(១៦) ១. សទ្ធម្មវគ្គោ

១. បឋមសម្មត្តនិយាមសុត្តំ

១៥១. ‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ សុណន្តោបិ សទ្ធម្មំ អភព្ពោ និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្តំ. កតមេហិ បញ្ចហិ? កថំ បរិភោតិ, កថិកំ [កថិតំ (ក.)] បរិភោតិ, អត្តានំ បរិភោតិ, វិក្ខិត្តចិត្តោ ធម្មំ សុណាតិ, អនេកគ្គចិត្តោ អយោនិសោ ច [អយោនិសោ (ស្យា. កំ.)] មនសិ ករោតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ សុណន្តោបិ សទ្ធម្មំ អភព្ពោ និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្តំ.

‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ សុណន្តោ សទ្ធម្មំ ភព្ពោ និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្តំ. កតមេហិ បញ្ចហិ? ន កថំ បរិភោតិ, ន កថិកំ បរិភោតិ, ន អត្តានំ បរិភោតិ, អវិក្ខិត្តចិត្តោ ធម្មំ សុណាតិ, ឯកគ្គចិត្តោ យោនិសោ ច មនសិ ករោតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ សុណន្តោ សទ្ធម្មំ ភព្ពោ និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្ត’’ន្តិ. បឋមំ.

២. ទុតិយសម្មត្តនិយាមសុត្តំ

១៥២. ‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ សុណន្តោបិ សទ្ធម្មំ អភព្ពោ និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្តំ. កតមេហិ បញ្ចហិ? កថំ បរិភោតិ, កថិកំ បរិភោតិ, អត្តានំ បរិភោតិ, ទុប្បញ្ញោ ហោតិ ជឡោ ឯឡមូគោ, អនញ្ញាតេ អញ្ញាតមានី ហោតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ សុណន្តោបិ សទ្ធម្មំ អភព្ពោ និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្តំ.

‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ សុណន្តោ សទ្ធម្មំ ភព្ពោ និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្តំ. កតមេហិ បញ្ចហិ? ន កថំ បរិភោតិ, ន កថិកំ បរិភោតិ, ន អត្តានំ បរិភោតិ, បញ្ញវា ហោតិ អជឡោ អនេឡមូគោ, ន អនញ្ញាតេ អញ្ញាតមានី ហោតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ សុណន្តោ សទ្ធម្មំ ភព្ពោ និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្ត’’ន្តិ. ទុតិយំ.

៣. តតិយសម្មត្តនិយាមសុត្តំ

១៥៣. ‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ សុណន្តោបិ សទ្ធម្មំ អភព្ពោ និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្តំ. កតមេហិ បញ្ចហិ? មក្ខី ធម្មំ សុណាតិ មក្ខបរិយុដ្ឋិតោ, ឧបារម្ភចិត្តោ [សឧបារម្ភចិត្តោ (ស្យា. កំ.)] ធម្មំ សុណាតិ រន្ធគវេសី, ធម្មទេសកេ អាហតចិត្តោ ហោតិ ខីលជាតោ [ខិលជាតោ (ស្យា. បី.)], ទុប្បញ្ញោ ហោតិ ជឡោ ឯឡមូគោ, អនញ្ញាតេ អញ្ញាតមានី ហោតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ សុណន្តោបិ សទ្ធម្មំ អភព្ពោ និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្តំ.

‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ សុណន្តោ សទ្ធម្មំ ភព្ពោ និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្តំ. កតមេហិ បញ្ចហិ? អមក្ខី ធម្មំ សុណាតិ ន មក្ខបរិយុដ្ឋិតោ, អនុបារម្ភចិត្តោ ធម្មំ សុណាតិ ន រន្ធគវេសី, ធម្មទេសកេ អនាហតចិត្តោ ហោតិ អខីលជាតោ, បញ្ញវា ហោតិ អជឡោ អនេឡមូគោ, ន អនញ្ញាតេ អញ្ញាតមានី ហោតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ សុណន្តោ សទ្ធម្មំ ភព្ពោ និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្ត’’ន្តិ. តតិយំ.

៤. បឋមសទ្ធម្មសម្មោសសុត្តំ

១៥៤. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា សទ្ធម្មស្ស សម្មោសាយ អន្តរធានាយ សំវត្តន្តិ. កតមេ បញ្ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ន សក្កច្ចំ ធម្មំ សុណន្តិ, ន សក្កច្ចំ ធម្មំ បរិយាបុណន្តិ, ន សក្កច្ចំ ធម្មំ ធារេន្តិ, ន សក្កច្ចំ ធាតានំ [ធតានំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ធម្មានំ អត្ថំ ឧបបរិក្ខន្តិ, ន សក្កច្ចំ អត្ថមញ្ញាយ ធម្មមញ្ញាយ ធម្មានុធម្មំ បដិបជ្ជន្តិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ធម្មា សទ្ធម្មស្ស សម្មោសាយ អន្តរធានាយ សំវត្តន្តិ.

‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា សទ្ធម្មស្ស ឋិតិយា អសម្មោសាយ អនន្តរធានាយ សំវត្តន្តិ. កតមេ បញ្ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ សក្កច្ចំ ធម្មំ សុណន្តិ, សក្កច្ចំ ធម្មំ បរិយាបុណន្តិ, សក្កច្ចំ ធម្មំ ធារេន្តិ, សក្កច្ចំ ធាតានំ ធម្មានំ អត្ថំ ឧបបរិក្ខន្តិ, សក្កច្ចំ អត្ថមញ្ញាយ ធម្មមញ្ញាយ ធម្មានុធម្មំ បដិបជ្ជន្តិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ធម្មា សទ្ធម្មស្ស ឋិតិយា អសម្មោសាយ អនន្តរធានាយ សំវត្តន្តី’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. ទុតិយសទ្ធម្មសម្មោសសុត្តំ

១៥៥. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា សទ្ធម្មស្ស សម្មោសាយ អន្តរធានាយ សំវត្តន្តិ. កតមេ បញ្ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ធម្មំ ន បរិយាបុណន្តិ – សុត្តំ, គេយ្យំ, វេយ្យាករណំ, គាថំ, ឧទានំ, ឥតិវុត្តកំ, ជាតកំ, អព្ភុតធម្មំ, វេទល្លំ. អយំ, ភិក្ខវេ, បឋមោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស សម្មោសាយ អន្តរធានាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ យថាសុតំ យថាបរិយត្តំ ធម្មំ ន វិត្ថារេន បរេសំ ទេសេន្តិ. អយំ, ភិក្ខវេ, ទុតិយោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស សម្មោសាយ អន្តរធានាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ យថាសុតំ យថាបរិយត្តំ ធម្មំ ន វិត្ថារេន បរំ [បរេសំ (សី. ស្យា. កំ. បី.), បរេ (?)] វាចេន្តិ. អយំ, ភិក្ខវេ, តតិយោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស សម្មោសាយ អន្តរធានាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ យថាសុតំ យថាបរិយត្តំ ធម្មំ ន វិត្ថារេន សជ្ឈាយំ ករោន្តិ. អយំ, ភិក្ខវេ, ចតុត្ថោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស សម្មោសាយ អន្តរធានាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ យថាសុតំ យថាបរិយត្តំ ធម្មំ ន ចេតសា អនុវិតក្កេន្តិ អនុវិចារេន្តិ មនសានុបេក្ខន្តិ. អយំ, ភិក្ខវេ, បញ្ចមោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស សម្មោសាយ អន្តរធានាយ សំវត្តតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ធម្មា សទ្ធម្មស្ស សម្មោសាយ អន្តរធានាយ សំវត្តន្តិ.

‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា សទ្ធម្មស្ស ឋិតិយា អសម្មោសាយ អនន្តរធានាយ សំវត្តន្តិ. កតមេ បញ្ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ធម្មំ បរិយាបុណន្តិ – សុត្តំ, គេយ្យំ, វេយ្យាករណំ, គាថំ, ឧទានំ, ឥតិវុត្តកំ, ជាតកំ, អព្ភុតធម្មំ, វេទល្លំ. អយំ, ភិក្ខវេ, បឋមោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស ឋិតិយា អសម្មោសាយ អនន្តរធានាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ យថាសុតំ យថាបរិយត្តំ ធម្មំ វិត្ថារេន បរេសំ ទេសេន្តិ. អយំ, ភិក្ខវេ, ទុតិយោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស ឋិតិយា អសម្មោសាយ អនន្តរធានាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ យថាសុតំ យថាបរិយត្តំ ធម្មំ វិត្ថារេន បរំ វាចេន្តិ. អយំ, ភិក្ខវេ, តតិយោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស ឋិតិយា អសម្មោសាយ អនន្តរធានាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ យថាសុតំ យថាបរិយត្តំ ធម្មំ វិត្ថារេន សជ្ឈាយំ ករោន្តិ. អយំ, ភិក្ខវេ, ចតុត្ថោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស ឋិតិយា អសម្មោសាយ អនន្តរធានាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ យថាសុតំ យថាបរិយត្តំ ធម្មំ ចេតសា អនុវិតក្កេន្តិ អនុវិចារេន្តិ មនសានុបេក្ខន្តិ. អយំ, ភិក្ខវេ, បញ្ចមោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស ឋិតិយា អសម្មោសាយ អនន្តរធានាយ សំវត្តតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ធម្មា សទ្ធម្មស្ស ឋិតិយា អសម្មោសាយ អនន្តរធានាយ សំវត្តន្តី’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. តតិយសទ្ធម្មសម្មោសសុត្តំ

១៥៦. [អ. និ. ៤.១៦០] ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា សទ្ធម្មស្ស សម្មោសាយ អន្តរធានាយ សំវត្តន្តិ. កតមេ បញ្ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ទុគ្គហិតំ សុត្តន្តំ បរិយាបុណន្តិ ទុន្និក្ខិត្តេហិ បទព្យញ្ជនេហិ. ទុន្និក្ខិត្តស្ស, ភិក្ខវេ, បទព្យញ្ជនស្ស អត្ថោបិ ទុន្នយោ ហោតិ. អយំ, ភិក្ខវេ, បឋមោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស សម្មោសាយ អន្តរធានាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ទុព្ពចា ហោន្តិ, ទោវចស្សករណេហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតា, អក្ខមា អប្បទក្ខិណគ្គាហិនោ អនុសាសនិំ. អយំ, ភិក្ខវេ, ទុតិយោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស សម្មោសាយ អន្តរធានាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, យេ តេ ភិក្ខូ ពហុស្សុតា អាគតាគមា ធម្មធរា វិនយធរា មាតិកាធរា, តេ ន សក្កច្ចំ សុត្តន្តំ បរំ វាចេន្តិ; តេសំ អច្ចយេន ឆិន្នមូលកោ សុត្តន្តោ ហោតិ អប្បដិសរណោ. អយំ, ភិក្ខវេ, តតិយោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស សម្មោសាយ អន្តរធានាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ថេរា ភិក្ខូ ពាហុលិកា ហោន្តិ សាថលិកា ឱក្កមនេ បុព្ពង្គមា បវិវេកេ និក្ខិត្តធុរា, ន វីរិយំ អារភន្តិ អប្បត្តស្ស បត្តិយា អនធិគតស្ស អធិគមាយ អសច្ឆិកតស្ស សច្ឆិកិរិយាយ. តេសំ បច្ឆិមា ជនតា ទិដ្ឋានុគតិំ អាបជ្ជតិ. សាបិ ហោតិ ពាហុលិកា សាថលិកា ឱក្កមនេ បុព្ពង្គមា បវិវេកេ និក្ខិត្តធុរា, ន វីរិយំ អារភតិ អប្បត្តស្ស បត្តិយា អនធិគតស្ស អធិគមាយ អសច្ឆិកតស្ស សច្ឆិកិរិយាយ. អយំ, ភិក្ខវេ, ចតុត្ថោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស សម្មោសាយ អន្តរធានាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, សង្ឃោ ភិន្នោ ហោតិ. សង្ឃេ ខោ បន, ភិក្ខវេ, ភិន្នេ អញ្ញមញ្ញំ អក្កោសា ច ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញំ បរិភាសា ច ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញំ បរិក្ខេបា ច ហោន្តិ, អញ្ញមញ្ញំ បរិច្ចជនា [បរិច្ចជា (ស្យា. កំ.)] ច ហោន្តិ. តត្ថ អប្បសន្នា ចេវ នប្បសីទន្តិ, បសន្នានញ្ច ឯកច្ចានំ អញ្ញថត្តំ ហោតិ. អយំ, ភិក្ខវេ, បញ្ចមោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស សម្មោសាយ អន្តរធានាយ សំវត្តតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ធម្មា សទ្ធម្មស្ស សម្មោសាយ អន្តរធានាយ សំវត្តន្តិ.

‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា សទ្ធម្មស្ស ឋិតិយា អសម្មោសាយ អនន្តរធានាយ សំវត្តន្តិ. កតមេ បញ្ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ សុគ្គហិតំ សុត្តន្តំ បរិយាបុណន្តិ សុនិក្ខិត្តេហិ បទព្យញ្ជនេហិ. សុនិក្ខិត្តស្ស, ភិក្ខវេ, បទព្យញ្ជនស្ស អត្ថោបិ សុនយោ ហោតិ. អយំ, ភិក្ខវេ, បឋមោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស ឋិតិយា អសម្មោសាយ អនន្តរធានាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ សុវចា ហោន្តិ សោវចស្សករណេហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតា, ខមា បទក្ខិណគ្គាហិនោ អនុសាសនិំ. អយំ, ភិក្ខវេ, ទុតិយោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស ឋិតិយា អសម្មោសាយ អនន្តរធានាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, យេ តេ ភិក្ខូ ពហុស្សុតា អាគតាគមា ធម្មធរា វិនយធរា មាតិកាធរា, តេ សក្កច្ចំ សុត្តន្តំ បរំ វាចេន្តិ; តេសំ អច្ចយេន ន ឆិន្នមូលកោ [អច្ឆិន្នមូលកោ (ក.) អ. និ. ៤.១៦០] សុត្តន្តោ ហោតិ សប្បដិសរណោ. អយំ, ភិក្ខវេ, តតិយោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស ឋិតិយា អសម្មោសាយ អនន្តរធានាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ថេរា ភិក្ខូ ន ពាហុលិកា ហោន្តិ ន សាថលិកា, ឱក្កមនេ និក្ខិត្តធុរា បវិវេកេ បុព្ពង្គមា; វីរិយំ អារភន្តិ អប្បត្តស្ស បត្តិយា អនធិគតស្ស អធិគមាយ អសច្ឆិកតស្ស សច្ឆិកិរិយាយ. តេសំ បច្ឆិមា ជនតា ទិដ្ឋានុគតិំ អាបជ្ជតិ. សាបិ ហោតិ ន ពាហុលិកា ន សាថលិកា, ឱក្កមនេ និក្ខិត្តធុរា បវិវេកេ បុព្ពង្គមា, វីរិយំ អារភតិ អប្បត្តស្ស បត្តិយា អនធិគតស្ស អធិគមាយ អសច្ឆិកតស្ស សច្ឆិកិរិយាយ. អយំ, ភិក្ខវេ, ចតុត្ថោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស ឋិតិយា អសម្មោសាយ អនន្តរធានាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, សង្ឃោ សមគ្គោ សម្មោទមានោ អវិវទមានោ ឯកុទ្ទេសោ ផាសុំ វិហរតិ. សង្ឃេ ខោ បន, ភិក្ខវេ, សមគ្គេ ន ចេវ អញ្ញមញ្ញំ អក្កោសា ហោន្តិ, ន ច អញ្ញមញ្ញំ បរិភាសា ហោន្តិ, ន ច អញ្ញមញ្ញំ បរិក្ខេបា ហោន្តិ, ន ច អញ្ញមញ្ញំ បរិច្ចជនា ហោន្តិ. តត្ថ អប្បសន្នា ចេវ បសីទន្តិ, បសន្នានញ្ច ភិយ្យោភាវោ ហោតិ. អយំ, ភិក្ខវេ, បញ្ចមោ ធម្មោ សទ្ធម្មស្ស ឋិតិយា អសម្មោសាយ អនន្តរធានាយ សំវត្តតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ធម្មា សទ្ធម្មស្ស ឋិតិយា អសម្មោសាយ អនន្តរធានាយ សំវត្តន្តី’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. ទុក្កថាសុត្តំ

១៥៧. ‘‘បញ្ចន្នំ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលានំ កថា ទុក្កថា បុគ្គលេ បុគ្គលំ [បុគ្គលំ បុគ្គលំ (សី. បី.)] ឧបនិធាយ. កតមេសំ បញ្ចន្នំ? អស្សទ្ធស្ស, ភិក្ខវេ, សទ្ធាកថា ទុក្កថា; ទុស្សីលស្ស សីលកថា ទុក្កថា; អប្បស្សុតស្ស ពាហុសច្ចកថា ទុក្កថា; មច្ឆរិស្ស [មច្ឆរិយស្ស (សី. បី. ក.)] ចាគកថា ទុក្កថា; ទុប្បញ្ញស្ស បញ្ញាកថា ទុក្កថា.

‘‘កស្មា ច, ភិក្ខវេ, អស្សទ្ធស្ស សទ្ធាកថា ទុក្កថា? អស្សទ្ធោ, ភិក្ខវេ, សទ្ធាកថាយ កច្ឆមានាយ អភិសជ្ជតិ កុប្បតិ ព្យាបជ្ជតិ បតិត្ថីយតិ កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, សទ្ធាសម្បទំ អត្តនិ ន សមនុបស្សតិ [ន សម្បស្សតិ (សី.)], ន ច លភតិ តតោនិទានំ បីតិបាមោជ្ជំ. តស្មា អស្សទ្ធស្ស សទ្ធាកថា ទុក្កថា.

‘‘កស្មា ច, ភិក្ខវេ, ទុស្សីលស្ស សីលកថា ទុក្កថា? ទុស្សីលោ, ភិក្ខវេ, សីលកថាយ កច្ឆមានាយ អភិសជ្ជតិ កុប្បតិ ព្យាបជ្ជតិ បតិត្ថីយតិ កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, សីលសម្បទំ អត្តនិ ន សមនុបស្សតិ ន ច លភតិ តតោនិទានំ បីតិបាមោជ្ជំ. តស្មា ទុស្សីលស្ស សីលកថា ទុក្កថា.

‘‘កស្មា ច, ភិក្ខវេ, អប្បស្សុតស្ស ពាហុសច្ចកថា ទុក្កថា? អប្បស្សុតោ, ភិក្ខវេ, ពាហុសច្ចកថាយ កច្ឆមានាយ អភិសជ្ជតិ កុប្បតិ ព្យាបជ្ជតិ បតិត្ថីយតិ កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, សុតសម្បទំ អត្តនិ ន សមនុបស្សតិ, ន ច លភតិ តតោនិទានំ បីតិបាមោជ្ជំ. តស្មា អប្បស្សុតស្ស ពាហុសច្ចកថា ទុក្កថា.

‘‘កស្មា ច, ភិក្ខវេ, មច្ឆរិស្ស ចាគកថា ទុក្កថា? មច្ឆរី, ភិក្ខវេ, ចាគកថាយ កច្ឆមានាយ អភិសជ្ជតិ កុប្បតិ ព្យាបជ្ជតិ បតិត្ថីយតិ កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, ចាគសម្បទំ អត្តនិ ន សមនុបស្សតិ ន ច លភតិ តតោនិទានំ បីតិបាមោជ្ជំ. តស្មា មច្ឆរិស្ស ចាគកថា ទុក្កថា.

‘‘កស្មា ច, ភិក្ខវេ, ទុប្បញ្ញស្ស បញ្ញាកថា ទុក្កថា? ទុប្បញ្ញោ, ភិក្ខវេ, បញ្ញាកថាយ កច្ឆមានាយ អភិសជ្ជតិ កុប្បតិ ព្យាបជ្ជតិ បតិត្ថីយតិ កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, បញ្ញាសម្បទំ អត្តនិ ន សមនុបស្សតិ, ន ច លភតិ តតោនិទានំ បីតិបាមោជ្ជំ. តស្មា ទុប្បញ្ញស្ស បញ្ញាកថា ទុក្កថា. ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ បុគ្គលានំ កថា ទុក្កថា បុគ្គលេ បុគ្គលំ ឧបនិធាយ.

‘‘បញ្ចន្នំ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលានំ កថា សុកថា បុគ្គលេ បុគ្គលំ ឧបនិធាយ. កតមេសំ បញ្ចន្នំ? សទ្ធស្ស, ភិក្ខវេ, សទ្ធាកថា សុកថា; សីលវតោ សីលកថា សុកថា; ពហុស្សុតស្ស ពាហុសច្ចកថា សុកថា; ចាគវតោ ចាគកថា សុកថា; បញ្ញវតោ បញ្ញាកថា សុកថា.

‘‘កស្មា ច, ភិក្ខវេ, សទ្ធស្ស សទ្ធាកថា សុកថា? សទ្ធោ, ភិក្ខវេ, សទ្ធាកថាយ កច្ឆមានាយ នាភិសជ្ជតិ ន កុប្បតិ ន ព្យាបជ្ជតិ ន បតិត្ថីយតិ ន កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, សទ្ធាសម្បទំ អត្តនិ សមនុបស្សតិ លភតិ ច តតោនិទានំ បីតិបាមោជ្ជំ. តស្មា សទ្ធស្ស សទ្ធាកថា សុកថា.

‘‘កស្មា ច, ភិក្ខវេ, សីលវតោ សីលកថា សុកថា? សីលវា, ភិក្ខវេ, សីលកថាយ កច្ឆមានាយ នាភិសជ្ជតិ ន កុប្បតិ ន ព្យាបជ្ជតិ ន បតិត្ថីយតិ ន កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, សីលសម្បទំ អត្តនិ សមនុបស្សតិ, លភតិ ច តតោនិទានំ បីតិបាមោជ្ជំ. តស្មា សីលវតោ សីលកថា សុកថា.

‘‘កស្មា ច, ភិក្ខវេ, ពហុស្សុតស្ស ពាហុសច្ចកថា សុកថា? ពហុស្សុតោ, ភិក្ខវេ, ពាហុសច្ចកថាយ កច្ឆមានាយ នាភិសជ្ជតិ ន កុប្បតិ ន ព្យាបជ្ជតិ ន បតិត្ថីយតិ ន កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, សុតសម្បទំ អត្តនិ សមនុបស្សតិ, លភតិ ច តតោនិទានំ បីតិបាមោជ្ជំ. តស្មា ពហុស្សុតស្ស ពាហុសច្ចកថា សុកថា.

‘‘កស្មា ច, ភិក្ខវេ, ចាគវតោ ចាគកថា សុកថា? ចាគវា, ភិក្ខវេ, ចាគកថាយ កច្ឆមានាយ នាភិសជ្ជតិ ន កុប្បតិ ន ព្យាបជ្ជតិ ន បតិត្ថីយតិ ន កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, ចាគសម្បទំ អត្តនិ សមនុបស្សតិ, លភតិ ច តតោនិទានំ បីតិបាមោជ្ជំ. តស្មា ចាគវតោ ចាគកថា សុកថា.

‘‘កស្មា ច, ភិក្ខវេ, បញ្ញវតោ បញ្ញាកថា សុកថា? បញ្ញវា, ភិក្ខវេ, បញ្ញាកថាយ កច្ឆមានាយ នាភិសជ្ជតិ ន កុប្បតិ ន ព្យាបជ្ជតិ ន បតិត្ថីយតិ ន កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, បញ្ញាសម្បទំ អត្តនិ សមនុបស្សតិ លភតិ ច តតោនិទានំ បីតិបាមោជ្ជំ. តស្មា បញ្ញវតោ បញ្ញាកថា សុកថា. ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ បុគ្គលានំ កថា សុកថា បុគ្គលេ បុគ្គលំ ឧបនិធាយា’’តិ. សត្តមំ.

៨. សារជ្ជសុត្តំ

១៥៨. ‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ សារជ្ជំ ឱក្កន្តោ [ឱក្កមន្តោ (ក.)] ហោតិ. កតមេហិ បញ្ចហិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អស្សទ្ធោ ហោតិ, ទុស្សីលោ ហោតិ, អប្បស្សុតោ ហោតិ, កុសីតោ ហោតិ, ទុបញ្ញោ ហោតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ សារជ្ជំ ឱក្កន្តោ ហោតិ.

‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ វិសារទោ ហោតិ. កតមេហិ បញ្ចហិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សទ្ធោ ហោតិ, សីលវា ហោតិ, ពហុស្សុតោ ហោតិ, អារទ្ធវីរិយោ ហោតិ, បញ្ញវា ហោតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ វិសារទោ ហោតី’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. ឧទាយីសុត្តំ

១៥៩. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា កោសម្ពិយំ វិហរតិ ឃោសិតារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា ឧទាយី មហតិយា គិហិបរិសាយ បរិវុតោ ធម្មំ ទេសេន្តោ និសិន្នោ ហោតិ. អទ្ទសា ខោ អាយស្មា អានន្ទោ អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ មហតិយា គិហិបរិសាយ បរិវុតំ ធម្មំ ទេសេន្តំ និសិន្នំ. ទិស្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អាយស្មា, ភន្តេ, ឧទាយី មហតិយា គិហិបរិសាយ បរិវុតោ ធម្មំ ទេសេតី’’តិ [ទេសេន្តោ និសិន្នោ’’តិ (ស្យា.)].

‘‘ន ខោ, អានន្ទ, សុករំ បរេសំ ធម្មំ ទេសេតុំ. បរេសំ, អានន្ទ, ធម្មំ ទេសេន្តេន បញ្ច ធម្មេ អជ្ឈត្តំ ឧបដ្ឋាបេត្វា បរេសំ ធម្មោ ទេសេតព្ពោ. កតមេ បញ្ច? ‘អនុបុព្ពិំ កថំ [អានុបុព្ពិកថំ (សី.), អនុបុព្ពិកថំ (ស្យា. បី. ក.)] កថេស្សាមី’តិ បរេសំ ធម្មោ ទេសេតព្ពោ; ‘បរិយាយទស្សាវី កថំ កថេស្សាមី’តិ បរេសំ ធម្មោ ទេសេតព្ពោ; ‘អនុទ្ទយតំ បដិច្ច កថំ កថេស្សាមី’តិ បរេសំ ធម្មោ ទេសេតព្ពោ; ‘ន អាមិសន្តរោ កថំ កថេស្សាមី’តិ បរេសំ ធម្មោ ទេសេតព្ពោ; ‘អត្តានញ្ច បរញ្ច អនុបហច្ច កថំ កថេស្សាមី’តិ បរេសំ ធម្មោ ទេសេតព្ពោ. ន ខោ, អានន្ទ, សុករំ បរេសំ ធម្មំ ទេសេតុំ. បរេសំ, អានន្ទ, ធម្មំ ទេសេន្តេន ឥមេ បញ្ច ធម្មេ អជ្ឈត្តំ ឧបដ្ឋាបេត្វា បរេសំ ធម្មោ ទេសេតព្ពោ’’តិ. នវមំ.

១០. ទុប្បដិវិនោទយសុត្តំ

១៦០. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ឧប្បន្នា ទុប្បដិវិនោទយា. កតមេ បញ្ច? ឧប្បន្នោ រាគោ ទុប្បដិវិនោទយោ, ឧប្បន្នោ ទោសោ ទុប្បដិវិនោទយោ, ឧប្បន្នោ មោហោ ទុប្បដិវិនោទយោ, ឧប្បន្នំ បដិភានំ ទុប្បដិវិនោទយំ, ឧប្បន្នំ គមិកចិត្តំ ទុប្បដិវិនោទយំ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ឧប្បន្នា ទុប្បដិវិនោទយា’’តិ. ទសមំ.

សទ្ធម្មវគ្គោ បឋមោ.