៣. ឧគ្គហសុត្តំ

៣៣. ឯកំ សមយំ ភគវា ភទ្ទិយេ វិហរតិ ជាតិយា វនេ. អថ ខោ ឧគ្គហោ មេណ្ឌកនត្តា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ ឧគ្គហោ មេណ្ឌកនត្តា ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘អធិវាសេតុ មេ, ភន្តេ, ភគវា ស្វាតនាយ អត្តចតុត្ថោ ភត្ត’’ន្តិ. អធិវាសេសិ ភគវា តុណ្ហីភាវេន. អថ ខោ ឧគ្គហោ មេណ្ឌកនត្តា ភគវតោ អធិវាសនំ វិទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ.

អថ ខោ ភគវា តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន ឧគ្គហស្ស មេណ្ឌកនត្តុនោ និវេសនំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ. អថ ខោ ឧគ្គហោ មេណ្ឌកនត្តា ភគវន្តំ បណីតេន ខាទនីយេន ភោជនីយេន សហត្ថា សន្តប្បេសិ សម្បវារេសិ. អថ ខោ ឧគ្គហោ មេណ្ឌកនត្តា ភគវន្តំ ភុត្តាវិំ ឱនីតបត្តបាណិំ ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ ឧគ្គហោ មេណ្ឌកនត្តា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥមា មេ, ភន្តេ, កុមារិយោ បតិកុលានិ គមិស្សន្តិ. ឱវទតុ តាសំ, ភន្តេ, ភគវា; អនុសាសតុ តាសំ, ភន្តេ, ភគវា, យំ តាសំ អស្ស ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយា’’តិ.

អថ ខោ ភគវា តា កុមារិយោ ឯតទវោច – ‘‘តស្មាតិហ, កុមារិយោ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘យស្ស វោ [យស្ស ខោ (សី. ស្យា. កំ.)] មាតាបិតរោ ភត្តុនោ ទស្សន្តិ អត្ថកាមា ហិតេសិនោ អនុកម្បកា អនុកម្បំ ឧបាទាយ, តស្ស ភវិស្សាម បុព្ពុដ្ឋាយិនិយោ បច្ឆានិបាតិនិយោ កិំការបដិស្សាវិនិយោ មនាបចារិនិយោ បិយវាទិនិយោ’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, កុមារិយោ, សិក្ខិតព្ពំ.

‘‘តស្មាតិហ, កុមារិយោ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘យេ តេ ភត្តុ គរុនោ [គុរុនោ (ក.)] ភវិស្សន្តិ មាតាតិ វា បិតាតិ វា សមណព្រាហ្មណាតិ វា, តេ សក្ករិស្សាម គរុំ ករិស្សាម [គរុករិស្សាម (សី. ស្យា. កំ. បី.)] មានេស្សាម បូជេស្សាម អព្ភាគតេ ច អាសនោទកេន បដិបូជេស្សាមា’តិ [បូជេស្សាមាតិ (សី.)]. ឯវញ្ហិ វោ, កុមារិយោ, សិក្ខិតព្ពំ.

‘‘តស្មាតិហ, កុមារិយោ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘យេ តេ ភត្តុ អព្ភន្តរា កម្មន្តា ឧណ្ណាតិ វា កប្បាសាតិ វា, តត្ថ ទក្ខា ភវិស្សាម អនលសា, តត្រុបាយាយ វីមំសាយ សមន្នាគតា, អលំ កាតុំ អលំ សំវិធាតុ’ន្តិ. ឯវញ្ហិ វោ, កុមារិយោ, សិក្ខិតព្ពំ.

‘‘តស្មាតិហ, កុមារិយោ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘យោ សោ ភត្តុ អព្ភន្តរោ [អព្ភន្តរេ (ក.)] អន្តោជនោ ទាសាតិ វា បេស្សាតិ វា កម្មករាតិ វា, តេសំ កតញ្ច កតតោ ជានិស្សាម អកតញ្ច អកតតោ ជានិស្សាម, គិលានកានញ្ច ពលាពលំ ជានិស្សាម, ខាទនីយំ ភោជនីយញ្ចស្ស បច្ចំសេន [បច្ចយំ តេន (ក. សី.), បច្ចយំសេន (ស្យា. កំ.), បច្ចយំ សេនាសនំ បច្ចត្តំសេន (ក.) អ. និ. ៨.៤៦] សំវិភជិស្សាមា’តិ [វិភជិស្សាមាតិ (សី. ស្យា. កំ.)]. ឯវញ្ហិ វោ, កុមារិយោ, សិក្ខិតព្ពំ.

‘‘តស្មាតិហ, កុមារិយោ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘យំ ភត្តា អាហរិស្សតិ ធនំ វា ធញ្ញំ វា រជតំ វា ជាតរូបំ វា, តំ អារក្ខេន [តំ អារក្ខាយ (សី.)] គុត្តិយា សម្បាទេស្សាម, តត្ថ ច ភវិស្សាម អធុត្តី អថេនី អសោណ្ឌី អវិនាសិកាយោ’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, កុមារិយោ, សិក្ខិតព្ពំ. ឥមេហិ ខោ, កុមារិយោ, បញ្ចហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ មាតុគាមោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា មនាបកាយិកានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតី’’តិ.

‘‘យោ នំ ភរតិ សព្ពទា, និច្ចំ អាតាបិ ឧស្សុកោ;

សព្ពកាមហរំ បោសំ, ភត្តារំ នាតិមញ្ញតិ.

‘‘ន ចាបិ សោត្ថិ ភត្តារំ, ឥស្សាចារេន [ឥច្ឆាចារេន (សី.), ឥស្សាវាទេន (បី.)] រោសយេ;

ភត្តុ ច គរុនោ សព្ពេ, បដិបូជេតិ បណ្ឌិតា.

‘‘ឧដ្ឋាហិកា [ឧដ្ឋាយិកា (ស្យា. កំ. ក.)] អនលសា, សង្គហិតបរិជ្ជនា;

ភត្តុ មនាបំ [មនាបា (សី.)] ចរតិ, សម្ភតំ អនុរក្ខតិ.

‘‘យា ឯវំ វត្តតី នារី, ភត្តុឆន្ទវសានុគា;

មនាបា នាម តេ ទេវា, យត្ថ សា ឧបបជ្ជតី’’តិ. តតិយំ;