មាតិកា

យថាធម្មិករាជូនំ, អមច្ចា ច បុរោហិតា;

នីតិសត្ថំ សុនិស្សាយ, និច្ឆយន្តិ វិនិច្ឆយំ.

អង្គានិ វេទា ចត្តារោ, មីមំសាន្យាយ វិត្ថារោ;

ធម្មសត្ថំ បុរាណញ្ច, វិជ្ជា ហេតា ចតុទ្ទស.

អាយុព្ពេទោ មនុព្ពេទោ, គន្ធព្ពោ ចេតិ តេ តយោ;

អត្ថសត្ថំ ចតុត្ថញ្ច, វិជ្ជាហ្យាដ្ឋរស មតា.

សុតិសមុតិសង្ខ្យា ច, រោគានីតិ វិសេសកា;

គន្ធព្ពា គណិកា ចេវ, ធនុព្ពេទា ច បូរណា.

តិកិច្ឆា ឥតិហាសោ ច, ជោតិមាយា ច ឆន្ទតិ;

កេតុមន្តា ច សទ្ទា ច, សិប្បាដ្ឋារសកា ឥមេ.

ទមោ ទណ្ឌោ ឥតិខ្យាតោ, តដ្ឋាទណ្ឌោ មហីបតិ;

តស្ស នីតិ ទណ្ឌនីតិ, នយនានីតិ វុច្ចតិ.

ទណ្ឌេន នីយតេ ចេទំ, ទណ្ឌំ នយតិ វា បុន;

ទណ្ឌនីតិ ឥតិខ្យាតោ, តិលោកា នតិ វត្តតេ.

នានាសត្ថោទ្ធតំ វក្ខេ, រាជនីតិ សមុច្ចយំ;

សព្ពពីជមិទុំ សត្ថំ, ចាណក្យ សារសង្គហំ.

មូលសុត្តំ បវក្ខាមិ, ចាណក្យេន យថោទិតំ;

យស្សំ វិញ្ញាតមត្តេន, មូឡ្ហោ ភវតិ បណ្ឌិតោ.

មិត្តលាភោ សុហទភេទោ, វិគ្គហោ សន្ធិរេវ ច;

បញ្ចតន្ទ្រា តថាញ្ញស្មា, គន្ថា កស្សិយលិខ្យតេ.

លោកនីតិម្ហា –

(១) បណ្ឌិតកណ្ឌ. (២) សុជនកណ្ឌ. (៣) ពាលទុជ្ជន កណ្ឌ. (៤) មិត្តកណ្ឌ. (៥) ឥត្ថិកណ្ឌ. (៦) រាជកណ្ឌ. (៧) បកិណ្ណក កណ្ឌ-

លោកនីតិ –

បណ្ឌិតោ សុជនោ កណ្ឌោ, ទុជ្ជនោ មិត្តឥត្ថី ច;

រាជបកិណ្ណកោ ចាតិ, សត្តកណ្ឌេ វិភូសិនោ.

ចក្កិន្ទាភិសិរិនាយំ, សោធិតោ កាសិកេ សាកេ;

ឆនោត្យំ ទុតិយាសឡ្ហេ, កាឡសត្តម អាទិហេ.

លោកនីតិំ បវក្ខាមិ, នានាសត្ថសមុទ្ធដំ;

មាគធេនេវ សង្ខេបំ, វន្ទិត្វា រតនត្តយំ.

នីតិ លោកេ បុរិសស្ស សារោ,

មាតា បិតា អាចរិយោ មិត្តោ;

តស្មា ហិ នីតិំ បុរិសោ វិជញ្ញា,

ញាណីមហា ហោតិ ពហុស្សុតោ.

មហារហនីតិ –

(១) បណ្ឌិតកថា. (២) សម្ភេទកថា. (៣) មិត្តកថា. (៤) នាយក កថា. (៥) ឥត្ថិកថា

មហារហ រហំសក្យ-មុនិំ នីវរណា តណ្ហា;

មុត្តំ មុត្តំ សុទស្សនំ, វន្ទេ ពោធិវរំ វរំ.

នីតិធ ជន្តូនំ សារោ, មិត្តាចរិយា ច បិតរោ;

នីតិមា សុពុទ្ធិព្យត្តោ, សុតវា អត្ថទស្សិមា.

ធម្មនីតិ –

(១) អាចរិយកថា (២) សិប្បកថា (៣) បញ្ញាកថា (៤) សុតកថា (៥) កថានកថា (៦) ធនកថា (៧) ទេសកថា (៨) និស្សយកថា (៩) មិត្តកថា (១០) ទុជ្ជនកថា (១១) សុជនកថា (១២) ពលកថា (១៣) ឥត្ថិកថា (១៤) យុត្តកថា (១៥) ទាសកថា (១៦) ឃរាវាសកថា (១៧) កាតព្ពកថា (១៨) អកាតព្ពកថា (១៩) ញាតព្ពកថា (២០) អលង្ការកថា (២១) រាជធម្មកថា (២២) ឧបសេវកកថា (២៣) ទុក្ខាទិមិស្សកកថា (២៤) បកិណ្ណកកថា

ចក្កាតិចក្កចក្កិន្ទោ, ទេវាតិទេវាទេវិន្ទោ,

ព្រហ្មាតិ ព្រហ្មព្រហ្មិន្ទោ, ជិនោ បូរេតុ មេ ភាវំ.

ចិរំ តិដ្ឋតុ លោកម្ហិ, ធំសកំ សព្ពបាណិនំ;

មហាមោហតមំ ជយំ, ជោតន្តំ ជិនសាសនំ.

វន្ទិត្វា រតនំ សេដ្ឋំ, និស្សាយ បុព្ពកេ គរុ;

នីតិធម្មំ បវក្ខាមិ, សព្ពលោក សុខាវហំ.

អាចរិយោ ច សិប្បញ្ច, បញ្ញាសុតកថាធនំ;

ទេសញ្ច និស្សយោ មិត្តំ, ទុជ្ជនោ សុជនោ ពលំ.

ឥត្ថី បុត្តោ ច ទាសោ ច, ឃរាវាសោ កតាកតោ;

ញាតព្ពោ ច អលង្ការោ, រាជធម្មា បសេវកោ;

ទុក្ខាទិមិស្សកោ ចេវ, បកិណ្ណកាតិ មាតិកា.

រាជនីតិ –

សីហា ឯកំ ពកា ឯកំ, សិក្ខេ ចត្តារិ កុក្កុដា;

បញ្ច កាកា រាជា នាម, ឆ សុនក្ខា តីណិ គទ្រភា.

១. មហាកម្មំ ខុទ្ទកំ វា, យំ កម្មំ កាតុមិច្ឆតិ;

សព្ពារម្ភេន កាតព្ពំ, សីហា ឯកំ តទា ភវេ.

២. ឥន្ទ្រិយានិ សុសំយម, ពកោវ បណ្ឌិតោ ភវេ;

ទេសក លោមបន្នានិ, សព្ពកម្មានិ សាធយេ.

៣. បុព្ពដ្ឋានញ្ច យុទ្ធញ្ច, សំវិភាគញ្ច ពន្ធុ ហិ;

ថិយា អក្កម្ម ភុត្តញ្ច, សិក្ខេ ចត្តារិ កុក្កុដោ.

៤. គុយ្ហេ មេថុនំ បេក្ខិត្វា, ភោជនំ ញាតិសង្គហោ;

វិលោកា បេក្ខនាលស្យំ, បញ្ច សិក្ខេយ្យ វាយសា.

៥. អនាលស្សំតិសវន្តាសោ, សុនិទ្ធា សុប្បពោធនា;

ទឡ្ហភត្តិ ច សូរញ្ច, ឆ ឯតេស្វានតោ គុណោ.

៦. ខិន្នោវ វហតេ ភារំ, សីតុណ្ហញ្ច ន ចិន្តយី;

សន្តុដ្ឋោ ច ភវេ និច្ចំ, តីណិ សិក្ខេយ្យ គទ្រភា.

៧. វីសតិ តានិ គុណានិ, ចរេយ្យ ឥហ បណ្ឌិតោ;

វិជេយ្យ រិបូ សព្ពេបិ, តេជស្សី សោ ភវិស្សតិ.

(១) បណ្ឌិតកណ្ឌ (២) សុជនកណ្ឌ (៣) ពាលទុជ្ជនកណ្ឌ (៤) មិត្តកណ្ឌ (៥) រាជកណ្ឌ (៦) នាយកកណ្ឌ (៧) បុត្តកណ្ឌ (៨) វេជ្ជាចរិយកណ្ឌ (៩) ទាសកកណ្ឌ (១០) ឥត្ថិកណ្ឌ (១១) បកិណ្ណកកណ្ឌ

កវិទប្បណនីតិំយោ, វាចុគ្គតំ ករោតិ ចេ;

ភុវនមជ្ឈេ ឯសោ ហិ, វិញ្ញូ បណ្ឌិតជាតិកោ.

កវិទប្បណនីតិ

នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស