១០. គវេសីសុត្តំ

១៨០. ឯកំ សមយំ ភគវា កោសលេសុ ចារិកំ ចរតិ មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ. អទ្ទសា ខោ ភគវា អទ្ធានមគ្គប្បដិបន្នោ អញ្ញតរស្មិំ បទេសេ មហន្តំ សាលវនំ; ទិស្វាន [ទិស្វា (សី. បី.)] មគ្គា ឱក្កម្ម [ឧក្កម្ម (កត្ថចិ)] យេន តំ សាលវនំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តំ សាលវនំ អជ្ឈោគាហេត្វា អញ្ញតរស្មិំ បទេសេ សិតំ បាត្វាកាសិ.

អថ ខោ អាយស្មតោ អានន្ទស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘កោ នុ ខោ ហេតុ កោ បច្ចយោ ភគវតោ សិតស្ស បាតុកម្មាយ? ន អការណេន តថាគតា សិតំ បាតុករោន្តី’’តិ. អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ហេតុ កោ បច្ចយោ ភគវតោ សិតស្ស បាតុកម្មាយ? ន អការណេន តថាគតា សិតំ បាតុករោន្តី’’តិ.

‘‘ភូតបុព្ពំ, អានន្ទ, ឥមស្មិំ បទេសេ នគរំ អហោសិ ឥទ្ធញ្ចេវ ផីតញ្ច ពហុជនំ អាកិណ្ណមនុស្សំ. តំ ខោ បនានន្ទ, នគរំ កស្សបោ ភគវា អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ឧបនិស្សាយ វិហាសិ. កស្សបស្ស ខោ បនានន្ទ, ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស គវេសី នាម ឧបាសកោ អហោសិ សីលេសុ អបរិបូរការី. គវេសិនា ខោ, អានន្ទ, ឧបាសកេន បញ្ចមត្តានិ ឧបាសកសតានិ បដិទេសិតានិ សមាទបិតានិ [សមាទាបិតានិ (?)] អហេសុំ សីលេសុ អបរិបូរការិនោ. អថ ខោ, អានន្ទ, គវេសិស្ស ឧបាសកស្ស ឯតទហោសិ – ‘អហំ ខោ ឥមេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាសកសតានំ ពហូបការោ [ពហុការោ (កត្ថចិ)] បុព្ពង្គមោ សមាទបេតា [សមាទាបេតា (?)], អហញ្ចម្ហិ សីលេសុ អបរិបូរការី, ឥមានិ ច បញ្ច ឧបាសកសតានិ សីលេសុ អបរិបូរការិនោ. ឥច្ចេតំ សមសមំ, នត្ថិ កិញ្ចិ អតិរេកំ; ហន្ទាហំ អតិរេកាយា’’’តិ.

‘‘អថ ខោ, អានន្ទ, គវេសី ឧបាសកោ យេន តានិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តានិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ ឯតទវោច – ‘អជ្ជតគ្គេ មំ អាយស្មន្តោ សីលេសុ បរិបូរការិំ ធារេថា’តិ! អថ ខោ, អានន្ទ, តេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាសកសតានំ ឯតទហោសិ – ‘អយ្យោ ខោ គវេសី អម្ហាកំ ពហូបការោ បុព្ពង្គមោ សមាទបេតា. អយ្យោ ហិ នាម គវេសី សីលេសុ បរិបូរការី ភវិស្សតិ. កិមង្គំ [កិមង្គ (សី. បី.)] បន មយ’ន្តិ [បន ន មយន្តិ (សី.) អ. និ. ៤.១៥៩; ចូឡវ. ៣៣០; សំ. និ. ៥.១០២០ បាឡិយា សំសន្ទេតព្ពំ]! អថ ខោ, អានន្ទ, តានិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ យេន គវេសី ឧបាសកោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា គវេសិំ ឧបាសកំ ឯតទវោចុំ – ‘អជ្ជតគ្គេ អយ្យោ គវេសី ឥមានិបិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ សីលេសុ បរិបូរការិនោ ធារេតូ’តិ. អថ ខោ, អានន្ទ, គវេសិស្ស ឧបាសកស្ស ឯតទហោសិ – ‘អហំ ខោ ឥមេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាសកសតានំ ពហូបការោ បុព្ពង្គមោ សមាទបេតា, អហញ្ចម្ហិ សីលេសុ បរិបូរការី, ឥមានិបិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ សីលេសុ បរិបូរការិនោ. ឥច្ចេតំ សមសមំ, នត្ថិ កិញ្ចិ អតិរេកំ; ហន្ទាហំ អតិរេកាយា’’’តិ!

‘‘អថ ខោ, អានន្ទ, គវេសី ឧបាសកោ យេន តានិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តានិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ ឯតទវោច – ‘អជ្ជតគ្គេ មំ អាយស្មន្តោ ព្រហ្មចារិំ ធារេថ អារាចារិ [អនាចារិំ (បី.)] វិរតំ មេថុនា គាមធម្មា’តិ. អថ ខោ, អានន្ទ, តេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាសកសតានំ ឯតទហោសិ – ‘អយ្យោ ខោ គវេសី អម្ហាកំ ពហូបការោ បុព្ពង្គមោ សមាទបេតា. អយ្យោ ហិ នាម គវេសី ព្រហ្មចារី ភវិស្សតិ អារាចារី វិរតោ មេថុនា គាមធម្មា. កិមង្គំ បន មយ’ន្តិ! អថ ខោ, អានន្ទ, តានិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ យេន គវេសី ឧបាសកោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា គវេសិំ ឧបាសកំ ឯតទវោចុំ – ‘អជ្ជតគ្គេ អយ្យោ គវេសី ឥមានិបិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ ព្រហ្មចារិនោ ធារេតុ អារាចារិនោ វិរតា មេថុនា គាមធម្មា’តិ. អថ ខោ, អានន្ទ, គវេសិស្ស ឧបាសកស្ស ឯតទហោសិ – ‘អហំ ខោ ឥមេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាសកសតានំ ពហូបការោ បុព្ពង្គមោ សមាទបេតា. អហញ្ចម្ហិ សីលេសុ បរិបូរការី. ឥមានិបិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ សីលេសុ បរិបូរការិនោ. អហញ្ចម្ហិ ព្រហ្មចារី អារាចារី វិរតោ មេថុនា គាមធម្មា. ឥមានិបិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ ព្រហ្មចារិនោ អារាចារិនោ វិរតា មេថុនា គាមធម្មា. ឥច្ចេតំ សមសមំ, នត្ថិ កិញ្ចិ អតិរេកំ; ហន្ទាហំ អតិរេកាយា’’’តិ.

‘‘អថ ខោ, អានន្ទ, គវេសី ឧបាសកោ យេន តានិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តានិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ ឯតទវោច – ‘អជ្ជតគ្គេ មំ អាយស្មន្តោ ឯកភត្តិកំ ធារេថ រត្តូបរតំ វិរតំ វិកាលភោជនា’តិ. អថ ខោ, អានន្ទ, តេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាសកសតានំ ឯតទហោសិ – ‘អយ្យោ ខោ គវេសី ពហូបការោ បុព្ពង្គមោ សមាទបេតា. អយ្យោ ហិ នាម គវេសី ឯកភត្តិកោ ភវិស្សតិ រត្តូបរតោ វិរតោ វិកាលភោជនា. កិមង្គំ បន មយ’ន្តិ! អថ ខោ, អានន្ទ, តានិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ យេន គវេសី ឧបាសកោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា គវេសិំ ឧបាសកំ ឯតទវោចុំ – ‘អជ្ជតគ្គេ អយ្យោ គវេសី ឥមានិបិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ ឯកភត្តិកេ ធារេតុ រត្តូបរតេ វិរតេ វិកាលភោជនា’តិ. អថ ខោ, អានន្ទ, គវេសិស្ស ឧបាសកស្ស ឯតទហោសិ – ‘អហំ ខោ ឥមេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាសកសតានំ ពហូបការោ បុព្ពង្គមោ សមាទបេតា. អហញ្ចម្ហិ សីលេសុ បរិបូរការី. ឥមានិបិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ សីលេសុ បរិបូរការិនោ. អហញ្ចម្ហិ ព្រហ្មចារី អារាចារី វិរតោ មេថុនា គាមធម្មា. ឥមានិបិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ ព្រហ្មចារិនោ អារាចារិនោ វិរតា មេថុនា គាមធម្មា. អហញ្ចម្ហិ ឯកភត្តិកោ រត្តូបរតោ វិរតោ វិកាលភោជនា. ឥមានិបិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ ឯកភត្តិកា រត្តូបរតា វិរតា វិកាលភោជនា. ឥច្ចេតំ សមសមំ, នត្ថិ កិញ្ចិ អតិរេកំ; ហន្ទាហំ អតិរេកាយា’’’តិ.

‘‘អថ ខោ, អានន្ទ, គវេសី ឧបាសកោ យេន កស្សបោ ភគវា អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា កស្សបំ ភគវន្តំ អរហន្តំ សម្មាសម្ពុទ្ធំ ឯតទវោច – ‘លភេយ្យាហំ, ភន្តេ, ភគវតោ សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ លភេយ្យំ ឧបសម្បទ’ន្តិ. អលត្ថ ខោ, អានន្ទ, គវេសី ឧបាសកោ កស្សបស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, អលត្ថ ឧបសម្បទំ. អចិរូបសម្បន្នោ ខោ បនានន្ទ, គវេសី ភិក្ខុ ឯកោ វូបកដ្ឋោ អប្បមត្តោ អាតាបី បហិតត្តោ វិហរន្តោ នចិរស្សេវ – យស្សត្ថាយ កុលបុត្តា សម្មទេវ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជន្តិ, តទនុត្តរំ – ព្រហ្មចរិយបរិយោសានំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហាសិ. ‘ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយា’តិ អព្ភញ្ញាសិ. អញ្ញតរោ ច បនានន្ទ, គវេសី ភិក្ខុ អរហតំ អហោសិ.

‘‘អថ ខោ, អានន្ទ, តេស បញ្ចន្នំ ឧបាសកសតានំ ឯតទហោសិ – ‘អយ្យោ ខោ គវេសី អម្ហាកំ ពហូបការោ បុព្ពង្គមោ សមាទបេតា. អយ្យោ ហិ នាម គវេសី កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិស្សតិ. កិមង្គំ បន មយ’ន្តិ! អថ ខោ, អានន្ទ, តានិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ យេន កស្សបោ ភគវា អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា កស្សបំ ភគវន្តំ អរហន្តំ សម្មាសម្ពុទ្ធំ ឯតទវោចុំ – ‘លភេយ្យាម មយំ, ភន្តេ, ភគវតោ សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, លភេយ្យាម ឧបសម្បទ’ន្តិ. អលភិំសុ ខោ, អានន្ទ, តានិ បញ្ច ឧបាសកសតានិ កស្សបស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, អលភិំសុ ឧបសម្បទំ.

‘‘អថ ខោ, អានន្ទ, គវេសិស្ស ភិក្ខុនោ ឯតទហោសិ – ‘អហំ ខោ ឥមស្ស អនុត្តរស្ស វិមុត្តិសុខស្ស និកាមលាភី ហោមិ អកិច្ឆលាភី អកសិរលាភី. អហោ វតិមានិបិ បញ្ច ភិក្ខុសតានិ ឥមស្ស អនុត្តរស្ស វិមុត្តិសុខស្ស និកាមលាភិនោ អស្សុ អកិច្ឆលាភិនោ អកសិរលាភិនោ’តិ. អថ ខោ, អានន្ទ, តានិ បញ្ច ភិក្ខុសតានិ វូបកដ្ឋា [ភិក្ខុសតានិ ឯកេកា វូបកដ្ឋា (ស្យា. កំ.)] អប្បមត្តា អាតាបិនោ បហិតត្តា វិហរន្តា នចិរស្សេវ – យស្សត្ថាយ កុលបុត្តា សម្មទេវ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជន្តិ, តទនុត្តរំ – ព្រហ្មចរិយបរិយោសានំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរិំសុ. ‘ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយា’តិ អព្ភញ្ញិំសុ’’.

‘‘ឥតិ ខោ, អានន្ទ, តានិ បញ្ច ភិក្ខុសតានិ គវេសីបមុខានិ ឧត្តរុត្តរិ [ឧត្តរុត្តរិំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] បណីតបណីតំ វាយមមានា អនុត្តរំ វិមុត្តិំ សច្ឆាកំសុ. តស្មាតិហ, អានន្ទ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘ឧត្តរុត្តរិ បណីតបណីតំ វាយមមានា អនុត្តរំ វិមុត្តិំ សច្ឆិករិស្សាមា’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, អានន្ទ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ. ទសមំ.

ឧបាសកវគ្គោ តតិយោ.