១. អព្យាកតសុត្តំ

៥៤. អថ ខោ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សោ ភិក្ខុ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ហេតុ កោ បច្ចយោ យេន សុតវតោ អរិយសាវកស្ស វិចិកិច្ឆា នុប្បជ្ជតិ អព្យាកតវត្ថូសូ’’តិ?

‘‘ទិដ្ឋិនិរោធា ខោ, ភិក្ខុ, សុតវតោ អរិយសាវកស្ស វិចិកិច្ឆា នុប្បជ្ជតិ អព្យាកតវត្ថូសុ. ‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ ខោ, ភិក្ខុ, ទិដ្ឋិគតមេតំ; ‘ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ ខោ, ភិក្ខុ, ទិដ្ឋិគតមេតំ; ‘ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ ខោ, ភិក្ខុ, ទិដ្ឋិគតមេតំ; ‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ ខោ, ភិក្ខុ, ទិដ្ឋិគតមេតំ. អស្សុតវា, ភិក្ខុ, បុថុជ្ជនោ ទិដ្ឋិំ នប្បជានាតិ, ទិដ្ឋិសមុទយំ នប្បជានាតិ, ទិដ្ឋិនិរោធំ នប្បជានាតិ, ទិដ្ឋិនិរោធគាមិនិំ បដិបទំ នប្បជានាតិ. តស្ស សា ទិដ្ឋិ បវឌ្ឍតិ, សោ ន បរិមុច្ចតិ ជាតិយា ជរាយ មរណេន សោកេហិ បរិទេវេហិ ទុក្ខេហិ ទោមនស្សេហិ ឧបាយាសេហិ, ន បរិមុច្ចតិ ទុក្ខស្មាតិ វទាមិ.

‘‘សុតវា ច ខោ, ភិក្ខុ, អរិយសាវកោ ទិដ្ឋិំ បជានាតិ, ទិដ្ឋិសមុទយំ បជានាតិ, ទិដ្ឋិនិរោធំ បជានាតិ, ទិដ្ឋិនិរោធគាមិនិំ បដិបទំ បជានាតិ. តស្ស សា ទិដ្ឋិ និរុជ្ឈតិ, សោ បរិមុច្ចតិ ជាតិយា ជរាយ មរណេន សោកេហិ បរិទេវេហិ ទុក្ខេហិ ទោមនស្សេហិ ឧបាយាសេហិ, បរិមុច្ចតិ ទុក្ខស្មាតិ វទាមិ. ឯវំ ជានំ ខោ, ភិក្ខុ, សុតវា អរិយសាវកោ ឯវំ បស្សំ ‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិបិ ន ព្យាករោតិ; ‘ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិបិ ន ព្យាករោតិ; ‘ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិបិ ន ព្យាករោតិ; ‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិបិ ន ព្យាករោតិ. ឯវំ ជានំ ខោ, ភិក្ខុ, សុតវា អរិយសាវកោ ឯវំ បស្សំ ឯវំ អព្យាករណធម្មោ ហោតិ អព្យាកតវត្ថូសុ. ឯវំ ជានំ ខោ, ភិក្ខុ, សុតវា អរិយសាវកោ ឯវំ បស្សំ ន ឆម្ភតិ, ន កម្បតិ, ន វេធតិ, ន សន្តាសំ អាបជ្ជតិ អព្យាកតវត្ថូសុ.

‘‘‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ ខោ, ភិក្ខុ, តណ្ហាគតមេតំ…បេ… សញ្ញាគតមេតំ …បេ… មញ្ញិតមេតំ…បេ… បបញ្ចិតមេតំ…បេ… ឧបាទានគតមេតំ…បេ… ‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ ខោ, ភិក្ខុ, វិប្បដិសារោ ឯសោ; ‘ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ ខោ, ភិក្ខុ, វិប្បដិសារោ ឯសោ; ‘ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ ខោ, ភិក្ខុ, វិប្បដិសារោ ឯសោ; ‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ ខោ, ភិក្ខុ, វិប្បដិសារោ ឯសោ. អស្សុតវា, ភិក្ខុ, បុថុជ្ជនោ វិប្បដិសារំ នប្បជានាតិ, វិប្បដិសារសមុទយំ នប្បជានាតិ, វិប្បដិសារនិរោធំ នប្បជានាតិ, វិប្បដិសារនិរោធគាមិនិំ បដិបទំ នប្បជានាតិ. តស្ស សោ វិប្បដិសារោ បវឌ្ឍតិ, សោ ន បរិមុច្ចតិ ជាតិយា ជរាយ មរណេន សោកេហិ បរិទេវេហិ ទុក្ខេហិ ទោមនស្សេហិ ឧបាយាសេហិ, ន បរិមុច្ចតិ ទុក្ខស្មាតិ វទាមិ.

‘‘សុតវា ច ខោ, ភិក្ខុ, អរិយសាវកោ វិប្បដិសារំ បជានាតិ, វិប្បដិសារសមុទយំ បជានាតិ, វិប្បដិសារនិរោធំ បជានាតិ, វិប្បដិសារនិរោធគាមិនិំ បដិបទំ បជានាតិ. តស្ស សោ វិប្បដិសារោ និរុជ្ឈតិ, សោ បរិមុច្ចតិ ជាតិយា…បេ… ទុក្ខស្មាតិ វទាមិ. ឯវំ ជានំ ខោ, ភិក្ខុ, សុតវា អរិយសាវកោ ឯវំ បស្សំ ‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិបិ ន ព្យាករោតិ…បេ… ‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិបិ ន ព្យាករោតិ. ឯវំ ជានំ ខោ, ភិក្ខុ, សុតវា អរិយសាវកោ ឯវំ បស្សំ ឯវំ អព្យាករណធម្មោ ហោតិ អព្យាកតវត្ថូសុ. ឯវំ ជានំ ខោ, ភិក្ខុ, សុតវា អរិយសាវកោ ឯវំ បស្សំ ន ឆម្ភតិ, ន កម្បតិ, ន វេធតិ, ន សន្តាសំ អាបជ្ជតិ អព្យាកតវត្ថូសុ. អយំ ខោ, ភិក្ខុ, ហេតុ អយំ បច្ចយោ យេន សុតវតោ អរិយសាវកស្ស វិចិកិច្ឆា នុប្បជ្ជតិ អព្យាកតវត្ថូសូ’’តិ. បឋមំ.