៧. មល្លិកាទេវីសុត្តំ
១៩៧. ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. អថ ខោ មល្លិកា ទេវី យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ មល្លិកា ទេវី ភគវន្តំ ឯតទវោច –
‘‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ហេតុ កោ បច្ចយោ, យេន មិធេកច្ចោ មាតុគាមោ ទុព្ពណ្ណា ច ហោតិ ទុរូបា សុបាបិកា [ស្យា. បី. បោត្ថកេសុ ‘‘ទុព្ពណោ ច ហោតិ ទុរូបោ សុបាបកោ’’តិ ឯវមាទិនា បុល្លិង្គិកវសេន ទិស្សតិ] ទស្សនាយ; ទលិទ្ទា ច ហោតិ អប្បស្សកា អប្បភោគា អប្បេសក្ខា ច?
‘‘កោ បន, ភន្តេ, ហេតុ កោ បច្ចយោ, យេន មិធេកច្ចោ មាតុគាមោ ទុព្ពណ្ណា ច ហោតិ ទុរូបា សុបាបិកា ទស្សនាយ; អឌ្ឍា ច ហោតិ មហទ្ធនា មហាភោគា មហេសក្ខា ច?
‘‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ហេតុ កោ បច្ចយោ, យេន មិធេកច្ចោ មាតុគាមោ អភិរូបា ច ហោតិ ទស្សនីយា បាសាទិកា បរមាយ វណ្ណបោក្ខរតាយ សមន្នាគតា; ទលិទ្ទា ច ហោតិ អប្បស្សកា អប្បភោគា អប្បេសក្ខា ច?
‘‘កោ បន, ភន្តេ, ហេតុ កោ បច្ចយោ, យេន មិធេកច្ចោ មាតុគាមោ អភិរូបា ច ហោតិ ទស្សនីយា បាសាទិកា បរមាយ វណ្ណបោក្ខរតាយ សមន្នាគតា, អឌ្ឍា ច ហោតិ មហទ្ធនា មហាភោគា មហេសក្ខា ចា’’តិ?
‘‘ឥធ, មល្លិកេ, ឯកច្ចោ មាតុគាមោ កោធនា ហោតិ ឧបាយាសពហុលា. អប្បម្បិ វុត្តា សមានា អភិសជ្ជតិ កុប្បតិ ព្យាបជ្ជតិ បតិត្ថីយតិ, កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. សា [សោ (ស្យា.)] ន ទាតា ហោតិ សមណស្ស វា ព្រាហ្មណស្ស វា អន្នំ បានំ វត្ថំ យានំ មាលាគន្ធវិលេបនំ សេយ្យាវសថបទីបេយ្យំ. ឥស្សាមនិកា [ឥស្សាមនកោ (ស្យា.)] ខោ បន ហោតិ; បរលាភសក្ការគរុការមាននវន្ទនបូជនាសុ ឥស្សតិ ឧបទុស្សតិ ឥស្សំ ពន្ធតិ. សា ចេ តតោ ចុតា ឥត្ថត្តំ អាគច្ឆតិ, សា [សោ (ស្យា.)] យត្ថ យត្ថ បច្ចាជាយតិ ទុព្ពណ្ណា ច ហោតិ ទុរូបា សុបាបិកា ទស្សនាយ; ទលិទ្ទា ច ហោតិ អប្បស្សកា អប្បភោគា អប្បេសក្ខា ច.
‘‘ឥធ បន, មល្លិកេ, ឯកច្ចោ មាតុគាមោ កោធនា ហោតិ ឧបាយាសពហុលា. អប្បម្បិ វុត្តា សមានា អភិសជ្ជតិ កុប្បតិ ព្យាបជ្ជតិ បតិត្ថីយតិ, កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. សា ទាតា ហោតិ សមណស្ស វា ព្រាហ្មណស្ស វា អន្នំ បានំ វត្ថំ យានំ មាលាគន្ធវិលេបនំ សេយ្យាវសថបទីបេយ្យំ. អនិស្សាមនិកា ខោ បន ហោតិ; បរលាភសក្ការគរុការមាននវន្ទនបូជនាសុ ន ឥស្សតិ ន ឧបទុស្សតិ ន ឥស្សំ ពន្ធតិ. សា ចេ តតោ ចុតា ឥត្ថត្តំ អាគច្ឆតិ, សា យត្ថ យត្ថ បច្ចាជាយតិ ទុព្ពណ្ណា ច ហោតិ ទុរូបា សុបាបិកា ទស្សនាយ; អឌ្ឍា ច ហោតិ មហទ្ធនា មហាភោគា មហេសក្ខា ច.
‘‘ឥធ បន, មល្លិកេ, ឯកច្ចោ មាតុគាមោ អក្កោធនា ហោតិ អនុបាយាសពហុលា. ពហុម្បិ វុត្តា សមានា នាភិសជ្ជតិ ន កុប្បតិ ន ព្យាបជ្ជតិ ន បតិត្ថីយតិ, ន កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. សា ន ទាតា ហោតិ សមណស្ស វា ព្រាហ្មណស្ស វា អន្នំ បានំ វត្ថំ យានំ មាលាគន្ធវិលេបនំ សេយ្យាវសថបទីបេយ្យំ. ឥស្សាមនិកា ខោ បន ហោតិ; បរលាភសក្ការគរុការមាននវន្ទនបូជនាសុ ឥស្សតិ ឧបទុស្សតិ ឥស្សំ ពន្ធតិ. សា ចេ តតោ ចុតា ឥត្ថត្តំ អាគច្ឆតិ, សា យត្ថ យត្ថ បច្ចាជាយតិ អភិរូបា ច ហោតិ ទស្សនីយា បាសាទិកា បរមាយ វណ្ណបោក្ខរតាយ សមន្នាគតា; ទលិទ្ទា ច ហោតិ អប្បស្សកា អប្បភោគា អប្បេសក្ខា ច.
‘‘ឥធ បន, មល្លិកេ, ឯកច្ចោ មាតុគាមោ អក្កោធនា ហោតិ អនុបាយាសពហុលា. ពហុម្បិ វុត្តា សមានា នាភិសជ្ជតិ ន កុប្បតិ ន ព្យាបជ្ជតិ ន បតិត្ថីយតិ, ន កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. សា ទាតា ហោតិ សមណស្ស វា ព្រាហ្មណស្ស វា អន្នំ បានំ វត្ថំ យានំ មាលាគន្ធវិលេបនំ សេយ្យាវសថបទីបេយ្យំ. អនិស្សាមនិកា ខោ បន ហោតិ; បរលាភសក្ការគរុការមាននវន្ទនបូជនាសុ ន ឥស្សតិ ន ឧបទុស្សតិ ន ឥស្សំ ពន្ធតិ. សា ចេ តតោ ចុតា ឥត្ថត្តំ អាគច្ឆតិ, សា យត្ថ យត្ថ បច្ចាជាយតិ អភិរូបា ច ហោតិ ទស្សនីយា បាសាទិកា បរមាយ វណ្ណបោក្ខរតាយ សមន្នាគតា; អឌ្ឍា ច ហោតិ មហទ្ធនា មហាភោគា មហេសក្ខា ច.
‘‘អយំ ខោ, មល្លិកេ, ហេតុ អយំ បច្ចយោ, យេន មិធេកច្ចោ មាតុគាមោ ទុព្ពណ្ណា ច ហោតិ ទុរូបា សុបាបិកា ទស្សនាយ; ទលិទ្ទា ច ហោតិ អប្បស្សកា អប្បភោគា អប្បេសក្ខា ច. អយំ បន, មល្លិកេ, ហេតុ អយំ បច្ចយោ, យេន មិធេកច្ចោ មាតុគាមោ ទុព្ពណ្ណា ច ហោតិ ទុរូបា សុបាបិកា ទស្សនាយ; អឌ្ឍា ច ហោតិ មហទ្ធនា មហាភោគា មហេសក្ខា ច. អយំ ខោ, មល្លិកេ, ហេតុ អយំ បច្ចយោ, យេន មិធេកច្ចោ មាតុគាមោ អភិរូបា ច ហោតិ ទស្សនីយា បាសាទិកា បរមាយ វណ្ណបោក្ខរតាយ សមន្នាគតា; ទលិទ្ទា ច ហោតិ អប្បស្សកា អប្បភោគា អប្បេសក្ខា ច. អយំ បន, មល្លិកេ, ហេតុ អយំ បច្ចយោ, យេន មិធេកច្ចោ មាតុគាមោ អភិរូបា ច ហោតិ ទស្សនីយា បាសាទិកា បរមាយ វណ្ណបោក្ខរតាយ សមន្នាគតា; អឌ្ឍា ច ហោតិ មហទ្ធនា មហាភោគា មហេសក្ខា ចា’’តិ.
ឯវំ វុត្តេ មល្លិកា ទេវី ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘យា នូនាហំ [សា នូនាហំ (ស្យា.), យំ នូនាហំ (ក.)] ភន្តេ, អញ្ញំ ជាតិំ [អញ្ញាយ ជាតិយា (ស្យា.)] កោធនា អហោសិំ ឧបាយាសពហុលា, អប្បម្បិ វុត្តា សមានា អភិសជ្ជិំ កុប្បិំ ព្យាបជ្ជិំ បតិត្ថីយិំ កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាត្វាកាសិំ, សាហំ, ភន្តេ, ឯតរហិ ទុព្ពណ្ណា ទុរូបា សុបាបិកា ទស្សនាយ.
‘‘យា នូនាហំ, ភន្តេ, អញ្ញំ ជាតិំ ទាតា អហោសិំ សមណស្ស វា ព្រាហ្មណស្ស វា អន្នំ បានំ វត្ថំ យានំ មាលាគន្ធវិលេបនំ សេយ្យាវសថបទីបេយ្យំ, សាហំ, ភន្តេ, ឯតរហិ អឌ្ឍា [អឌ្ឍា ច (សី. បី. ក.)] មហទ្ធនា មហាភោគា.
‘‘យា នូនាហំ, ភន្តេ, អញ្ញំ ជាតិំ អនិស្សាមនិកា អហោសិំ, បរលាភសក្ការគរុការមាននវន្ទនបូជនាសុ ន ឥស្សិំ ន ឧបទុស្សិំ ន ឥស្សំ ពន្ធិំ, សាហំ, ភន្តេ, ឯតរហិ មហេសក្ខា. សន្តិ ខោ បន, ភន្តេ, ឥមស្មិំ រាជកុលេ ខត្តិយកញ្ញាបិ ព្រាហ្មណកញ្ញាបិ គហបតិកញ្ញាបិ, តាសាហំ ឥស្សរាធិបច្ចំ ការេមិ. ឯសាហំ, ភន្តេ, អជ្ជតគ្គេ អក្កោធនា ភវិស្សាមិ អនុបាយាសពហុលា, ពហុម្បិ វុត្តា សមានា នាភិសជ្ជិស្សាមិ ន កុប្បិស្សាមិ ន ព្យាបជ្ជិស្សាមិ ន បតិត្ថីយិស្សាមិ, កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច ន បាតុករិស្សាមិ; ទស្សាមិ សមណស្ស វា ព្រាហ្មណស្ស វា អន្នំ បានំ វត្ថំ យានំ មាលាគន្ធវិលេបនំ សេយ្យាវសថបទីបេយ្យំ. អនិស្សាមនិកា ភវិស្សាមិ, បរលាភសក្ការគរុការមាននវន្ទនបូជនាសុ ន ឥស្សិស្សាមិ ន ឧបទុស្សិស្សាមិ ន ឥស្សំ ពន្ធិស្សាមិ. អភិក្កន្តំ, ភន្តេ…បេ… ឧបាសិកំ មំ, ភន្តេ, ភគវា ធារេតុ អជ្ជតគ្គេ បាណុបេតំ សរណំ គត’’ន្តិ. សត្តមំ.