៨. ឧត្តរវិបត្តិសុត្តំ

៨. ឯកំ សមយំ អាយស្មា ឧត្តរោ មហិសវត្ថុស្មិំ វិហរតិ សង្ខេយ្យកេ បព្ពតេ វដជាលិកាយំ [ធវជាលិកាយំ (សី.), វដ្ដជាលិកាយំ (ស្យា.)]. តត្រ ខោ អាយស្មា ឧត្តរោ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘សាធាវុសោ, ភិក្ខុ កាលេន កាលំ អត្តវិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិតា ហោតិ. សាធាវុសោ, ភិក្ខុ កាលេន កាលំ បរវិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិតា ហោតិ. សាធាវុសោ, ភិក្ខុ កាលេន កាលំ អត្តសម្បត្តិំ បច្ចវេក្ខិតា ហោតិ. សាធាវុសោ, ភិក្ខុ កាលេន កាលំ បរសម្បត្តិំ បច្ចវេក្ខិតា ហោតី’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន វេស្សវណោ មហារាជា ឧត្តរាយ ទិសាយ ទក្ខិណំ ទិសំ គច្ឆតិ កេនចិទេវ ករណីយេន. អស្សោសិ ខោ វេស្សវណោ មហារាជា អាយស្មតោ ឧត្តរស្ស មហិសវត្ថុស្មិំ សង្ខេយ្យកេ បព្ពតេ វដជាលិកាយំ ភិក្ខូនំ ឯវំ ធម្មំ ទេសេន្តស្ស – ‘‘សាធាវុសោ, ភិក្ខុ កាលេន កាលំ អត្តវិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិតា ហោតិ. សាធាវុសោ, ភិក្ខុ កាលេន កាលំ បរវិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិតា ហោតិ. សាធាវុសោ, ភិក្ខុ កាលេន កាលំ អត្តសម្បត្តិំ បច្ចវេក្ខិតា ហោតិ. សាធាវុសោ, ភិក្ខុ កាលេន កាលំ បរសម្បត្តិំ បច្ចវេក្ខិតា ហោតី’’តិ.

អថ ខោ វេស្សវណ្ណោ មហារាជា – សេយ្យថាបិ នាម ពលវា បុរិសោ សមិញ្ជិតំ [សម្មិញ្ជិតំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] វា ពាហំ បសារេយ្យ, បសារិតំ វា ពាហំ សមិញ្ជេយ្យ [សម្មិញ្ជេយ្យ (សី. ស្យា. កំ. បី.)], ឯវមេវំ មហិសវត្ថុស្មិំ សង្ខេយ្យកេ បព្ពតេ វដជាលិកាយំ អន្តរហិតោ ទេវេសុ តាវតិំសេសុ បាតុរហោសិ. អថ ខោ វេស្សវណ្ណោ មហារាជា យេន សក្កោ ទេវានមិន្ទោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា សក្កំ ទេវានមិន្ទំ ឯតទវោច – ‘‘យគ្ឃេ មារិស, ជានេយ្យាសិ! ឯសោ អាយស្មា ឧត្តរោ មហិសវត្ថុស្មិំ សង្ខេយ្យកេ បព្ពតេ វដជាលិកាយំ ភិក្ខូនំ ឯវំ ធម្មំ ទេសេតិ – ‘សាធាវុសោ, ភិក្ខុ កាលេន កាលំ អត្តវិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិតា ហោតិ. សាធាវុសោ, ភិក្ខុ កាលេន កាលំ បរវិបត្តិំ…បេ… អត្តសម្បត្តិំ… បរសម្បត្តិំ បច្ចវេក្ខិតា ហោតី’’’តិ.

អថ ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ សេយ្យថាបិ នាម ពលវា បុរិសោ សមិញ្ជិតំ វា ពាហំ បសារេយ្យ, បសារិតំ វា ពាហំ សមិញ្ជេយ្យ, ឯវមេវំ ទេវេសុ តាវតិំសេសុ អន្តរហិតោ មហិសវត្ថុស្មិំ សង្ខេយ្យកេ បព្ពតេ វដជាលិកាយំ អាយស្មតោ ឧត្តរស្ស សម្មុខេ បាតុរហោសិ. អថ ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ យេនាយស្មា ឧត្តរោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ ឧត្តរំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. ឯកមន្តំ ឋិតោ ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ អាយស្មន្តំ ឧត្តរំ ឯតទវោច –

‘‘សច្ចំ កិរ, ភន្តេ, អាយស្មា ឧត្តរោ ភិក្ខូនំ ឯវំ ធម្មំ ទេសេសិ – ‘សាធាវុសោ, ភិក្ខុ កាលេន កាលំ អត្តវិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិតា ហោតិ, សាធាវុសោ, ភិក្ខុ កាលេន កាលំ បរវិបត្តិំ…បេ… អត្តសម្បត្តិំ… បរសម្បត្តិំ បច្ចវេក្ខិតា ហោតី’’’ តិ? ‘‘ឯវំ, ទេវានមិន្ទា’’តិ. ‘‘កិំ បនិទំ [កិំ បន (ស្យា.)], ភន្តេ, អាយស្មតោ ឧត្តរស្ស សកំ បដិភានំ [សកបដិភានំ ឧបាទាយ (ក.)], ឧទាហុ តស្ស ភគវតោ វចនំ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្សា’’តិ? ‘‘តេន ហិ, ទេវានមិន្ទ, ឧបមំ តេ ករិស្សាមិ. ឧបមាយ មិធេកច្ចេ វិញ្ញូ បុរិសា ភាសិតស្ស អត្ថំ អាជាន’’ន្តិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ទេវានមិន្ទ, គាមស្ស វា និគមស្ស វា អវិទូរេ មហាធញ្ញរាសិ. តតោ មហាជនកាយោ ធញ្ញំ អាហរេយ្យ – កាជេហិបិ បិដកេហិបិ ឧច្ឆង្គេហិបិ អញ្ជលីហិបិ. យោ នុ ខោ, ទេវានមិន្ទ, តំ មហាជនកាយំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ បុច្ឆេយ្យ – ‘កុតោ ឥមំ ធញ្ញំ អាហរថា’តិ, កថំ ព្យាករមានោ នុ ខោ, ទេវានមិន្ទ, សោ មហាជនកាយោ សម្មា ព្យាករមានោ ព្យាករេយ្យា’’តិ? ‘‘‘អមុម្ហា មហាធញ្ញរាសិម្ហា អាហរាមា’តិ ខោ, ភន្តេ, សោ មហាជនកាយោ សម្មា ព្យាករមានោ ព្យាករេយ្យា’’តិ. ‘‘ឯវមេវំ ខោ, ទេវានមិន្ទ, យំ កិញ្ចិ សុភាសិតំ សព្ពំ តំ តស្ស ភគវតោ វចនំ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស. តតោ ឧបាទាយុបាទាយ មយំ ចញ្ញេ ច ភណាមា’’តិ.

‘‘អច្ឆរិយំ, ភន្តេ, អព្ភុតំ ភន្តេ! យាវ សុភាសិតំ ចិទំ អាយស្មតា ឧត្តរេន – ‘យំ កិញ្ចិ សុភាសិតំ សព្ពំ តំ តស្ស ភគវតោ វចនំ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស. តតោ ឧបាទាយុបាទាយ មយំ ចញ្ញេ ច ភណាមា’តិ. ឯកមិទំ, ភន្តេ ឧត្តរ, សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ គិជ្ឈកូដេ បព្ពតេ អចិរបក្កន្តេ ទេវទត្តេ. តត្រ ខោ ភគវា ទេវទត្តំ អារព្ភ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ –

‘‘សាធុ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាលេន កាលំ អត្តវិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិតា ហោតិ. សាធុ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាលេន កាលំ បរវិបត្តិំ…បេ… អត្តសម្បត្តិំ… បរសម្បត្តិំ បច្ចវេក្ខិតា ហោតិ. អដ្ឋហិ, ភិក្ខវេ, អសទ្ធម្មេហិ អភិភូតោ បរិយាទិន្នចិត្តោ ទេវទត្តោ អាបាយិកោ នេរយិកោ កប្បដ្ឋោ អតេកិច្ឆោ. កតមេហិ អដ្ឋហិ? លាភេន ហិ, ភិក្ខវេ, អភិភូតោ បរិយាទិន្នចិត្តោ ទេវទត្តោ អាបាយិកោ នេរយិកោ កប្បដ្ឋោ អតេកិច្ឆោ; អលាភេន, ភិក្ខវេ…បេ… យសេន, ភិក្ខវេ … អយសេន, ភិក្ខវេ… សក្ការេន, ភិក្ខវេ… អសក្ការេន, ភិក្ខវេ… បាបិច្ឆតាយ, ភិក្ខវេ… បាបមិត្តតាយ, ភិក្ខវេ, អភិភូតោ បរិយាទិន្នចិត្តោ ទេវទត្តោ អាបាយិកោ នេរយិកោ កប្បដ្ឋោ អតេកិច្ឆោ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហិ អសទ្ធម្មេហិ អភិភូតោ បរិយាទិន្នចិត្តោ ទេវទត្តោ អាបាយិកោ នេរយិកោ កប្បដ្ឋោ អតេកិច្ឆោ.

‘‘សាធុ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឧប្បន្នំ លាភំ អភិភុយ្យ អភិភុយ្យ វិហរេយ្យ; ឧប្បន្នំ អលាភំ…បេ… ឧប្បន្នំ យសំ… ឧប្បន្នំ អយសំ… ឧប្បន្នំ សក្ការំ… ឧប្បន្នំ អសក្ការំ… ឧប្បន្នំ បាបិច្ឆតំ… ឧប្បន្នំ បាបមិត្តតំ អភិភុយ្យ អភិភុយ្យ វិហរេយ្យ.

‘‘កិញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អត្ថវសំ បដិច្ច ឧប្បន្នំ លាភំ អភិភុយ្យ អភិភុយ្យ វិហរេយ្យ; ឧប្បន្នំ អលាភំ…បេ… ឧប្បន្នំ យសំ… ឧប្បន្នំ អយសំ… ឧប្បន្នំ សក្ការំ… ឧប្បន្នំ អសក្ការំ… ឧប្បន្នំ បាបិច្ឆតំ… ឧប្បន្នំ បាបមិត្តតំ អភិភុយ្យ អភិភុយ្យ វិហរេយ្យ?

‘‘យំ ហិស្ស, ភិក្ខវេ, ឧប្បន្នំ លាភំ អនភិភុយ្យ វិហរតោ ឧប្បជ្ជេយ្យុំ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា, ឧប្បន្នំ លាភំ អភិភុយ្យ វិហរតោ ឯវំស តេ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា ន ហោន្តិ. យំ ហិស្ស, ភិក្ខវេ, ឧប្បន្នំ អលាភំ…បេ… ឧប្បន្នំ យសំ… ឧប្បន្នំ អយសំ… ឧប្បន្នំ សក្ការំ… ឧប្បន្នំ អសក្ការំ… ឧប្បន្នំ បាបិច្ឆតំ… ឧប្បន្នំ បាបមិត្តតំ អនភិភុយ្យ វិហរតោ ឧប្បជ្ជេយ្យុំ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា, ឧប្បន្នំ បាបមិត្តតំ អភិភុយ្យ វិហរតោ ឯវំស តេ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា ន ហោន្តិ. ឥទំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អត្ថវសំ បដិច្ច ឧប្បន្នំ លាភំ អភិភុយ្យ អភិភុយ្យ វិហរេយ្យ; ឧប្បន្នំ អលាភំ…បេ… ឧប្បន្នំ យសំ… ឧប្បន្នំ អយសំ… ឧប្បន្នំ សក្ការំ… ឧប្បន្នំ អសក្ការំ… ឧប្បន្នំ បាបិច្ឆតំ … ឧប្បន្នំ បាបមិត្តតំ អភិភុយ្យ អភិភុយ្យ វិហរេយ្យ.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ឧប្បន្នំ លាភំ អភិភុយ្យ អភិភុយ្យ វិហរិស្សាម, ឧប្បន្នំ អលាភំ…បេ… ឧប្បន្នំ យសំ… ឧប្បន្នំ អយសំ… ឧប្បន្នំ សក្ការំ… ឧប្បន្នំ អសក្ការំ… ឧប្បន្នំ បាបិច្ឆតំ… ឧប្បន្នំ បាបមិត្តតំ អភិភុយ្យ អភិភុយ្យ វិហរិស្សាមាតិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ.

‘‘ឯត្តាវតា, ភន្តេ ឧត្តរ, មនុស្សេសុ ចតស្សោ បរិសា – ភិក្ខូ, ភិក្ខុនិយោ, ឧបាសកា, ឧបាសិកាយោ. នាយំ ធម្មបរិយាយោ កិស្មិញ្ចិ ឧបដ្ឋិតោ [បតិដ្ឋិតោ (សី. ស្យា.)]. ឧគ្គណ្ហតុ, ភន្តេ, អាយស្មា ឧត្តរោ ឥមំ ធម្មបរិយាយំ. បរិយាបុណាតុ, ភន្តេ, អាយស្មា ឧត្តរោ ឥមំ ធម្មបរិយាយំ. ធារេតុ, ភន្តេ, អាយស្មា ឧត្តរោ ឥមំ ធម្មបរិយាយំ. អត្ថសំហិតោ អយំ, ភន្តេ, ធម្មបរិយាយោ អាទិព្រហ្មចរិយកោ’’តិ [អាទិព្រហ្មចរិយិកោ (សី. ក.)]. អដ្ឋមំ.