៩. បឋមឥធលោកិកសុត្តំ

៤៩. ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ បុព្ពារាមេ មិគារមាតុបាសាទេ. អថ ខោ វិសាខា មិគារមាតា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ…បេ…. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ វិសាខំ មិគារមាតរំ ភគវា ឯតទវោច –

‘‘ចតូហិ ខោ, វិសាខេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ មាតុគាមោ ឥធលោកវិជយាយ បដិបន្នោ ហោតិ, អយំស លោកោ អារទ្ធោ ហោតិ. កតមេហិ ចតូហិ? ឥធ, វិសាខេ, មាតុគាមោ សុសំវិហិតកម្មន្តោ ហោតិ, សង្គហិតបរិជនោ, ភត្តុ មនាបំ ចរតិ, សម្ភតំ អនុរក្ខតិ.

‘‘កថញ្ច, វិសាខេ, មាតុគាមោ សុសំវិហិតកម្មន្តោ ហោតិ? ឥធ, វិសាខេ, មាតុគាមោ យេ តេ ភត្តុ អព្ភន្តរា កម្មន្តា – ឧណ្ណាតិ វា កប្បាសាតិ វា – តត្ថ ទក្ខា ហោតិ អនលសា តត្រុបាយាយ វីមំសាយ សមន្នាគតា អលំ កាតុំ អលំ សំវិធាតុំ. ឯវំ ខោ, វិសាខេ, មាតុគាមោ សុសំវិហិតកម្មន្តោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, វិសាខេ, មាតុគាមោ សង្គហិតបរិជនោ ហោតិ? ឥធ, វិសាខេ, មាតុគាមោ យោ សោ ភត្តុ អព្ភន្តរោ អន្តោជនោ – ទាសាតិ វា បេស្សាតិ វា កម្មករាតិ វា – តេសំ កតញ្ច កតតោ ជានាតិ អកតញ្ច អកតតោ ជានាតិ, គិលានកានញ្ច ពលាពលំ ជានាតិ ខាទនីយំ ភោជនីយញ្ចស្ស បច្ចំសេន សំវិភជតិ. ឯវំ ខោ, វិសាខេ, មាតុគាមោ សង្គហិតបរិជនោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, វិសាខេ, មាតុគាមោ ភត្តុ មនាបំ ចរតិ? ឥធ, វិសាខេ, មាតុគាមោ យំ ភត្តុ អមនាបសង្ខាតំ តំ ជីវិតហេតុបិ ន អជ្ឈាចរតិ. ឯវំ ខោ, វិសាខេ, មាតុគាមោ ភត្តុ មនាបំ ចរតិ.

‘‘កថញ្ច, វិសាខេ, មាតុគាមោ សម្ភតំ អនុរក្ខតិ? ឥធ, វិសាខេ, មាតុគាមោ យំ ភត្តា អាហរតិ ធនំ វា ធញ្ញំ វា រជតំ វា ជាតរូបំ វា តំ អារក្ខេន គុត្តិយា សម្បាទេតិ, តត្ថ ច ហោតិ អធុត្តី អថេនី អសោណ្ឌី អវិនាសិកា. ឯវំ ខោ, វិសាខេ, មាតុគាមោ សម្ភតំ អនុរក្ខតិ. ឥមេហិ ខោ, វិសាខេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ មាតុគាមោ ឥធលោកវិជយាយ បដិបន្នោ ហោតិ, អយំស លោកោ អារទ្ធោ ហោតិ.

‘‘ចតូហិ ខោ, វិសាខេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ មាតុគាមោ បរលោកវិជយាយ បដិបន្នោ ហោតិ, បរលោកោ អារទ្ធោ ហោតិ. កតមេហិ ចតូហិ? ឥធ, វិសាខេ, មាតុគាមោ សទ្ធាសម្បន្នោ ហោតិ, សីលសម្បន្នោ ហោតិ, ចាគសម្បន្នោ ហោតិ, បញ្ញាសម្បន្នោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, វិសាខេ, មាតុគាមោ សទ្ធាសម្បន្នោ ហោតិ? ឥធ, វិសាខេ, មាតុគាមោ សទ្ធោ ហោតិ, សទ្ទហតិ តថាគតស្ស ពោធិំ – ‘ឥតិបិ សោ ភគវា អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ សុគតោ លោកវិទូ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវា’តិ. ឯវំ ខោ, វិសាខេ, មាតុគាមោ សទ្ធាសម្បន្នោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, វិសាខេ, មាតុគាមោ សីលសម្បន្នោ ហោតិ? ឥធ, វិសាខេ, មាតុគាមោ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ…បេ… សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានា បដិវិរតោ ហោតិ. ឯវំ ខោ, វិសាខេ, មាតុគាមោ សីលសម្បន្នោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, វិសាខេ, មាតុគាមោ ចាគសម្បន្នោ ហោតិ? ឥធ, វិសាខេ, មាតុគាមោ វិគតមលមច្ឆេរេន ចេតសា អគារំ អជ្ឈាវសតិ មុត្តចាគា បយតបាណិនី វោស្សគ្គរតា យាចយោគា ទានសំវិភាគរតា. ឯវំ ខោ, វិសាខេ, មាតុគាមោ ចាគសម្បន្នោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, វិសាខេ, មាតុគាមោ បញ្ញាសម្បន្នោ ហោតិ? ឥធ, វិសាខេ, មាតុគាមោ បញ្ញវា ហោតិ…បេ… ឯវំ ខោ, វិសាខេ, មាតុគាមោ បញ្ញាសម្បន្នោ ហោតិ. ឥមេហិ ខោ, វិសាខេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ មាតុគាមោ បរលោកវិជយាយ បដិបន្នោ ហោតិ, បរលោកោ អារទ្ធោ ហោតី’’តិ.

‘‘សុសំវិហិតកម្មន្តា, សង្គហិតបរិជ្ជនា;

ភត្តុ មនាបំ ចរតិ, សម្ភតំ អនុរក្ខតិ.

‘‘សទ្ធា សីលេន សម្បន្នា, វទញ្ញូ វីតមច្ឆរា;

និច្ចំ មគ្គំ វិសោធេតិ, សោត្ថានំ សម្បរាយិកំ.

‘‘ឥច្ចេតេ អដ្ឋ ធម្មា ច, យស្សា វិជ្ជន្តិ នារិយា;

តម្បិ សីលវតិំ អាហុ, ធម្មដ្ឋំ សច្ចវាទិនិំ.

‘‘សោឡសាការសម្បន្នា, អដ្ឋង្គសុសមាគតា;

តាទិសី សីលវតី ឧបាសិកា;

ឧបបជ្ជតិ ទេវលោកំ មនាប’’ន្តិ. នវមំ;