២. អនុសយវគ្គោ

១. បឋមអនុសយសុត្តំ

១១. ‘‘សត្តិមេ, ភិក្ខវេ, អនុសយា. កតមេ សត្ត? កាមរាគានុសយោ, បដិឃានុសយោ, ទិដ្ឋានុសយោ, វិចិកិច្ឆានុសយោ, មានានុសយោ, ភវរាគានុសយោ, អវិជ្ជានុសយោ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត អនុសយា’’តិ. បឋមំ.

២. ទុតិយអនុសយសុត្តំ

១២. ‘‘សត្តន្នំ, ភិក្ខវេ, អនុសយានំ បហានាយ សមុច្ឆេទាយ ព្រហ្មចរិយំ វុស្សតិ. កតមេសំ សត្តន្នំ? កាមរាគានុសយស្ស បហានាយ សមុច្ឆេទាយ ព្រហ្មចរិយំ វុស្សតិ, បដិឃានុសយស្ស…បេ… ទិដ្ឋានុសយស្ស… វិចិកិច្ឆានុសយស្ស… មានានុសយស្ស… ភវរាគានុសយស្ស… អវិជ្ជានុសយស្ស បហានាយ សមុច្ឆេទាយ ព្រហ្មចរិយំ វុស្សតិ. ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្តន្នំ អនុសយានំ បហានាយ សមុច្ឆេទាយ ព្រហ្មចរិយំ វុស្សតិ.

‘‘យតោ ច ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ កាមរាគានុសយោ បហីនោ ហោតិ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវំកតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ. បដិឃានុសយោ…បេ… ទិដ្ឋានុសយោ… វិចិកិច្ឆានុសយោ… មានានុសយោ… ភវរាគានុសយោ… អវិជ្ជានុសយោ បហីនោ ហោតិ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវំកតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អច្ឆេច្ឆិ តណ្ហំ, វិវត្តយិ សំយោជនំ, សម្មា មានាភិសមយា អន្តមកាសិ ទុក្ខស្សា’’តិ. ទុតិយំ.

៣. កុលសុត្តំ

១៣. ‘‘សត្តហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតំ កុលំ អនុបគន្ត្វា វា នាលំ ឧបគន្តុំ, ឧបគន្ត្វា វា នាលំ ឧបនិសីទិតុំ. កតមេហិ សត្តហិ? ន មនាបេន បច្ចុដ្ឋេន្តិ, ន មនាបេន អភិវាទេន្តិ, ន មនាបេន អាសនំ ទេន្តិ, សន្តមស្ស បរិគុហន្តិ, ពហុកម្បិ ថោកំ ទេន្តិ, បណីតម្បិ លូខំ ទេន្តិ, អសក្កច្ចំ ទេន្តិ នោ សក្កច្ចំ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្តហិ អង្គេហិ សមន្នាគតំ កុលំ អនុបគន្ត្វា វា នាលំ ឧបគន្តុំ, ឧបគន្ត្វា វា នាលំ ឧបនិសីទិតុំ.

‘‘សត្តហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតំ កុលំ អនុបគន្ត្វា វា អលំ ឧបគន្តុំ, ឧបគន្ត្វា វា អលំ ឧបនិសីទិតុំ. កតមេហិ សត្តហិ? មនាបេន បច្ចុដ្ឋេន្តិ, មនាបេន អភិវាទេន្តិ, មនាបេន អាសនំ ទេន្តិ, សន្តមស្ស ន បរិគុហន្តិ, ពហុកម្បិ ពហុកំ ទេន្តិ, បណីតម្បិ បណីតំ ទេន្តិ, សក្កច្ចំ ទេន្តិ នោ អសក្កច្ចំ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្តហិ អង្គេហិ សមន្នាគតំ កុលំ អនុបគន្ត្វា វា អលំ ឧបគន្តុំ, ឧបគន្ត្វា វា អលំ ឧបនិសីទិតុ’’ន្តិ. តតិយំ.

៤. បុគ្គលសុត្តំ

១៤. ‘‘សត្តិមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា អាហុនេយ្យា បាហុនេយ្យា ទក្ខិណេយ្យា អញ្ជលិករណីយា អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស. កតមេ សត្ត? ឧភតោភាគវិមុត្តោ, បញ្ញាវិមុត្តោ, កាយសក្ខី, ទិដ្ឋិប្បត្តោ [ទិដ្ឋប្បត្តោ (ក.)], សទ្ធាវិមុត្តោ, ធម្មានុសារី, សទ្ធានុសារី. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត បុគ្គលា អាហុនេយ្យា បាហុនេយ្យា ទក្ខិណេយ្យា អញ្ជលិករណីយា អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សា’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. ឧទកូបមាសុត្តំ

១៥. ‘‘សត្តិមេ, ភិក្ខវេ, ឧទកូបមា បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិំ. កតមេ សត្ត? [បុ. ប. ២០៣; កថា. ៨៥២] ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ សកិំ និមុគ្គោ និមុគ្គោវ ហោតិ; ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា និមុជ្ជតិ; ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា ឋិតោ ហោតិ; ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា វិបស្សតិ វិលោកេតិ; ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា បតរតិ; ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា បតិគាធប្បត្តោ ហោតិ; ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា តិណ្ណោ ហោតិ បារង្គតោ [បារគតោ (សី. ស្យា. កំ.)] ថលេ តិដ្ឋតិ ព្រាហ្មណោ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សកិំ និមុគ្គោ និមុគ្គោវ ហោតិ? ឥធ ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ សមន្នាគតោ ហោតិ ឯកន្តកាឡកេហិ អកុសលេហិ ធម្មេហិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សកិំ និមុគ្គោ និមុគ្គោវ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា និមុជ្ជតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជតិ សាធុ សទ្ធា កុសលេសុ ធម្មេសុ, សាធុ ហិរី…បេ… សាធុ ឱត្តប្បំ… សាធុ វីរិយំ [វិរិយំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] … សាធុ បញ្ញា កុសលេសុ ធម្មេសូតិ. តស្ស សា សទ្ធា នេវ តិដ្ឋតិ នោ វឌ្ឍតិ ហាយតិយេវ, តស្ស សា ហិរី…បេ… តស្ស តំ ឱត្តប្បំ… តស្ស តំ វីរិយំ… តស្ស សា បញ្ញា នេវ តិដ្ឋតិ នោ វឌ្ឍតិ ហាយតិយេវ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា និមុជ្ជតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា ឋិតោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជតិ សាធុ សទ្ធា កុសលេសុ ធម្មេសុ, សាធុ ហិរី…បេ… សាធុ ឱត្តប្បំ… សាធុ វីរិយំ… សាធុ បញ្ញា កុសលេសុ ធម្មេសូតិ. តស្ស សា សទ្ធា នេវ ហាយតិ នោ វឌ្ឍតិ ឋិតា ហោតិ. តស្ស សា ហិរី…បេ… តស្ស តំ ឱត្តប្បំ… តស្ស តំ វីរិយំ… តស្ស សា បញ្ញា នេវ ហាយតិ នោ វឌ្ឍតិ ឋិតា ហោតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា ឋិតោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា វិបស្សតិ វិលោកេតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជតិ សាធុ សទ្ធា កុសលេសុ ធម្មេសុ, សាធុ ហិរី…បេ… សាធុ ឱត្តប្បំ… សាធុ វីរិយំ… សាធុ បញ្ញា កុសលេសុ ធម្មេសូតិ. សោ តិណ្ណំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា សោតាបន្នោ ហោតិ អវិនិបាតធម្មោ និយតោ សម្ពោធិបរាយណោ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា វិបស្សតិ វិលោកេតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា បតរតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជតិ សាធុ សទ្ធា កុសលេសុ ធម្មេសុ, សាធុ ហិរី…បេ… សាធុ ឱត្តប្បំ… សាធុ វីរិយំ… សាធុ បញ្ញា កុសលេសុ ធម្មេសូតិ. សោ តិណ្ណំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា រាគទោសមោហានំ តនុត្តា សកទាគាមី ហោតិ, សកិទេវ [សកិំទេវ (ក.)] ឥមំ លោកំ អាគន្ត្វា ទុក្ខស្សន្តំ ករោតិ [ទុក្ខស្សន្តករោ ហោតិ (ក.)]. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា បតរតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា បតិគាធប្បត្តោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជតិ សាធុ សទ្ធា កុសលេសុ ធម្មេសុ, សាធុ ហិរី…បេ… សាធុ ឱត្តប្បំ… សាធុ វីរិយំ… សាធុ បញ្ញា កុសលេសុ ធម្មេសូតិ. សោ បញ្ចន្នំ ឱរម្ភាគិយានំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា ឱបបាតិកោ ហោតិ តត្ថ បរិនិព្ពាយី អនាវត្តិធម្មោ តស្មា លោកា. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា បតិគាធប្បត្តោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា តិណ្ណោ ហោតិ បារង្គតោ ថលេ តិដ្ឋតិ ព្រាហ្មណោ. ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជតិ សាធុ សទ្ធា កុសលេសុ ធម្មេសុ, សាធុ ហិរី…បេ… សាធុ ឱត្តប្បំ… សាធុ វីរិយំ… សាធុ បញ្ញា កុសលេសុ ធម្មេសូតិ. សោ អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា តិណ្ណោ ហោតិ បារង្គតោ ថលេ តិដ្ឋតិ ព្រាហ្មណោ.

‘‘ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត ឧទកូបមា បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិ’’ន្តិ. បញ្ចមំ.

៦. អនិច្ចានុបស្សីសុត្តំ

១៦. ‘‘សត្តិមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា អាហុនេយ្យា បាហុនេយ្យា ទក្ខិណេយ្យា អញ្ជលិករណីយា អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស. កតមេ សត្ត? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ សព្ពសង្ខារេសុ អនិច្ចានុបស្សី វិហរតិ, អនិច្ចសញ្ញី, អនិច្ចបដិសំវេទី សតតំ សមិតំ អព្ពោកិណ្ណំ ចេតសា អធិមុច្ចមានោ បញ្ញាយ បរិយោគាហមានោ. សោ អាសវានំ ខយា…បេ… សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. អយំ, ភិក្ខវេ, បឋមោ បុគ្គលោ អាហុនេយ្យោ បាហុនេយ្យោ ទក្ខិណេយ្យោ អញ្ជលិករណីយោ អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចោ បុគ្គលោ សព្ពសង្ខារេសុ អនិច្ចានុបស្សី វិហរតិ, អនិច្ចសញ្ញី, អនិច្ចបដិសំវេទី សតតំ សមិតំ អព្ពោកិណ្ណំ ចេតសា អធិមុច្ចមានោ បញ្ញាយ បរិយោគាហមានោ. តស្ស អបុព្ពំ អចរិមំ អាសវបរិយាទានញ្ច ហោតិ ជីវិតបរិយាទានញ្ច. អយំ, ភិក្ខវេ, ទុតិយោ បុគ្គលោ អាហុនេយ្យោ…បេ… អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចោ បុគ្គលោ សព្ពសង្ខារេសុ អនិច្ចានុបស្សី វិហរតិ, អនិច្ចសញ្ញី, អនិច្ចបដិសំវេទី សតតំ សមិតំ អព្ពោកិណ្ណំ ចេតសា អធិមុច្ចមានោ បញ្ញាយ បរិយោគាហមានោ. សោ បញ្ចន្នំ ឱរម្ភាគិយានំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា អន្តរាបរិនិព្ពាយី ហោតិ…បេ… ឧបហច្ចបរិនិព្ពាយី ហោតិ…បេ… អសង្ខារបរិនិព្ពាយី ហោតិ…បេ… សសង្ខារបរិនិព្ពាយី ហោតិ…បេ… ឧទ្ធំសោតោ ហោតិ អកនិដ្ឋគាមី. អយំ, ភិក្ខវេ, សត្តមោ បុគ្គលោ អាហុនេយ្យោ បាហុនេយ្យោ ទក្ខិណេយ្យោ អញ្ជលិករណីយោ អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត បុគ្គលា អាហុនេយ្យា បាហុនេយ្យា ទក្ខិណេយ្យា អញ្ជលិករណីយា អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សា’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. ទុក្ខានុបស្សីសុត្តំ

១៧. សត្តិមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា អាហុនេយ្យា…បេ… អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស. កតមេ សត្ត? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ សព្ពសង្ខារេសុ ទុក្ខានុបស្សី វិហរតិ…បេ…. សត្តមំ.

៨. អនត្តានុបស្សីសុត្តំ

១៨. សព្ពេសុ ធម្មេសុ អនត្តានុបស្សី វិហរតិ…បេ…. អដ្ឋមំ.

៩. និព្ពានសុត្តំ

១៩. [កថា. ៥៤៧-៥៤៨] ‘‘និព្ពានេ សុខានុបស្សី វិហរតិ សុខសញ្ញី សុខបដិសំវេទី សតតំ សមិតំ អព្ពោកិណ្ណំ ចេតសា អធិមុច្ចមានោ បញ្ញាយ បរិយោគាហមានោ. សោ អាសវានំ ខយា…បេ… សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. អយំ ភិក្ខវេ, បឋមោ បុគ្គលោ អាហុនេយ្យោ…បេ… បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចោ បុគ្គលោ និព្ពានេ សុខានុបស្សី វិហរតិ សុខសញ្ញី សុខបដិសំវេទី សតតំ សមិតំ អព្ពោកិណ្ណំ ចេតសា អធិមុច្ចមានោ បញ្ញាយ បរិយោគាហមានោ. តស្ស អបុព្ពំ អចរិមំ អាសវបរិយាទានញ្ច ហោតិ ជីវិតបរិយាទានញ្ច. អយំ, ភិក្ខវេ, ទុតិយោ បុគ្គលោ អាហុនេយ្យោ…បេ… អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចោ បុគ្គលោ និព្ពានេ សុខានុបស្សី វិហរតិ សុខសញ្ញី សុខបដិសំវេទី សតតំ សមិតំ អព្ពោកិណ្ណំ ចេតសា អធិមុច្ចមានោ បញ្ញាយ បរិយោគាហមានោ. សោ បញ្ចន្នំ ឱរម្ភាគិយានំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា អន្តរាបរិនិព្ពាយី ហោតិ…បេ… ឧបហច្ចបរិនិព្ពាយី ហោតិ…បេ… អសង្ខារបរិនិព្ពាយី ហោតិ…បេ… សសង្ខារបរិនិព្ពាយី ហោតិ…បេ… ឧទ្ធំសោតោ ហោតិ អកនិដ្ឋគាមី. អយំ, ភិក្ខវេ, សត្តមោ បុគ្គលោ អាហុនេយ្យោ…បេ… អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត បុគ្គលា អាហុនេយ្យា…បេ… អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សា’’តិ. នវមំ.

១០. និទ្ទសវត្ថុសុត្តំ

២០. ‘‘សត្តិមានិ, ភិក្ខវេ, និទ្ទសវត្ថូនិ. កតមានិ សត្ត? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សិក្ខាសមាទានេ តិព្ពច្ឆន្ទោ ហោតិ អាយតិញ្ច សិក្ខាសមាទានេ អវិគតបេមោ [អធិគតបេមោ (ស្យា.) អ. និ. ៧.៤២; ទី. និ. ៣.៣៣១], ធម្មនិសន្តិយា តិព្ពច្ឆន្ទោ ហោតិ អាយតិញ្ច ធម្មនិសន្តិយា អវិគតបេមោ, ឥច្ឆាវិនយេ តិព្ពច្ឆន្ទោ ហោតិ អាយតិញ្ច ឥច្ឆាវិនយេ អវិគតបេមោ, បដិសល្លានេ តិព្ពច្ឆន្ទោ ហោតិ អាយតិញ្ច បដិសល្លានេ អវិគតបេមោ, វីរិយារម្ភេ [វីរិយារព្ភេ (ក.)] តិព្ពច្ឆន្ទោ ហោតិ អាយតិញ្ច វីរិយារម្ភេ អវិគតបេមោ, សតិនេបក្កេ តិព្ពច្ឆន្ទោ ហោតិ អាយតិញ្ច សតិនេបក្កេ អវិគតបេមោ, ទិដ្ឋិបដិវេធេ តិព្ពច្ឆន្ទោ ហោតិ អាយតិញ្ច ទិដ្ឋិបដិវេធេ អវិគតបេមោ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត និទ្ទសវត្ថូនី’’តិ. ទសមំ.

អនុសយវគ្គោ ទុតិយោ.