៣. អស្សាជានីយសុត្តំ

១៣. ‘‘អដ្ឋហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតោ រញ្ញោ ភទ្ទោ អស្សាជានីយោ រាជារហោ ហោតិ រាជភោគ្គោ, រញ្ញោ អង្គន្តេវ សង្ខំ គច្ឆតិ. កតមេហិ អដ្ឋហិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ ភទ្ទោ អស្សាជានីយោ ឧភតោ សុជាតោ ហោតិ – មាតិតោ ច បិតិតោ ច. យស្សំ ទិសាយំ អញ្ញេបិ ភទ្ទា អស្សាជានីយា ជាយន្តិ, តស្សំ ទិសាយំ ជាតោ ហោតិ. យំ ខោ បនស្ស ភោជនំ ទេន្តិ – អល្លំ វា សុក្ខំ វា – តំ សក្កច្ចំយេវ បរិភុញ្ជតិ អវិកិរន្តោ. ជេគុច្ឆី ហោតិ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា អភិនិសីទិតុំ វា អភិនិបជ្ជិតុំ វា. សោរតោ ហោតិ សុខសំវាសោ, ន ច អញ្ញេ អស្សេ ឧព្ពេជេតា. យានិ ខោ បនស្ស ហោន្តិ [យានិ ខោ បនស្ស តានិ (ស្យា.)] សាឋេយ្យានិ កូដេយ្យានិ ជិម្ហេយ្យានិ វង្កេយ្យានិ, តានិ យថាភូតំ សារថិស្ស អាវិកត្តា ហោតិ. តេសមស្ស សារថិ អភិនិម្មទនាយ វាយមតិ. វាហី ខោ បន ហោតិ. ‘កាមញ្ញេ អស្សា វហន្តុ វា មា វា, អហមេត្ថ វហិស្សាមី’តិ ចិត្តំ ឧប្បាទេតិ. គច្ឆន្តោ ខោ បន ឧជុមគ្គេនេវ គច្ឆតិ. ថាមវា ហោតិ យាវ ជីវិតមរណបរិយាទានា ថាមំ ឧបទំសេតា. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហិ អង្គេហិ សមន្នាគតោ រញ្ញោ ភទ្ទោ អស្សាជានីយោ រាជារហោ ហោតិ រាជភោគ្គោ, រញ្ញោ អង្គន្តេវ សង្ខំ គច្ឆតិ.

‘‘ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ អាហុនេយ្យោ ហោតិ…បេ… អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស. កតមេហិ អដ្ឋហិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សីលវា ហោតិ, បាតិមោក្ខសំវរសំវុតោ វិហរតិ អាចារគោចរសម្បន្នោ អណុមត្តេសុ វជ្ជេសុ ភយទស្សាវី, សមាទាយ សិក្ខតិ សិក្ខាបទេសុ. យំ ខោ បនស្ស ភោជនំ ទេន្តិ – លូខំ វា បណីតំ វា – តំ សក្កច្ចំយេវ បរិភុញ្ជតិ អវិហញ្ញមានោ. ជេគុច្ឆី ហោតិ កាយទុច្ចរិតេន វចីទុច្ចរិតេន មនោទុច្ចរិតេន; ជេគុច្ឆី ហោតិ អនេកវិហិតានំ បាបកានំ អកុសលានំ ធម្មានំ សមាបត្តិយា. សោរតោ ហោតិ សុខសំវាសោ, ន អញ្ញេ ភិក្ខូ ឧព្ពេជេតា. យានិ ខោ បនស្ស ហោន្តិ សាឋេយ្យានិ កូដេយ្យានិ ជិម្ហេយ្យានិ វង្កេយ្យានិ, តានិ យថាភូតំ អាវិកត្តា ហោតិ សត្ថរិ វា វិញ្ញូសុ វា សព្រហ្មចារីសុ. តេសមស្ស សត្ថា វា វិញ្ញូ វា សព្រហ្មចារី អភិនិម្មទនាយ វាយមតិ. សិក្ខិតា ខោ បន ហោតិ. ‘កាមញ្ញេ ភិក្ខូ សិក្ខន្តុ វា មា វា, អហមេត្ថ សិក្ខិស្សាមី’តិ ចិត្តំ ឧប្បាទេតិ. គច្ឆន្តោ ខោ បន ឧជុមគ្គេនេវ គច្ឆតិ; តត្រាយំ ឧជុមគ្គោ, សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. អារទ្ធវីរិយោ វិហរតិ – ‘កាមំ តចោ ច ន្ហារុ [នហារុ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ច អដ្ឋិ ច អវសិស្សតុ, សរីរេ ឧបសុស្សតុ មំសលោហិតំ; យំ តំ បុរិសថាមេន បុរិសវីរិយេន បុរិសបរក្កមេន បត្តព្ពំ, ន តំ អបាបុណិត្វា វីរិយស្ស សណ្ឋានំ ភវិស្សតី’តិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ អាហុនេយ្យោ ហោតិ…បេ… អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សា’’តិ. តតិយំ.