១០. ការណ្ឌវសុត្តំ

១០. ឯកំ សមយំ ភគវា ចម្បាយំ វិហរតិ គគ្គរាយ បោក្ខរណិយា តីរេ. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ភិក្ខុំ អាបត្តិយា ចោទេន្តិ. សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូហិ អាបត្តិយា ចោទិយមានោ អញ្ញេនាញ្ញំ បដិចរតិ, ពហិទ្ធា កថំ អបនាមេតិ, កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ.

អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘និទ្ធមថេតំ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលំ; និទ្ធមថេតំ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលំ. អបនេយ្យេសោ [អបនេយ្យោ សោ (សី.), អបនេយ្យោ (ស្យា.)], ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ. កិំ វោ តេន បរបុត្តេន វិសោធិតេន [កិំ វោបរបុត្តោ វិហេឋិយតិ (សី.), កិំ បរបុត្តោ វិហេឋេតិ (ស្យា.), កិំ វោ បរបុត្តា វិហេឋេតិ (បី.), កិំ សោ បរបុត្តោ វិសោធេតិ (ក.)]! ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ ហោតិ អភិក្កន្តំ បដិក្កន្តំ អាលោកិតំ វិលោកិតំ សមិញ្ជិតំ បសារិតំ សង្ឃាដិបត្តចីវរធារណំ, សេយ្យថាបិ អញ្ញេសំ ភទ្ទកានំ ភិក្ខូនំ – យាវស្ស ភិក្ខូ អាបត្តិំ ន បស្សន្តិ. យតោ ច ខ្វស្ស ភិក្ខូ អាបត្តិំ បស្សន្តិ, តមេនំ ឯវំ ជានន្តិ – ‘សមណទូសីវាយំ [សមណរូបី (ក.)] សមណបលាបោ សមណការណ្ឌវោ’តិ [សមណករណ្ឌវោតិ (ក.)]. តមេនំ ឥតិ វិទិត្វា ពហិទ្ធា នាសេន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? មា អញ្ញេ ភទ្ទកេ ភិក្ខូ ទូសេសី’’តិ!

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, សម្បន្នេ យវករណេ យវទូសី [យវរូបី (ក.)] ជាយេថ យវបលាបោ យវការណ្ឌវោតិ. តស្ស តាទិសំយេវ មូលំ ហោតិ, សេយ្យថាបិ អញ្ញេសំ ភទ្ទកានំ យវានំ; តាទិសំយេវ នាឡំ ហោតិ, សេយ្យថាបិ អញ្ញេសំ ភទ្ទកានំ យវានំ; តាទិសំយេវ បត្តំ ហោតិ, សេយ្យថាបិ អញ្ញេសំ ភទ្ទកានំ យវានំ – យាវស្ស សីសំ ន និព្ពត្តតិ. យតោ ច ខ្វស្ស សីសំ និព្ពត្តតិ, តមេនំ ឯវំ ជានន្តិ – ‘យវទូសីវាយំ យវបលាបោ យវការណ្ឌវោ’តិ. តមេនំ ឥតិ វិទិត្វា សមូលំ ឧប្បាដេត្វា ពហិទ្ធា យវករណស្ស ឆឌ្ឌេន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? មា អញ្ញេ ភទ្ទកេ យវេ ទូសេសីតិ!

‘‘ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ ហោតិ អភិក្កន្តំ បដិក្កន្តំ អាលោកិតំ វិលោកិតំ សមិញ្ជិតំ បសារិតំ សង្ឃាដិបត្តចីវរធារណំ, សេយ្យថាបិ អញ្ញេសំ ភទ្ទកានំ ភិក្ខូនំ – យាវស្ស ភិក្ខូ អាបត្តិំ ន បស្សន្តិ. យតោ ច ខ្វស្ស ភិក្ខូ អាបត្តិំ បស្សន្តិ, តមេនំ ឯវំ ជានន្តិ – ‘សមណទូសីវាយំ សមណបលាបោ សមណការណ្ឌវោ’តិ. តមេនំ ឥតិ វិទិត្វា ពហិទ្ធា នាសេន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? មា អញ្ញេ ភទ្ទកេ ភិក្ខូ ទូសេសីតិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, មហតោ ធញ្ញរាសិស្ស ផុណមានស្ស [វុយ្ហមានស្ស (សី. បី.), ផុសយមានស្ស (ស្យា.), បុនមានស្ស (?)] តត្ថ យានិ តានិ ធញ្ញានិ ទឡ្ហានិ សារវន្តានិ តានិ ឯកមន្តំ បុញ្ជំ ហោតិ, យានិ បន តានិ ធញ្ញានិ ទុព្ពលានិ បលាបានិ តានិ វាតោ ឯកមន្តំ អបវហតិ [អបកស្សតិ (សី.)]. តមេនំ សាមិកា សម្មជ្ជនិំ គហេត្វា ភិយ្យោសោមត្តាយ អបសម្មជ្ជន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? មា អញ្ញេ ភទ្ទកេ ធញ្ញេ ទូសេសីតិ! ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ ហោតិ អភិក្កន្តំ បដិក្កន្តំ អាលោកិតំ វិលោកិតំ សមិញ្ជិតំ បសារិតំ សង្ឃាដិបត្តចីវរធារណំ, សេយ្យថាបិ អញ្ញេសំ ភទ្ទកានំ ភិក្ខូនំ – យាវស្ស ភិក្ខូ អាបត្តិំ ន បស្សន្តិ. យតោ ច ខ្វស្ស ភិក្ខូ អាបត្តិំ បស្សន្តិ, តមេនំ ឯវំ ជានន្តិ – ‘សមណទូសីវាយំ សមណបលាបោ សមណការណ្ឌវោ’តិ. តមេនំ ឥតិ វិទិត្វា ពហិទ្ធា នាសេន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? មា អញ្ញេ ភទ្ទកេ ភិក្ខូ ទូសេសីតិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ ឧទបានបនាឡិយត្ថិកោ តិណ្ហំ កុឋារិំ [កុធារិំ (ស្យា. កំ. ក.)] អាទាយ វនំ បវិសេយ្យ. សោ យំ យទេវ រុក្ខំ កុឋារិបាសេន អាកោដេយ្យ តត្ថ យានិ តានិ រុក្ខានិ ទឡ្ហានិ សារវន្តានិ តានិ កុឋារិបាសេន អាកោដិតានិ កក្ខឡំ បដិនទន្តិ; យានិ បន តានិ រុក្ខានិ អន្តោបូតីនិ អវស្សុតានិ កសម្ពុជាតានិ តានិ កុឋារិបាសេន អាកោដិតានិ ទទ្ទរំ បដិនទន្តិ. តមេនំ មូលេ ឆិន្ទតិ, មូលេ ឆិន្ទិត្វា អគ្គេ ឆិន្ទតិ, អគ្គេ ឆិន្ទិត្វា អន្តោ សុវិសោធិតំ វិសោធេតិ, អន្តោ សុវិសោធិតំ វិសោធេត្វា ឧទបានបនាឡិំ យោជេតិ. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ ហោតិ អភិក្កន្តំ បដិក្កន្តំ អាលោកិតំ វិលោកិតំ សមិញ្ជិតំ បសារិតំ សង្ឃាដិបត្តចីវរធារណំ, សេយ្យថាបិ អញ្ញេសំ ភទ្ទកានំ ភិក្ខូនំ – យាវស្ស ភិក្ខូ អាបត្តិំ ន បស្សន្តិ. យតោ ច ខ្វស្ស ភិក្ខូ អាបត្តិំ បស្សន្តិ, តមេនំ ឯវំ ជានន្តិ – ‘សមណទូសីវាយំ សមណបលាបោ សមណការណ្ឌវោ’តិ. តមេនំ ឥតិ វិទិត្វា ពហិទ្ធា នាសេន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? មា អញ្ញេ ភទ្ទកេ ភិក្ខូ ទូសេសី’’តិ.

‘‘សំវាសាយំ វិជានាថ, បាបិច្ឆោ កោធនោ ឥតិ;

មក្ខី ថម្ភី បឡាសី ច, ឥស្សុកី មច្ឆរី សឋោ.

‘‘សន្តវាចោ ជនវតិ, សមណោ វិយ ភាសតិ;

រហោ ករោតិ ករណំ, បាបទិដ្ឋិ អនាទរោ.

‘‘សំសប្បី ច មុសាវាទី, តំ វិទិត្វា យថាតថំ;

សព្ពេ សមគ្គា ហុត្វាន, អភិនិព្ពជ្ជយាថ [អភិនិព្ពិជ្ជយេថ (ក.)] នំ.

‘‘ការណ្ឌវំ [ករណ្ឌវំ (ក.) សុ. និ. ២៨៣ បស្សិតព្ពំ] និទ្ធមថ, កសម្ពុំ អបកស្សថ [អវកស្សថ (ក.)];

តតោ បលាបេ វាហេថ, អស្សមណេ សមណមានិនេ.

‘‘និទ្ធមិត្វាន បាបិច្ឆេ, បាបអាចារគោចរេ;

សុទ្ធាសុទ្ធេហិ សំវាសំ, កប្បយវ្ហោ បតិស្សតា;

តតោ សមគ្គា និបកា, ទុក្ខស្សន្តំ ករិស្សថា’’តិ. ទសមំ;

មេត្តាវគ្គោ បឋមោ.