសទសន្តាយាតិ កិំ? ឆាធិកា អស្មិំសតេ. អធិកេតិ កិំ? បញ្ចទសហីនា អស្មិំសតេ, អស្មិន្តិ កិំ? វីសត្យធិកា ឯតស្មា សតា, សតសហស្សេតិ កិំ? ឯកាទស អធិកា អស្សំ វីសតិយំ.

៥១. តស្ស បូរណេកាទសាទិតោ វា.

ឆដ្ឋិយន្ថាយេកាទសាទិកាយ សង្ខ្យាយ ឌោ ហោតិ (តស្ស) បូរណត្ថេ វិភាសា, សា សង្ខ្យា បូរីយតេ យេន តំ បូរណំ, ឯកាទសន្នំ បូរណោ ឯកាទសោ. ឯកាទសមោ, វីសោ, វីសតិមោ, តិំសោ, តិំសតិមោ, ចត្តាលីសោ, បញ្ញាសោ.

៥២. ម បញ្ចាទិកតិហិ.

ឆដ្ឋិយន្តាយ បញ្ចាទិកាយ សង្ខ្យាយ កតិស្មា ច មោ ហោតិ (តស្ស) បូរណត្ថេ, បញ្ចមោ, សត្តមោ, អដ្ឋមោ, កតិមោ, កតិមី.

៥៣. សតាទីនមិច. សតាទិកាយ សង្ខ្យាយ ឆដ្ឋិយន្តាយ (តស្ស) បូរណត្ថេ មោហោតិ សតាទីនមិចាន្តាទេសោ, សតិមោ, សហស្សិមោ.

៥៤. ឆា ដ្ឋដ្ឋមា.

ឆសទ្ទា ដ្ឋដ្ឋមា ហោន្តិ តស្ស បូរណត្ថេ, ឆដ្ឋោ, ឆដ្ឋមោ, ឥត្ថិយំ ឆដ្ឋី, ឆដ្ឋមី, កថំ ‘ទុតិយំ ចតុត្ថ’ន្តិ? ‘‘ទុតិយស្ស, ចតុត្ថ តតិយាន’’ន្តិ និបាតនា.

៥៥. ឯកា កាក្យសហាយេ.

ឯកស្មា អសហាយត្ថេ កអាកី ហោន្តិ វា, ឯកកោ, ឯកាកី, ឯកោ.

៥៦. វច្ឆាទីហិ តនុត្តេ តរោ.

វច្ឆាទីនំ សភាវស្ស តនុត្តេ គម្យមានេ តរោ ហោតិ, សុសុត្តស្ស តនុត្តេ វច្ឆតរោ, ឥត្ថិយំ វច្ឆតរី, យោព្ពនស្ស តនុត្តេ ឱក្ខតរោ, អស្សភាវស្ស តនុត្តេ អស្សតរោ, សាមត្ថិយស្ស តនុត្តេ ឧសភតរោ.

៥៧. កិម្ហា និទ្ធារណេ រតរ រតមា. កិំសទ្ទា និទ្ធារណេ រតរ រតមា ហោន្តិ, កតរោ ភវតំ ទេវទត្តោ, កតរោ ភវតំ កឋោ, កតមោ ភវតំ ទេវទត្តោ, កតមោ ភវតំ កឋោ, ភារទ្វាជានំ កតមោសិ ព្រហ្មេ.

៥៨. តេន ទត្តេ លិយា.

តតិយន្តា ទត្តេ-ភិធេយ្យេ លឥយា ហោន្តិ, ទេវេន ទត្តោ ទេវលោ, ទេវិយោ, ព្រហ្មលោ, ព្រហ្មិយោ, សិវា សីវលោ, សីវិយោ, សិស្ស ទីឃោ.

៥៩. តស្ស ភាវកម្មេសុ ត្តតាត្តនណ្យណេយ្យណិយណិយា.

ឆដ្ឋិយន្តា ភាវេ កម្មេ ច ត្តាទយោ ហោន្តិ ពហុលំ, ន ច សព្ពេ សព្ពតោ ហោន្តិ អញ្ញត្រ ត្តតាហិ, ភវន្តិ ឯតស្មា ពុទ្ធិសទ្ទាភិ ភាវោ សទ្ទស្ស បវត្តិនិមិត្តំ, នីលស្ស បដស្ស ភាវោ នីលត្តំ នីលតាភិ គុណោ ភាវោ, នីលស្ស គុណស្ស ភាវោ នីលត្តំ នីលតាភិ នីលគុណជាតិ, គោត្តំ គោតាតិ គោជាតិ, បាចកត្តំ, ទណ្ឌិត្តំ, វិសាណិត្តំ, រាជបុរិសត្តន្តិ ក្រិយាទិសម្ពន្ធិត្តំ, ទេវទត្តត្តំ, ចន្ទត្តំ, សូរិយត្តន្តិ តទវត្ថាវិសេសសាមញ្ញំ, អាកាសត្តំ, អភាវត្តន្តិ ឧបចរិតភេទសាមញ្ញំ. ត្តន-បុថុជ្ជនត្តនំ, វេទនត្តនំ, ជាយត្តនំ, ជារត្តនំ. ណ្យ-អាលស្យំ, ព្រហ្មញ្ញំ, ចាបល្យំ, នេបុញ្ញំ, បេសុញ្ញំ, រជ្ជំ, អាធិបច្ចំ, ទាយជ្ជំ, វេសម្មំ ‘វេសម’ន្តិ, កេចិ, សខ្យំ, វាណិជ្ជំ. ណេយ្យ-សោចេយ្យំ, អាធិបតេយ្យំ. ណគារវំ, បាដវំ, អជ្ជវំ, មទ្ទវំ. ឥយ-អធិបតិយំ, បណ្ឌិតិយំ, ពហុស្សុតិយំ, នគ្គិយំ, សូរិយំ. ណិយ-អាលសិយំ, កាឡុសិយំ, មន្ទិយំទក្ខិយំ, បោរោហិតិយំ, វេយ្យត្តិយំ. កថំ ‘រាមណីយក’ន្តិ? សកត្ថេ កន្តា ណេន សិទ្ធំ. កម្មំ កិរិយា, តត្ថ អលសស្ស កម្មំ អលសត្តំ’ អលសតា, អលសត្តនំ, អាលស្យំ, អាលសិយំ វា, ‘‘សកត្ថេ’ (៤.១២២) តិ សកត្ថេបិ, យថាភុច្ចំ, ការុញ្ញំ, បត្តកល្លំ, អាកាសានញ្ចំ, កាយបាគុញ្ញតា.

៦០. ព្យ វទ្ធទាសា វា.

ឆដ្ឋិយន្តា វទ្ធា ទាសា ច ព្យោ វា ហោតិ ភាវកម្មេសុ, វទ្ធព្យំ វទ្ធតា, ទាសព្យំ ទាសតា, កថំ ‘វទ្ធវ’ន្តិ? ណេ វាគមោ.

៦១. នណ យុវា ពោ ច វស្ស.

ឆដ្ឋិយន្តា យុវសទ្ទា ភាវកម្មេសុ នណ វា ហោតិ តស្ស ពោ ច, យោព្ពនំ, វាត្វេវ? យុវត្តំ, យុវតា.

៦២. អណ្វាទិត្វិមោ.

អណុអាទីហិ ឆដ្ឋិយន្តេហិ ភាវេ វា ឥមោ ហោតិ, អណិមា, លឃិមា, មហិមា, (គរិមា), កសិមា, វាត្វេវ? អណុត្តំ អណុតា.

៦៣. ភាវា តេន និព្ពត្តេ.

ភាវវាចកា សទ្ទា តេន និព្ពត្តេ-ភិធេយ្យេ ឥមោ ហោតិ, បាកេន និព្ពត្ត បាណិមំ, សេកិមំ.

៦៤. តរតមិស្សិកិយិដ្ឋាតិសយេ.

អតិសយេ វត្តមានតោ ហោន្តេតេ បច្ចយា, អតិសយេន បាបោ បាបតរោ, បាបតមោ, បាបិស្សិកោ, បាបិយោ, បាបិដ្ឋោ, ឥត្ថិយំ បាបតរា. អតិសយន្តាបិ អតិសយប្បច្ចយោ, អតិសយេន បាបិដ្ឋោ បាបិដ្ឋតរោ.

៦៥. តន្និស្សិតេ ល្លោ.

ទុតិយន្តា ល្លប្បច្ចយោ ហោតិ និស្សិតត្ថេ, វេទំ និស្សិតំ វេទល្លំ, ទុដ្ឋុ និស្សិតំ ទុដ្ឋុល្លំ. ឥល្លេ-សង្ខារិល្លំ.

៦៦. តស្ស វិការាវយវេសុ ណ ណិក ណេយ្យមយា.

បកតិយា ឧត្តរមវត្ថន្តរំ វិការោ, ឆដ្ឋិយន្តា នាមស្មា វិការេ-វយវេ ច ណាទយោ ហោន្តិ ពហុលំ, ណ-អាយសំ ពន្ធនំ, ឱទុម្ពរំ, បណ្ណំ, ឱទុម្ពរំ ភស្មំ, កាបោតំ មំសំ, កាបោតំ សត្ថិ. ណិក-កប្បាសិកំ វត្ថំ. ណេយ្យ-ឯណេយ្យំ មំសំ, ឯណេយ្យំ សត្ថិ. កោសេយ្យំ វត្ថំ. មយ-តិណមយំ, ទារុមយំ, នឡមយំ, មត្តិកាមយំ. ‘‘អញ្ញស្មិ’’ន្តិ (៤.១២១) គុន្នំ ករីសេបិ មយោ, គោមយំ.

៦៧. ជតុតោ សណ វា.

ឆដ្ឋិយន្តា នាមស្មា ជតុតោ វិការាវយវេសុ សណ វា ហោតិ. ជតុនោ វិការោ ជាតុសំ ជតុមយំ. ‘‘លោបោ’’តិ (៤.១២៣) ពហុលំ បច្ចយលោបោបិ ផលបុប្ផមូលេសុ វិការាវយវេសុ, បិយាលស្ស ផលានិ បិយាលានិ, មល្លិកាយ បុប្ផានិ មល្លិកា, ឧសិរស្ស មូលំ ឧសីរំ, តំ សទ្ទេន វា តទភិធានំ.

៦៨. សមូហេ កណ ណ ណិកា.

ឆដ្ឋិយន្តា សមូហេ កណ ណ ណិកា ហោន្តិ គោត្តប្បច្ចយន្តា. កណ-រាជញ្ញកំ, មានុស្សកំ, ឧក្ខាទីហិ-ឱក្ខកំ, ឱដ្ឋកំ, ឱរព្ភកំ, រាជកំ, រាជបុត្តកំ, ហត្ថិកំ, ធេនុកំ. ណ-កាកំ, ភិក្ខំ. អចិត្តា ណិក-អាបូបិកំ, សំកុលិកំ.

៦៩. ជនាទីហិ តា.

ជនាទីហិ ឆដ្ឋិយន្តេហិ សមូហេ តា ហោតិ. ជនតា, គជតា, ពន្ធុតា, គាមតា, សហាយតា, នាគរតា. តាន្តា សភាវតោ ឥត្ថិលិង្គា, ‘មទនីយ’ន្តិ ករណេ-ធិករណេ វា អនីយេន សិទ្ធំ. ‘ធូមាយិតត្ត’ន្តិ ក្តាន្តា នាមធាតុតោ ក្តេន សិទ្ធំ.

៧០. ឥយោ ហិតេ.

ឆដ្ឋិយន្តា ហិតេ ឥយោ ហោតិ. ឧបាទានិយំ, អញ្ញត្រាបិ សមានោទរេ សយិតោ សោទរិយោ.

៧១. ចក្ខ្វាទិតោ ស្សោ.

ឆដ្ឋិយន្តេហិ ចក្ខុអាទីហិ ហិតេ ស្សោ ហោតិ, ចក្ខុស្សំ, អាយុស្សំ.

៧២. ណ្យោ តត្ថ សាធុ.

សត្តម្យន្តា តត្ថ សាធូតិ អស្មិំ អត្ថេ ណ្យោ ហោតិ. សព្ភោ, បារិសជ្ជោ. សាធូតិ កុសលោ យោគ្គោ ហិតោ វា. អញ្ញត្រាបិ រថំ វហតីតិ រច្ឆា.

៧៣. កម្មា និយ ញ្ញា.

សត្តម្យន្តា កម្មសទ្ទា តត្ថ សាធូភិ អស្មិំ អត្ថេ និយ ញ្ញា ហោន្តិ. កម្មេ សាធុ កម្មនិយំ, កម្មញ្ញំ.

៧៤. កថាទិត្វិកោ.

កថាទីហិ សត្តម្យន្តេហិ តត្ថ សាធូតិ អស្មិំ អត្ថេ ឥកោ ហោតិ. កថិកោ, ធម្មកថិកោ, សង្គាមិកោ បវាសិកោ, ឧបវាសិកោ.

៧៥. បថាទីហិ ណេយ្យោ.

បថាទីហិ សត្តម្យន្តេហិ តត្ថ សាធូតិ អស្មិំ អត្ថេ ណេ-យ្យោ ហោតិ, បាថេយ្យំ សាបតេយ្យំ (អាតិថេយ្យំ).

៧៦. ទក្ខិណាយារហេ.