៧. មជ្ឈេសុត្តំ

៦១. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា ពារាណសិយំ វិហរតិ ឥសិបតនេ មិគទាយេ. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលានំ ថេរានំ ភិក្ខូនំ បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តានំ មណ្ឌលមាឡេ សន្និសិន្នានំ សន្និបតិតានំ អយមន្តរាកថា ឧទបាទិ – ‘‘វុត្តមិទំ, អាវុសោ, ភគវតា បារាយនេ មេត្តេយ្យបញ្ហេ –

[ចូឡនិ. តិស្សមិត្តេយ្យមាណវបុច្ឆា ៦៧] ‘‘យោ ឧភោន្តេ វិទិត្វាន, មជ្ឈេ មន្តា ន លិប្បតិ [ន លិម្បតិ (ក.)];

តំ ព្រូមិ មហាបុរិសោតិ, សោធ សិព្ពិនិ [សិព្ពនិ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] មច្ចគា’’តិ.

‘‘កតមោ នុ ខោ, អាវុសោ, ឯកោ អន្តោ, កតមោ ទុតិយោ អន្តោ, កិំ មជ្ឈេ, កា សិព្ពិនី’’តិ? ឯវំ វុត្តេ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ថេរេ ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘ផស្សោ ខោ, អាវុសោ, ឯកោ អន្តោ, ផស្សសមុទយោ ទុតិយោ អន្តោ, ផស្សនិរោធោ មជ្ឈេ, តណ្ហា សិព្ពិនី; តណ្ហា ហិ នំ សិព្ពតិ តស្ស តស្សេវ ភវស្ស អភិនិព្ពត្តិយា. ឯត្តាវតា ខោ, អាវុសោ, ភិក្ខុ អភិញ្ញេយ្យំ អភិជានាតិ, បរិញ្ញេយ្យំ បរិជានាតិ, អភិញ្ញេយ្យំ អភិជានន្តោ [អភិជានិត្វា (ក.)] បរិញ្ញេយ្យំ បរិជានន្តោ [បរិជានិត្វា (ក.)] ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទុក្ខស្សន្តករោ ហោតី’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ថេរេ ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘អតីតំ ខោ, អាវុសោ, ឯកោ អន្តោ, អនាគតំ ទុតិយោ អន្តោ, បច្ចុប្បន្នំ មជ្ឈេ, តណ្ហា សិព្ពិនី; តណ្ហា ហិ នំ សិព្ពតិ តស្ស តស្សេវ ភវស្ស អភិនិព្ពត្តិយា. ឯត្តាវតា ខោ, អាវុសោ, ភិក្ខុ អភិញ្ញេយ្យំ អភិជានាតិ, បរិញ្ញេយ្យំ បរិជានាតិ, អភិញ្ញេយ្យំ អភិជានន្តោ, បរិញ្ញេយ្យំ បរិជានន្តោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទុក្ខស្សន្តករោ ហោតី’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ថេរេ ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘សុខា, អាវុសោ, វេទនា ឯកោ អន្តោ, ទុក្ខា វេទនា ទុតិយោ អន្តោ, អទុក្ខមសុខា វេទនា មជ្ឈេ, តណ្ហា សិព្ពិនី; តណ្ហា ហិ នំ សិព្ពតិ តស្ស តស្សេវ ភវស្ស អភិនិព្ពត្តិយា. ឯត្តាវតា ខោ, អាវុសោ, ភិក្ខុ អភិញ្ញេយ្យំ អភិជានាតិ, បរិញ្ញេយ្យំ បរិជានាតិ, អភិញ្ញេយ្យំ អភិជានន្តោ, បរិញ្ញេយ្យំ បរិជានន្តោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទុក្ខស្សន្តករោ ហោតី’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ថេរេ ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘នាមំ ខោ, អាវុសោ, ឯកោ អន្តោ, រូបំ ទុតិយោ អន្តោ, វិញ្ញាណំ មជ្ឈេ, តណ្ហា សិព្ពិនី; តណ្ហា ហិ នំ សិព្ពតិ តស្ស តស្សេវ ភវស្ស អភិនិព្ពត្តិយា. ឯត្តាវតា ខោ, អាវុសោ, ភិក្ខុ អភិញ្ញេយ្យំ អភិជានាតិ, បរិញ្ញេយ្យំ បរិជានាតិ, អភិញ្ញេយ្យំ អភិជានន្តោ បរិញ្ញេយ្យំ បរិជានន្តោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទុក្ខស្សន្តករោ ហោតី’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ថេរេ ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘ឆ ខោ, អាវុសោ, អជ្ឈត្តិកានិ អាយតនានិ ឯកោ អន្តោ, ឆ ពាហិរានិ អាយតនានិ ទុតិយោ អន្តោ, វិញ្ញាណំ មជ្ឈេ, តណ្ហា សិព្ពិនី; តណ្ហា ហិ នំ សិព្ពតិ តស្ស តស្សេវ ភវស្ស អភិនិព្ពត្តិយា. ឯត្តាវតា ខោ អាវុសោ, ភិក្ខុ អភិញ្ញេយ្យំ អភិជានាតិ, បរិញ្ញេយ្យំ បរិជានាតិ, អភិញ្ញេយ្យំ អភិជានន្តោ បរិញ្ញេយ្យំ បរិជានន្តោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទុក្ខស្សន្តករោ ហោតី’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ថេរេ ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘សក្កាយោ ខោ, អាវុសោ, ឯកោ អន្តោ, សក្កាយសមុទយោ ទុតិយោ អន្តោ, សក្កាយនិរោធោ មជ្ឈេ, តណ្ហា សិព្ពិនី; តណ្ហា ហិ នំ សិព្ពតិ តស្ស តស្សេវ ភវស្ស អភិនិព្ពត្តិយា. ឯត្តាវតា ខោ, អាវុសោ, ភិក្ខុ អភិញ្ញេយ្យំ អភិជានាតិ, បរិញ្ញេយ្យំ បរិជានាតិ, អភិញ្ញេយ្យំ អភិជានន្តោ បរិញ្ញេយ្យំ បរិជានន្តោ [សព្ពត្ថបិ ឯវមេវ ទិស្សតិ] ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទុក្ខស្សន្តករោ ហោតី’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ថេរេ ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘ព្យាកតំ ខោ, អាវុសោ, អម្ហេហិ សព្ពេហេវ យថាសកំ បដិភានំ. អាយាមាវុសោ, យេន ភគវា តេនុបសង្កមិស្សាម; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេស្សាម. យថា នោ ភគវា ព្យាករិស្សតិ តថា នំ ធារេស្សាមា’’តិ. ‘‘ឯវមាវុសោ’’តិ ខោ ថេរា ភិក្ខូ តស្ស ភិក្ខុនោ បច្ចស្សោសុំ. អថ ខោ ថេរា ភិក្ខូ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ ថេរា ភិក្ខូ យាវតកោ អហោសិ សព្ពេហេវ សទ្ធិំ កថាសល្លាបោ, តំ សព្ពំ ភគវតោ អារោចេសុំ. ‘‘កស្ស នុ ខោ, ភន្តេ, សុភាសិត’’ន្តិ? ‘‘សព្ពេសំ វោ, ភិក្ខវេ, សុភាសិតំ បរិយាយេន, អបិ ច យំ មយា សន្ធាយ ភាសិតំ បារាយនេ មេត្តេយ្យបញ្ហេ –

‘‘យោ ឧភោន្តេ វិទិត្វាន, មជ្ឈេ មន្តា ន លិប្បតិ;

តំ ព្រូមិ មហាបុរិសោតិ, សោធ សិព្ពិនិមច្ចគា’’តិ.

‘‘តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ ថេរា ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច – ‘‘ផស្សោ ខោ, ភិក្ខវេ, ឯកោ អន្តោ, ផស្សសមុទយោ ទុតិយោ អន្តោ, ផស្សនិរោធោ មជ្ឈេ, តណ្ហា សិព្ពិនី; តណ្ហា ហិ នំ សិព្ពតិ តស្ស តស្សេវ ភវស្ស អភិនិព្ពត្តិយា. ឯត្តាវតា ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អភិញ្ញេយ្យំ អភិជានាតិ, បរិញ្ញេយ្យំ បរិជានាតិ, អភិញ្ញេយ្យំ អភិជានន្តោ បរិញ្ញេយ្យំ បរិជានន្តោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទុក្ខស្សន្តករោ ហោតី’’តិ. សត្តមំ.