៣. វជ្ជិសត្តកវគ្គោ

១. សារន្ទទសុត្តំ

២១. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា វេសាលិយំ វិហរតិ សារន្ទទេ ចេតិយេ. អថ ខោ សម្ពហុលា លិច្ឆវី យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នេ ខោ តេ លិច្ឆវី ភគវា ឯតទវោច – ‘‘សត្ត វោ, លិច្ឆវី, អបរិហានិយេ [អបរិហានីយេ (ក.)] ធម្មេ ទេសេស្សាមិ. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ លិច្ឆវី ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘កតមេ ច, លិច្ឆវី, សត្ត អបរិហានិយា ធម្មា? យាវកីវញ្ច, លិច្ឆវី, វជ្ជី អភិណ្ហំ សន្និបាតា ភវិស្សន្តិ សន្និបាតពហុលា; វុទ្ធិយេវ, លិច្ឆវី, វជ្ជីនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, លិច្ឆវី, វជ្ជី សមគ្គា សន្និបតិស្សន្តិ, សមគ្គា វុដ្ឋហិស្សន្តិ, សមគ្គា វជ្ជិករណីយានិ ករិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, លិច្ឆវី, វជ្ជីនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, លិច្ឆវី, វជ្ជី អបញ្ញត្តំ ន បញ្ញាបេស្សន្តិ, បញ្ញត្តំ ន សមុច្ឆិន្ទិស្សន្តិ, យថាបញ្ញត្តេ បោរាណេ វជ្ជិធម្មេ សមាទាយ វត្តិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, លិច្ឆវី, វជ្ជីនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, លិច្ឆវី, វជ្ជី យេ តេ វជ្ជីនំ វជ្ជិមហល្លកា តេ សក្ករិស្សន្តិ គរុំ ករិស្សន្តិ មានេស្សន្តិ បូជេស្សន្តិ, តេសញ្ច សោតព្ពំ មញ្ញិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, លិច្ឆវី, វជ្ជីនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, លិច្ឆវី, វជ្ជី យា តា កុលិត្ថិយោ កុលកុមារិយោ តា ន ឱកស្ស បសយ្ហ វាសេស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, លិច្ឆវី, វជ្ជីនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, លិច្ឆវី, វជ្ជី យានិ តានិ វជ្ជីនំ វជ្ជិចេតិយានិ អព្ភន្តរានិ ចេវ ពាហិរានិ ច តានិ សក្ករិស្សន្តិ គរុំ ករិស្សន្តិ មានេស្សន្តិ បូជេស្សន្តិ, តេសញ្ច ទិន្នបុព្ពំ កតបុព្ពំ ធម្មិកំ ពលិំ នោ បរិហាបេស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, លិច្ឆវី, វជ្ជីនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, លិច្ឆវី, វជ្ជីនំ អរហន្តេសុ ធម្មិកា រក្ខាវរណគុត្តិ សុសំវិហិតា ភវិស្សតិ – ‘កិន្តិ អនាគតា ច អរហន្តោ វិជិតំ អាគច្ឆេយ្យុំ, អាគតា ច អរហន្តោ វិជិតេ ផាសុំ វិហរេយ្យុ’ន្តិ; វុទ្ធិយេវ, លិច្ឆវី, វជ្ជីនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, លិច្ឆវី, ឥមេ សត្ត អបរិហានិយា ធម្មា វជ្ជីសុ ឋស្សន្តិ [វត្តិស្សន្តិ (ក.)], ឥមេសុ ច សត្តសុ អបរិហានិយេសុ ធម្មេសុ វជ្ជី សន្ទិស្សិស្សន្តិ [សន្ទិស្សន្តិ (សី. បី. ក.)]; វុទ្ធិយេវ, លិច្ឆវី, វជ្ជីនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានី’’តិ. បឋមំ.

២. វស្សការសុត្តំ

២២. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ គិជ្ឈកូដេ បព្ពតេ. តេន ខោ បន សមយេន រាជា មាគធោ អជាតសត្តុ វេទេហិបុត្តោ វជ្ជី អភិយាតុកាមោ ហោតិ. សោ ឯវមាហ – ‘‘អហំ ហិមេ វជ្ជី ឯវំមហិទ្ធិកេ ឯវំមហានុភាវេ ឧច្ឆេច្ឆាមិ [ឧច្ឆេជ្ជិស្សាមិ (ស្យា.), ឧច្ឆិជ្ជិស្សាមិ (ក.)], វជ្ជី វិនាសេស្សាមិ, វជ្ជី អនយព្យសនំ អាបាទេស្សាមី’’តិ [អាបាទេស្សាមិ វជ្ជីតិ (ក.) ទី. និ. ២.១៣១].

អថ ខោ រាជា មាគធោ អជាតសត្តុ វេទេហិបុត្តោ វស្សការំ ព្រាហ្មណំ មាគធមហាមត្តំ អាមន្តេសិ – ‘‘ឯហិ ត្វំ, ព្រាហ្មណ, យេន ភគវា តេនុបសង្កម; ឧបសង្កមិត្វា មម វចនេន ភគវតោ បាទេ សិរសា វន្ទាហិ, អប្បាពាធំ អប្បាតង្កំ លហុដ្ឋានំ ពលំ ផាសុវិហារំ បុច្ឆ – ‘រាជា, ភន្តេ, មាគធោ អជាតសត្តុ វេទេហិបុត្តោ ភគវតោ បាទេ សិរសា វន្ទតិ, អប្បាពាធំ អប្បាតង្កំ លហុដ្ឋានំ ពលំ ផាសុវិហារំ បុច្ឆតី’តិ. ឯវញ្ច វទេហិ – ‘រាជា, ភន្តេ, មាគធោ អជាតសត្តុ វេទេហិបុត្តោ វជ្ជី អភិយាតុកាមោ. សោ ឯវមាហ – ‘អហំ ហិមេ វជ្ជី ឯវំមហិទ្ធិកេ ឯវំមហានុភាវេ ឧច្ឆេច្ឆាមិ, វជ្ជី វិនាសេស្សាមិ, វជ្ជី អនយព្យសនំ អាបាទេស្សាមី’តិ. យថា តេ ភគវា ព្យាករោតិ, តំ សាធុកំ ឧគ្គហេត្វា មម អារោចេយ្យាសិ. ន ហិ តថាគតា វិតថំ ភណន្តី’’តិ.

‘‘ឯវំ, ភោ’’តិ ខោ វស្សការោ ព្រាហ្មណោ មាគធមហាមត្តោ រញ្ញោ មាគធស្ស អជាតសត្តុស្ស វេទេហិបុត្តស្ស បដិស្សុត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ វស្សការោ ព្រាហ្មណោ មាគធមហាមត្តោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘រាជា, ភោ គោតម, មាគធោ អជាតសត្តុ វេទេហិបុត្តោ ភោតោ គោតមស្ស បាទេ សិរសា វន្ទតិ, អប្បាពាធំ អប្បាតង្កំ លហុដ្ឋានំ ពលំ ផាសុវិហារំ បុច្ឆតិ. រាជា [ឯវញ្ច វទេតិ រាជា (សី. ក.)], ភោ គោតម, មាគធោ អជាតសត្តុ វេទេហិបុត្តោ វជ្ជី អភិយាតុកាមោ. សោ ឯវមាហ – ‘អហំ ហិមេ វជ្ជី ឯវំមហិទ្ធិកេ ឯវំមហានុភាវេ ឧច្ឆេច្ឆាមិ, វជ្ជី វិនាសេស្សាមិ, វជ្ជី អនយព្យសនំ អាបាទេស្សាមី’’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ បិដ្ឋិតោ ឋិតោ ហោតិ ភគវន្តំ ពីជយមានោ [វីជមានោ (សី. ស្យា.)]. អថ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អាមន្តេសិ – ‘‘កិន្តិ តេ, អានន្ទ, សុតំ – ‘វជ្ជី អភិណ្ហំ សន្និបាតា សន្និបាតពហុលា’’’តិ? ‘‘សុតំ មេតំ, ភន្តេ – ‘វជ្ជី អភិណ្ហំ សន្និបាតា សន្និបាតពហុលា’’’តិ. ‘‘យាវកីវញ្ច, អានន្ទ, វជ្ជី អភិណ្ហំ សន្និបាតា ភវិស្សន្តិ សន្និបាតពហុលា; វុទ្ធិយេវ, អានន្ទ, វជ្ជីនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘កិន្តិ តេ, អានន្ទ, សុតំ – ‘វជ្ជី សមគ្គា សន្និបតន្តិ, សមគ្គា វុដ្ឋហន្តិ, សមគ្គា វជ្ជិករណីយានិ ករោន្តី’’’តិ? ‘‘សុតំ មេតំ, ភន្តេ – ‘វជ្ជី សមគ្គា សន្និបតន្តិ, សមគ្គា វុដ្ឋហន្តិ, សមគ្គា វជ្ជិករណីយានិ ករោន្តី’’’តិ. ‘‘យាវកីវញ្ច, អានន្ទ, វជ្ជី សមគ្គា សន្និបតិស្សន្តិ, សមគ្គា វុដ្ឋហិស្សន្តិ, សមគ្គា វជ្ជិករណីយានិ ករិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, អានន្ទ, វជ្ជីនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘កិន្តិ តេ, អានន្ទ, សុតំ – ‘វជ្ជី អបញ្ញត្តំ ន បញ្ញាបេន្តិ, បញ្ញត្តំ ន សមុច្ឆិន្ទន្តិ, យថាបញ្ញត្តេ បោរាណេ វជ្ជិធម្មេ សមាទាយ វត្តន្តី’’’តិ? ‘‘សុតំ មេតំ, ភន្តេ – ‘វជ្ជី អបញ្ញត្តំ ន បញ្ញាបេន្តិ, បញ្ញត្តំ ន សមុច្ឆិន្ទន្តិ, យថាបញ្ញត្តេ បោរាណេ វជ្ជិធម្មេ សមាទាយ វត្តន្តី’’’តិ. ‘‘យាវកីវញ្ច, អានន្ទ, វជ្ជី អបញ្ញត្តំ ន បញ្ញាបេស្សន្តិ, បញ្ញត្តំ ន សមុច្ឆិន្ទិស្សន្តិ, យថាបញ្ញត្តេ បោរាណេ វជ្ជិធម្មេ សមាទាយ វត្តិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, អានន្ទ, វជ្ជីនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘កិន្តិ តេ, អានន្ទ, សុតំ – ‘វជ្ជី យេ តេ វជ្ជីនំ វជ្ជិមហល្លកា តេ សក្ករោន្តិ គរុំ ករោន្តិ មានេន្តិ បូជេន្តិ, តេសញ្ច សោតព្ពំ មញ្ញន្តី’’’តិ? ‘‘សុតំ មេតំ, ភន្តេ – ‘វជ្ជី យេ តេ វជ្ជីនំ វជ្ជិមហល្លកា តេ សក្ករោន្តិ គរុំ ករោន្តិ មានេន្តិ បូជេន្តិ, តេសញ្ច សោតព្ពំ មញ្ញន្តី’’’តិ. ‘‘យាវកីវញ្ច, អានន្ទ, វជ្ជី យេ តេ វជ្ជីនំ វជ្ជិមហល្លកា តេ សក្ករិស្សន្តិ គរុំ ករិស្សន្តិ មានេស្សន្តិ បូជេស្សន្តិ, តេសញ្ច សោតព្ពំ មញ្ញិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, អានន្ទ, វជ្ជីនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘កិន្តិ តេ, អានន្ទ, សុតំ – ‘វជ្ជី យា តា កុលិត្ថិយោ កុលកុមារិយោ តា ន ឱកស្ស បសយ្ហ វាសេន្តី’’’តិ? ‘‘សុតំ មេតំ, ភន្តេ – ‘វជ្ជី យា តា កុលិត្ថិយោ កុលកុមារិយោ តា ន ឱកស្ស បសយ្ហ វាសេន្តី’’’តិ. ‘‘យាវកីវញ្ច, អានន្ទ, វជ្ជី យា តា កុលិត្ថិយោ កុលកុមារិយោ តា ន ឱកស្ស បសយ្ហ វាសេស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, អានន្ទ, វជ្ជីនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘កិន្តិ តេ, អានន្ទ, សុតំ – ‘វជ្ជី យានិ តានិ វជ្ជីនំ វជ្ជិចេតិយានិ អព្ភន្តរានិ ចេវ ពាហិរានិ ច តានិ សក្ករោន្តិ គរុំ ករោន្តិ មានេន្តិ បូជេន្តិ, តេសញ្ច ទិន្នបុព្ពំ កតបុព្ពំ ធម្មិកំ ពលិំ នោ បរិហាបេន្តី’’’តិ? ‘‘សុតំ មេតំ, ភន្តេ – ‘វជ្ជី យានិ តានិ វជ្ជីនំ វជ្ជិចេតិយានិ អព្ភន្តរានិ ចេវ ពាហិរានិ ច តានិ សក្ករោន្តិ គរុំ ករោន្តិ មានេន្តិ បូជេន្តិ, តេសញ្ច ទិន្នបុព្ពំ កតបុព្ពំ ធម្មិកំ ពលិំ នោ បរិហាបេន្តី’’’តិ. ‘‘យាវកីវញ្ច, អានន្ទ, វជ្ជី យានិ តានិ វជ្ជីនំ វជ្ជិចេតិយានិ អព្ភន្តរានិ ចេវ ពាហិរានិ ច តានិ សក្ករិស្សន្តិ គរុំ ករិស្សន្តិ មានេស្សន្តិ បូជេស្សន្តិ, តេសញ្ច ទិន្នបុព្ពំ កតបុព្ពំ ធម្មិកំ ពលិំ នោ បរិហាបេស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, អានន្ទ, វជ្ជីនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘កិន្តិ តេ, អានន្ទ, សុតំ – ‘វជ្ជីនំ អរហន្តេសុ ធម្មិកា រក្ខាវរណគុត្តិ សុសំវិហិតា – កិន្តិ អនាគតា ច អរហន្តោ វិជិតំ អាគច្ឆេយ្យុំ, អាគតា ច អរហន្តោ វិជិតេ ផាសុំ វិហរេយ្យុ’’’ន្តិ? ‘‘សុតំ មេតំ, ភន្តេ – ‘វជ្ជីនំ អរហន្តេសុ ធម្មិកា រក្ខាវរណគុត្តិ សុសំវិហិតា ភវិស្សតិ – កិន្តិ អនាគតា ច អរហន្តោ វិជិតំ អាគច្ឆេយ្យុំ, អាគតា ច អរហន្តោ វិជិតេ ផាសុំ វិហរេយ្យុ’’’ន្តិ. ‘‘យាវកីវញ្ច, អានន្ទ, វជ្ជីនំ អរហន្តេសុ ធម្មិកា រក្ខាវរណគុត្តិ សុសំវិហិតា ភវិស្សតិ – ‘កិន្តិ អនាគតា ច អរហន្តោ វិជិតំ អាគច្ឆេយ្យុំ, អាគតា ច អរហន្តោ វិជិតេ ផាសុំ វិហរេយ្យុ’ន្តិ; វុទ្ធិយេវ, អានន្ទ, វជ្ជីនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានី’’តិ.

អថ ខោ ភគវា វស្សការំ ព្រាហ្មណំ មាគធមហាមត្តំ អាមន្តេសិ – ‘‘ឯកមិទាហំ, ព្រាហ្មណ, សមយំ វេសាលិយំ វិហរាមិ សារន្ទទេ ចេតិយេ. តត្រាហំ, ព្រាហ្មណ, វជ្ជីនំ ឥមេ សត្ត អបរិហានិយេ ធម្មេ ទេសេសិំ. យាវកីវញ្ច, ព្រាហ្មណ, ឥមេ សត្ត អបរិហានិយា ធម្មា វជ្ជីសុ ឋស្សន្តិ, ឥមេសុ ច សត្តសុ អបរិហានិយេសុ ធម្មេសុ វជ្ជី សន្ទិស្សិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ព្រាហ្មណ, វជ្ជីនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានី’’តិ.

‘‘ឯកមេកេនបិ [ឯកមេកេនបិ តេន ខោ (ក.) ទី. និ. ២.១៣៥] ភោ, គោតម, អបរិហានិយេន ធម្មេន សមន្នាគតានំ វជ្ជីនំ វុទ្ធិយេវ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ; កោ បន វាទោ សត្តហិ អបរិហានិយេហិ ធម្មេហិ! អករណីយា ច, ភោ គោតម, វជ្ជី រញ្ញា មាគធេន អជាតសត្តុនា វេទេហិបុត្តេន យទិទំ យុទ្ធស្ស, អញ្ញត្រ ឧបលាបនាយ [ឧបលាបនា (ក. សី. ក.)], អញ្ញត្រ មិថុភេទា. ហន្ទ ច ទានិ មយំ, ភោ គោតម, គច្ឆាម, ពហុកិច្ចា មយំ ពហុករណីយា’’តិ. ‘‘យស្សទានិ ត្វំ, ព្រាហ្មណ, កាលំ មញ្ញសី’’តិ. អថ ខោ វស្សការោ ព្រាហ្មណោ មាគធមហាមត្តោ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទិត្វា អនុមោទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា បក្កាមីតិ. ទុតិយំ.

៣. បឋមសត្តកសុត្តំ

២៣. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ គិជ្ឈកូដេ បព្ពតេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘សត្ត វោ, ភិក្ខវេ, អបរិហានិយេ ធម្មេ ទេសេស្សាមិ. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘កតមេ ច, ភិក្ខវេ, សត្ត អបរិហានិយា ធម្មា? យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ អភិណ្ហំ សន្និបាតា ភវិស្សន្តិ សន្និបាតពហុលា; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ សមគ្គា សន្និបតិស្សន្តិ, សមគ្គា វុដ្ឋហិស្សន្តិ, សមគ្គា សង្ឃករណីយានិ ករិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ អបញ្ញត្តំ ន បញ្ញាបេស្សន្តិ, បញ្ញត្តំ ន សមុច្ឆិន្ទិស្សន្តិ, យថាបញ្ញត្តេសុ សិក្ខាបទេសុ សមាទាយ វត្តិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ យេ តេ ភិក្ខូ ថេរា រត្តញ្ញូ ចិរបព្ពជិតា សង្ឃបិតរោ សង្ឃបរិណាយកា តេ សក្ករិស្សន្តិ គរុំ ករិស្សន្តិ មានេស្សន្តិ បូជេស្សន្តិ, តេសញ្ច សោតព្ពំ មញ្ញិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ឧប្បន្នាយ តណ្ហាយ បោនោភវិកាយ ន វសំ គច្ឆិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ អារញ្ញកេសុ សេនាសនេសុ សាបេក្ខា ភវិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ បច្ចត្តញ្ញេវ សតិំ ឧបដ្ឋាបេស្សន្តិ – ‘កិន្តិ អនាគតា ច បេសលា សព្រហ្មចារី អាគច្ឆេយ្យុំ, អាគតា ច បេសលា សព្រហ្មចារី ផាសុំ វិហរេយ្យុ’ន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ឥមេ សត្ត អបរិហានិយា ធម្មា ភិក្ខូសុ ឋស្សន្តិ, ឥមេសុ ច សត្តសុ អបរិហានិយេសុ ធម្មេសុ ភិក្ខូ សន្ទិស្សិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានី’’តិ. តតិយំ.

៤. ទុតិយសត្តកសុត្តំ

២៤. [ទី. និ. ២.១៣៨] ‘‘សត្ត វោ, ភិក្ខវេ, អបរិហានិយេ ធម្មេ ទេសេស្សាមិ. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ…បេ… កតមេ ច, ភិក្ខវេ, សត្ត អបរិហានិយា ធម្មា?

យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ន កម្មារាមា ភវិស្សន្តិ, ន កម្មរតា, ន កម្មារាមតំ អនុយុត្តា; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ន ភស្សារាមា ភវិស្សន្តិ…បេ… ន និទ្ទារាមា ភវិស្សន្តិ… ន សង្គណិការាមា ភវិស្សន្តិ… ន បាបិច្ឆា ភវិស្សន្តិ ន បាបិកានំ ឥច្ឆានំ វសំ គតា… ន បាបមិត្តា ភវិស្សន្តិ ន បាបសហាយា ន បាបសម្បវង្កា… ន ឱរមត្តកេន វិសេសាធិគមេន អន្តរាវោសានំ អាបជ្ជិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

៥. តតិយសត្តកសុត្តំ

២៥. ‘‘សត្ត វោ, ភិក្ខវេ, អបរិហានិយេ ធម្មេ ទេសេស្សាមិ. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ…បេ… កតមេ ច, ភិក្ខវេ, សត្ត អបរិហានិយា ធម្មា? យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ សទ្ធា ភវិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ហិរិមន្តោ [ហិរីមា (សី.), ហិរិមនា (ទី. និ. ២.១៣៨)] ភវិស្សន្តិ…បេ… ឱត្តប្បិនោ [ឱត្តាបីនោ (សី.)] ភវិស្សន្តិ… ពហុស្សុតា ភវិស្សន្តិ… អារទ្ធវីរិយា ភវិស្សន្តិ… សតិមន្តោ ភវិស្សន្តិ… បញ្ញវន្តោ ភវិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ. ‘‘យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ឥមេ សត្ត អបរិហានិយា ធម្មា ភិក្ខូសុ ឋស្សន្តិ, ឥមេសុ ច សត្តសុ អបរិហានិយេសុ ធម្មេសុ ភិក្ខូ សន្ទិស្សិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានី’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. ពោជ្ឈង្គសុត្តំ

២៦. ‘‘សត្ត វោ, ភិក្ខវេ, អបរិហានិយេ ធម្មេ ទេសេស្សាមិ. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ…បេ… កតមេ ច, ភិក្ខវេ, សត្ត អបរិហានិយា ធម្មា? យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ សតិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេស្សន្តិ…បេ… វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេស្សន្តិ… បីតិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេស្សន្តិ… បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេស្សន្តិ… សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេស្សន្តិ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ. ‘‘យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ឥមេ សត្ត អបរិហានិយា ធម្មា ភិក្ខូសុ ឋស្សន្តិ, ឥមេសុ ច សត្តសុ អបរិហានិយេសុ ធម្មេសុ ភិក្ខូ សន្ទិស្សិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានី’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. សញ្ញាសុត្តំ

២៧. ‘‘សត្ត វោ, ភិក្ខវេ, អបរិហានិយេ ធម្មេ ទេសេស្សាមិ. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ…បេ…. កតមេ ច, ភិក្ខវេ, សត្ត អបរិហានិយា ធម្មា? យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ អនិច្ចសញ្ញំ ភាវេស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ.

‘‘យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ អនត្តសញ្ញំ ភាវេស្សន្តិ…បេ… អសុភសញ្ញំ ភាវេស្សន្តិ… អាទីនវសញ្ញំ ភាវេស្សន្តិ… បហានសញ្ញំ ភាវេស្សន្តិ… វិរាគសញ្ញំ ភាវេស្សន្តិ… និរោធសញ្ញំ ភាវេស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានិ. ‘‘យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ឥមេ សត្ត អបរិហានិយា ធម្មា ភិក្ខូសុ ឋស្សន្តិ, ឥមេសុ ច សត្តសុ អបរិហានិយេសុ ធម្មេសុ, ភិក្ខូ សន្ទិស្សិស្សន្តិ; វុទ្ធិយេវ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ បាដិកង្ខា, នោ បរិហានី’’តិ [ទី. និ. ២.១៣៨]. សត្តមំ.

៨. បឋមបរិហានិសុត្តំ

២៨. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘សត្តិមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា សេខស្ស ភិក្ខុនោ បរិហានាយ សំវត្តន្តិ. កតមេ សត្ត? កម្មារាមតា, ភស្សារាមតា, និទ្ទារាមតា, សង្គណិការាមតា, ឥន្ទ្រិយេសុ អគុត្តទ្វារតា, ភោជនេ អមត្តញ្ញុតា, សន្តិ ខោ បន សង្ឃេ សង្ឃករណីយានិ; តត្រ សេខោ ភិក្ខុ [តត្រ ភិក្ខុ (សី. ស្យា.)] ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘សន្តិ ខោ បន សង្ឃេ ថេរា [ខោ សំឃត្ថេរា (ក.)] រត្តញ្ញូ ចិរបព្ពជិតា ភារវាហិនោ, តេ [ន តេ (ក.)] តេន បញ្ញាយិស្សន្តី’តិ អត្តនា តេសុ យោគំ [អត្តនា វោយោគំ (សី. ស្យា.)] អាបជ្ជតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត ធម្មា សេខស្ស ភិក្ខុនោ បរិហានាយ សំវត្តន្តិ.

‘‘សត្តិមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា សេខស្ស ភិក្ខុនោ អបរិហានាយ សំវត្តន្តិ. កតមេ សត្ត? ន កម្មារាមតា, ន ភស្សារាមតា, ន និទ្ទារាមតា, ន សង្គណិការាមតា, ឥន្ទ្រិយេសុ គុត្តទ្វារតា, ភោជនេ មត្តញ្ញុតា, សន្តិ ខោ បន សង្ឃេ សង្ឃករណីយានិ; តត្រ សេខោ ភិក្ខុ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘សន្តិ ខោ បន សង្ឃេ ថេរា រត្តញ្ញូ ចិរបព្ពជិតា ភារវាហិនោ, តេ តេន បញ្ញាយិស្សន្តី’តិ អត្តនា ន តេសុ យោគំ អាបជ្ជតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត ធម្មា សេខស្ស ភិក្ខុនោ អបរិហានាយ សំវត្តន្តី’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. ទុតិយបរិហានិសុត្តំ

២៩. ‘‘សត្តិមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា ឧបាសកស្ស បរិហានាយ សំវត្តន្តិ. កតមេ សត្ត? ភិក្ខុទស្សនំ ហាបេតិ, សទ្ធម្មស្សវនំ បមជ្ជតិ, អធិសីលេ ន សិក្ខតិ, អប្បសាទពហុលោ ហោតិ, ភិក្ខូសុ ថេរេសុ ចេវ នវេសុ ច មជ្ឈិមេសុ ច ឧបារម្ភចិត្តោ ធម្មំ សុណាតិ រន្ធគវេសី, ឥតោ ពហិទ្ធា ទក្ខិណេយ្យំ គវេសតិ, តត្ថ ច បុព្ពការំ ករោតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត ធម្មា ឧបាសកស្ស បរិហានាយ សំវត្តន្តិ.

‘‘សត្តិមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា ឧបាសកស្ស អបរិហានាយ សំវត្តន្តិ. កតមេ សត្ត? ភិក្ខុទស្សនំ ន ហាបេតិ, សទ្ធម្មស្សវនំ នប្បមជ្ជតិ, អធិសីលេ សិក្ខតិ, បសាទពហុលោ ហោតិ, ភិក្ខូសុ ថេរេសុ ចេវ នវេសុ ច មជ្ឈិមេសុ ច អនុបារម្ភចិត្តោ ធម្មំ សុណាតិ ន រន្ធគវេសី, ន ឥតោ ពហិទ្ធា ទក្ខិណេយ្យំ គវេសតិ, ឥធ ច បុព្ពការំ ករោតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត ធម្មា ឧបាសកស្ស អបរិហានាយ សំវត្តន្តី’’តិ. ឥទមវោច ភគវា. ឥទំ វត្វាន សុគតោ អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –

‘‘ទស្សនំ ភាវិតត្តានំ, យោ ហាបេតិ ឧបាសកោ;

សវនញ្ច អរិយធម្មានំ, អធិសីលេ ន សិក្ខតិ.

‘‘អប្បសាទោ ច ភិក្ខូសុ, ភិយ្យោ ភិយ្យោ បវឌ្ឍតិ;

ឧបារម្ភកចិត្តោ ច, សទ្ធម្មំ សោតុមិច្ឆតិ.

‘‘ឥតោ ច ពហិទ្ធា អញ្ញំ, ទក្ខិណេយ្យំ គវេសតិ;

តត្ថេវ ច បុព្ពការំ, យោ ករោតិ ឧបាសកោ.

‘‘ឯតេ ខោ បរិហានិយេ, សត្ត ធម្មេ សុទេសិតេ;

ឧបាសកោ សេវមានោ, សទ្ធម្មា បរិហាយតិ.

‘‘ទស្សនំ ភាវិតត្តានំ, យោ ន ហាបេតិ ឧបាសកោ;

សវនញ្ច អរិយធម្មានំ, អធិសីលេ ច សិក្ខតិ.

‘‘បសាទោ ចស្ស ភិក្ខូសុ, ភិយ្យោ ភិយ្យោ បវឌ្ឍតិ;

អនុបារម្ភចិត្តោ ច, សទ្ធម្មំ សោតុមិច្ឆតិ.

‘‘ន ឥតោ ពហិទ្ធា អញ្ញំ, ទក្ខិណេយ្យំ គវេសតិ;

ឥធេវ ច បុព្ពការំ, យោ ករោតិ ឧបាសកោ.

‘‘ឯតេ ខោ អបរិហានិយេ, សត្ត ធម្មេ សុទេសិតេ;

ឧបាសកោ សេវមានោ, សទ្ធម្មា ន បរិហាយតី’’តិ. នវមំ;

១០. វិបត្តិសុត្តំ

៣០. សត្តិមា, ភិក្ខវេ, ឧបាសកស្ស វិបត្តិយោ…បេ… សត្តិមា, ភិក្ខវេ, ឧបាសកស្ស សម្បទា…បេ…. ទសមំ.

១១. បរាភវសុត្តំ

៣១. ‘‘សត្តិមេ, ភិក្ខវេ, ឧបាសកស្ស បរាភវា…បេ… សត្តិមេ, ភិក្ខវេ, ឧបាសកស្ស សម្ភវា. កតមេ សត្ត? ភិក្ខុទស្សនំ ន ហាបេតិ, សទ្ធម្មស្សវនំ នប្បមជ្ជតិ, អធិសីលេ សិក្ខតិ, បសាទពហុលោ ហោតិ, ភិក្ខូសុ ថេរេសុ ចេវ នវេសុ ច មជ្ឈិមេសុ ច អនុបារម្ភចិត្តោ ធម្មំ សុណាតិ ន រន្ធគវេសី, ន ឥតោ ពហិទ្ធា ទក្ខិណេយ្យំ គវេសតិ, ឥធ ច បុព្ពការំ ករោតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត ឧបាសកស្ស សម្ភវាតិ.