៨. ឧបកសុត្តំ
១៨៨. ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ គិជ្ឈកូដេ បព្ពតេ. អថ ខោ ឧបកោ មណ្ឌិកាបុត្តោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ ឧបកោ មណ្ឌិកាបុត្តោ ភគវន្តំ ឯតទវោច –
‘‘អហញ្ហិ, ភន្តេ, ឯវំវាទី ឯវំទិដ្ឋិ – ‘យោ កោចិ បរូបារម្ភំ វត្តេតិ, បរូបារម្ភំ វត្តេន្តោ សព្ពោ សោ [សព្ពសោ (សី. បី.)] ន ឧបបាទេតិ. អនុបបាទេន្តោ គារយ្ហោ ហោតិ ឧបវជ្ជោ’’’តិ. ‘‘បរូបារម្ភំ ចេ, ឧបក, វត្តេតិ បរូបារម្ភំ វត្តេន្តោ ន ឧបបាទេតិ, អនុបបាទេន្តោ គារយ្ហោ ហោតិ ឧបវជ្ជោ. ត្វំ ខោ, ឧបក, បរូបារម្ភំ វត្តេសិ, បរូបារម្ភំ វត្តេន្តោ ន ឧបបាទេសិ, អនុបបាទេន្តោ គារយ្ហោ ហោសិ ឧបវជ្ជោ’’តិ. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភន្តេ, ឧម្មុជ្ជមានកំយេវ មហតា បាសេន ពន្ធេយ្យ; ឯវមេវំ ខោ អហំ, ភន្តេ, ឧម្មុជ្ជមានកោយេវ ភគវតា មហតា វាទបាសេន [មហតា បាសេន (ក.)] ពទ្ធោ’’តិ.
‘‘ឥទំ អកុសលន្តិ ខោ, ឧបក, មយា បញ្ញត្តំ. តត្ថ អបរិមាណា បទា អបរិមាណា ព្យញ្ជនា អបរិមាណា តថាគតស្ស ធម្មទេសនា – ឥតិបិទំ អកុសលន្តិ. តំ ខោ បនិទំ អកុសលំ បហាតព្ពន្តិ ខោ, ឧបក, មយា បញ្ញត្តំ. តត្ថ អបរិមាណា បទា អបរិមាណា ព្យញ្ជនា អបរិមាណា តថាគតស្ស ធម្មទេសនា – ឥតិបិទំ អកុសលំ បហាតព្ពន្តិ.
‘‘ឥទំ កុសលន្តិ ខោ, ឧបក, មយា បញ្ញត្តំ. តត្ថ អបរិមាណា បទា អបរិមាណា ព្យញ្ជនា អបរិមាណា តថាគតស្ស ធម្មទេសនា – ឥតិបិទំ កុសលន្តិ. តំ ខោ បនិទំ កុសលំ ភាវេតព្ពន្តិ ខោ, ឧបក, មយា បញ្ញត្តំ. តត្ថ អបរិមាណា បទា អបរិមាណា ព្យញ្ជនា អបរិមាណា តថាគតស្ស ធម្មទេសនា – ឥតិបិទំ កុសលំ ភាវេតព្ព’’ន្តិ.
អថ ខោ ឧបកោ មណ្ឌិកាបុត្តោ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទិត្វា អនុមោទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា យេន រាជា មាគធោ អជាតសត្តុ វេទេហិបុត្តោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា យាវតកោ អហោសិ ភគវតា សទ្ធិំ កថាសល្លាបោ តំ សព្ពំ រញ្ញោ មាគធស្ស អជាតសត្តុស្ស វេទេហិបុត្តស្ស អារោចេសិ.
ឯវំ វុត្តេ រាជា មាគធោ អជាតសត្តុ វេទេហិបុត្តោ កុបិតោ អនត្តមនោ ឧបកំ មណ្ឌិកាបុត្តំ ឯតទវោច – ‘‘យាវ ធំសី វតាយំ លោណការទារកោ យាវ មុខរោ យាវ បគព្ពោ យត្រ ហិ នាម តំ ភគវន្តំ អរហន្តំ សម្មាសម្ពុទ្ធំ អាសាទេតព្ពំ មញ្ញិស្សតិ; អបេហិ ត្វំ, ឧបក, វិនស្ស, មា តំ អទ្ទស’’ន្តិ. អដ្ឋមំ.