(៩) ៤. មចលវគ្គោ

១. បាណាតិបាតសុត្តំ

៨១. ‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ. កតមេហិ ចតូហិ? បាណាតិបាតី ហោតិ, អទិន្នាទាយី ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារី ហោតិ, មុសាវាទី ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ.

‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ. កតមេហិ ចតូហិ? បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ ហោតិ, មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ’’តិ. បឋមំ.

២. មុសាវាទសុត្តំ

៨២. ‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ. កតមេហិ ចតូហិ? មុសាវាទី ហោតិ, បិសុណវាចោ ហោតិ, ផរុសវាចោ ហោតិ, សម្ផប្បលាបី ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ.

‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ. កតមេហិ ចតូហិ? មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ, បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ’’តិ. ទុតិយំ.

៣. អវណ្ណារហសុត្តំ

៨៣. ‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ. កតមេហិ ចតូហិ? អននុវិច្ច អបរិយោគាហេត្វា អវណ្ណារហស្ស វណ្ណំ ភាសតិ, អននុវិច្ច អបរិយោគាហេត្វា វណ្ណារហស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, អននុវិច្ច អបរិយោគាហេត្វា អប្បសាទនីយេ ឋានេ បសាទំ ឧបទំសេតិ, អននុវិច្ច អបរិយោគាហេត្វា បសាទនីយេ ឋានេ អប្បសាទំ ឧបទំសេតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ.

‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ. កតមេហិ ចតូហិ? អនុវិច្ច បរិយោគាហេត្វា អវណ្ណារហស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, អនុវិច្ច បរិយោគាហេត្វា វណ្ណារហស្ស វណ្ណំ ភាសតិ, អនុវិច្ច បរិយោគាហេត្វា អប្បសាទនីយេ ឋានេ អប្បសាទំ ឧបទំសេតិ អនុវិច្ច បរិយោគាហេត្វា បសាទនីយេ ឋានេ បសាទំ ឧបទំសេតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ’’តិ. តតិយំ.

៤. កោធគរុសុត្តំ

៨៤. ‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ. កតមេហិ ចតូហិ? កោធគរុ ហោតិ ន សទ្ធម្មគរុ, មក្ខគរុ ហោតិ ន សទ្ធម្មគរុ, លាភគរុ ហោតិ ន សទ្ធម្មគរុ, សក្ការគរុ ហោតិ ន សទ្ធម្មគរុ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ.

‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ. កតមេហិ ចតូហិ? សទ្ធម្មគរុ ហោតិ ន កោធគរុ, សទ្ធម្មគរុ ហោតិ ន មក្ខគរុ, សទ្ធម្មគរុ ហោតិ ន លាភគរុ, សទ្ធម្មគរុ ហោតិ ន សក្ការគរុ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. តមោតមសុត្តំ

៨៥. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិំ. កតមេ ចត្តារោ? តមោ តមបរាយណោ [… បរាយនោ (ស្យា. កំ. បី.) បុ. ប. ១៦៨; សំ. និ. ១.១៣២], តមោ ជោតិបរាយណោ, ជោតិ តមបរាយណោ, ជោតិ ជោតិបរាយណោ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ តមោ ហោតិ តមបរាយណោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ នីចេ កុលេ បច្ចាជាតោ ហោតិ – ចណ្ឌាលកុលេ វា វេនកុលេ វា នេសាទកុលេ វា រថការកុលេ វា បុក្កុសកុលេ វា ទលិទ្ទេ អប្បន្នបានភោជនេ កសិរវុត្តិកេ, យត្ថ កសិរេន ឃាសច្ឆាទោ លព្ភតិ. សោ ច ហោតិ ទុព្ពណ្ណោ ទុទ្ទសិកោ ឱកោដិមកោ ពវ្ហាពាធោ កាណោ វា កុណី វា ខញ្ជោ វា បក្ខហតោ វា, ន លាភី អន្នស្ស បានស្ស វត្ថស្ស យានស្ស មាលាគន្ធវិលេបនស្ស សេយ្យាវសថបទីបេយ្យស្ស. សោ កាយេន ទុច្ចរិតំ ចរតិ, វាចាយ ទុច្ចរិតំ ចរតិ, មនសា ទុច្ចរិតំ ចរតិ. សោ កាយេន ទុច្ចរិតំ ចរិត្វា, វាចាយ ទុច្ចរិតំ ចរិត្វា, មនសា ទុច្ចរិតំ ចរិត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ តមោ ហោតិ តមបរាយណោ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ តមោ ហោតិ ជោតិបរាយណោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ នីចេ កុលេ បច្ចាជាតោ ហោតិ – ចណ្ឌាលកុលេ វា វេនកុលេ វា នេសាទកុលេ វា រថការកុលេ វា បុក្កុសកុលេ វា ទលិទ្ទេ អប្បន្នបានភោជនេ កសិរវុត្តិកេ, យត្ថ កសិរេន ឃាសច្ឆាទោ លព្ភតិ; សោ ច ហោតិ ទុព្ពណ្ណោ ទុទ្ទសិកោ ឱកោដិមកោ ពវ្ហាពាធោ កាណោ វា កុណី វា ខញ្ជោ វា បក្ខហតោ វា ន លាភី អន្នស្ស បានស្ស វត្ថស្ស យានស្ស មាលាគន្ធវិលេបនស្ស សេយ្យាវសថបទីបេយ្យស្ស. សោ កាយេន សុចរិតំ ចរតិ, វាចាយ សុចរិតំ ចរតិ, មនសា សុចរិតំ ចរតិ. សោ កាយេន សុចរិតំ ចរិត្វា, វាចាយ សុចរិតំ ចរិត្វា, មនសា សុចរិតំ ចរិត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ តមោ ហោតិ ជោតិបរាយណោ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ជោតិ ហោតិ តមបរាយណោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧច្ចេ កុលេ បច្ចាជាតោ ហោតិ – ខត្តិយមហាសាលកុលេ វា ព្រាហ្មណមហាសាលកុលេ វា គហបតិមហាសាលកុលេ វា អឌ្ឍេ មហទ្ធនេ មហាភោគេ បហូតជាតរូបរជតេ បហូតវិត្តូបករណេ បហូតធនធញ្ញេ; សោ ច ហោតិ អភិរូបោ ទស្សនីយោ បាសាទិកោ បរមាយ វណ្ណបោក្ខរតាយ សមន្នាគតោ, លាភី អន្នស្ស បានស្ស វត្ថស្ស យានស្ស មាលាគន្ធវិលេបនស្ស សេយ្យាវសថបទីបេយ្យស្ស. សោ កាយេន ទុច្ចរិតំ ចរតិ, វាចាយ ទុច្ចរិតំ ចរតិ, មនសា ទុច្ចរិតំ ចរតិ. សោ កាយេន ទុច្ចរិតំ ចរិត្វា, វាចាយ ទុច្ចរិតំ ចរិត្វា, មនសា ទុច្ចរិតំ ចរិត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ជោតិ ហោតិ តមបរាយណោ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ជោតិ ហោតិ ជោតិបរាយណោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧច្ចេ កុលេ បច្ចាជាតោ ហោតិ – ខត្តិយមហាសាលកុលេ វា ព្រាហ្មណមហាសាលកុលេ វា គហបតិមហាសាលកុលេ វា អឌ្ឍេ មហទ្ធនេ មហាភោគេ បហូតជាតរូបរជតេ បហូតវិត្តូបករណេ បហូតធនធញ្ញេ; សោ ច ហោតិ អភិរូបោ ទស្សនីយោ បាសាទិកោ បរមាយ វណ្ណបោក្ខរតាយ សមន្នាគតោ, លាភី អន្នស្ស បានស្ស វត្ថស្ស យានស្ស មាលាគន្ធវិលេបនស្ស សេយ្យាវសថបទីបេយ្យស្ស. សោ កាយេន សុចរិតំ ចរតិ, វាចាយ សុចរិតំ ចរតិ, មនសា សុចរិតំ ចរតិ. សោ កាយេន សុចរិតំ ចរិត្វា, វាចាយ សុចរិតំ ចរិត្វា, មនសា សុចរិតំ ចរិត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ជោតិ ហោតិ ជោតិបរាយណោ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិ’’ន្តិ. បញ្ចមំ.

៦. ឱណតោណតសុត្តំ

៨៦. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិំ. កតមេ ចត្តារោ? ឱណតោណតោ, ឱណតុណ្ណតោ, ឧណ្ណតោណតោ, ឧណ្ណតុណ្ណតោ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិ’’ន្តិ [បុ. ប. ១៦៩]. ឆដ្ឋំ.

៧. បុត្តសុត្តំ

៨៧. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិំ. កតមេ ចត្តារោ? សមណមចលោ, សមណបុណ្ឌរីកោ, សមណបទុមោ, សមណេសុ សមណសុខុមាលោ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណមចលោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សេខោ ហោតិ បាដិបទោ [បដិបទោ (ស្យា. កំ. បី.) ម. និ. ២ សេខសុត្តវណ្ណនា ឱលោកេតព្ពា]; អនុត្តរំ យោគក្ខេមំ បត្ថយមានោ វិហរតិ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ ខត្តិយស្ស មុទ្ធាវសិត្តស្ស ជេដ្ឋោ បុត្តោ អាភិសេកោ អនភិសិត្តោ មចលប្បត្តោ; ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សេខោ ហោតិ បាដិបទោ, អនុត្តរំ យោគក្ខេមំ បត្ថយមានោ វិហរតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណមចលោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណបុណ្ឌរីកោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, នោ ច ខោ អដ្ឋ វិមោក្ខេ កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ [ផស្សិត្វា (សី. បី.)]. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណបុណ្ឌរីកោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណបទុមោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, អដ្ឋ ច វិមោក្ខេ កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណបទុមោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណេសុ សមណសុខុមាលោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ យាចិតោវ ពហុលំ ចីវរំ បរិភុញ្ជតិ, អប្បំ អយាចិតោ; យាចិតោវ ពហុលំ បិណ្ឌបាតំ បរិភុញ្ជតិ, អប្បំ អយាចិតោ; យាចិតោវ ពហុលំ សេនាសនំ បរិភុញ្ជតិ, អប្បំ អយាចិតោ; យាចិតោវ ពហុលំ គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ បរិភុញ្ជតិ, អប្បំ អយាចិតោ. យេហិ ខោ បន សព្រហ្មចារីហិ សទ្ធិំ វិហរតិ, ត្យស្ស [ត្យាស្ស (សី.) អ. និ. ៥.១០៤] មនាបេនេវ ពហុលំ កាយកម្មេន សមុទាចរន្តិ, អប្បំ អមនាបេន; មនាបេនេវ ពហុលំ វចីកម្មេន សមុទាចរន្តិ, អប្បំ អមនាបេន; មនាបេនេវ ពហុលំ មនោកម្មេន សមុទាចរន្តិ, អប្បំ អមនាបេន; មនាបំយេវ ពហុលំ ឧបហារំ ឧបហរន្តិ, អប្បំ អមនាបំ. យានិ ខោ បន តានិ វេទយិតានិ បិត្តសមុដ្ឋានានិ វា សេម្ហសមុដ្ឋានានិ វា វាតសមុដ្ឋានានិ វា សន្និបាតិកានិ វា ឧតុបរិណាមជានិ វា វិសមបរិហារជានិ វា ឱបក្កមិកានិ វា កម្មវិបាកជានិ វា, តានិ បនស្ស ន ពហុទេវ ឧប្បជ្ជន្តិ. អប្បាពាធោ ហោតិ. ចតុន្នំ ឈានានំ អាភិចេតសិកានំ ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារានំ និកាមលាភី ហោតិ អកិច្ឆលាភី អកសិរលាភី, អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណេសុ សមណសុខុមាលោ ហោតិ.

‘‘យញ្ហិ តំ, ភិក្ខវេ, សម្មា វទមានោ វទេយ្យ សមណេសុ សមណសុខុមាលោតិ, មមេវ តំ, ភិក្ខវេ, សម្មា វទមានោ វទេយ្យ សមណេសុ សមណសុខុមាលោតិ. អហញ្ហិ, ភិក្ខវេ, យាចិតោវ ពហុលំ ចីវរំ បរិភុញ្ជាមិ, អប្បំ អយាចិតោ; យាចិតោវ ពហុលំ បិណ្ឌបាតំ បរិភុញ្ជាមិ, អប្បំ អយាចិតោ; យាចិតោវ ពហុលំ សេនាសនំ បរិភុញ្ជាមិ, អប្បំ អយាចិតោ; យាចិតោវ ពហុលំ គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ បរិភុញ្ជាមិ, អប្បំ អយាចិតោ. យេហិ ខោ បន ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ វិហរាមិ តេ មេ មនាបេនេវ ពហុលំ កាយកម្មេន សមុទាចរន្តិ, អប្បំ អមនាបេន; មនាបេនេវ ពហុលំ វចីកម្មេន សមុទាចរន្តិ, អប្បំ អមនាបេន; មនាបេនេវ ពហុលំ មនោកម្មេន សមុទាចរន្តិ, អប្បំ អមនាបេន; មនាបំយេវ ពហុលំ ឧបហារំ ឧបហរន្តិ, អប្បំ អមនាបំ. យានិ ខោ បន តានិ វេទយិតានិ បិត្តសមុដ្ឋានានិ វា សេម្ហសមុដ្ឋានានិ វា វាតសមុដ្ឋានានិ វា សន្និបាតិកានិ វា ឧតុបរិណាមជានិ វា វិសមបរិហារជានិ វា ឱបក្កមិកានិ វា កម្មវិបាកជានិ វា, តានិ មេ ន ពហុទេវ ឧប្បជ្ជន្តិ. អប្បាពាធោហមស្មិ. ចតុន្នំ ខោ បនស្មិ ឈានានំ អាភិចេតសិកានំ ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារានំ និកាមលាភី អកិច្ឆលាភី អកសិរលាភី, អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរាមិ.

‘‘យញ្ហិ តំ, ភិក្ខវេ, សម្មា វទមានោ វទេយ្យ សមណេសុ សមណសុខុមាលោតិ, មមេវ តំ, ភិក្ខវេ, សម្មា វទមានោ វទេយ្យ សមណេសុ សមណសុខុមាលោតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិ’’ន្តិ. សត្តមំ.

៨. សំយោជនសុត្តំ

៨៨. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិំ. កតមេ ចត្តារោ? សមណមចលោ, សមណបុណ្ឌរីកោ, សមណបទុមោ, សមណេសុ សមណសុខុមាលោ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ [បុ. ប. ១៩០ (ថោកំ វិសទិសំ)] សមណមចលោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ តិណ្ណំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា សោតាបន្នោ ហោតិ អវិនិបាតធម្មោ និយតោ សម្ពោធិបរាយណោ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណមចលោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណបុណ្ឌរីកោ ហោតិ? ឥធ ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ តិណ្ណំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា, រាគទោសមោហានំ តនុត្តា សកទាគាមី ហោតិ, សកិទេវ ឥមំ លោកំ អាគន្ត្វា ទុក្ខស្សន្តំ ករោតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណបុណ្ឌរីកោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណបទុមោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បញ្ចន្នំ ឱរម្ភាគិយានំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា ឱបបាតិកោ ហោតិ តត្ថ បរិនិព្ពាយី អនាវត្តិធម្មោ តស្មា លោកា. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណបទុមោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណេសុ សមណសុខុមាលោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណេសុ សមណសុខុមាលោ ហោតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិ’’ន្តិ. អដ្ឋមំ.

៩. សម្មាទិដ្ឋិសុត្តំ

៨៩. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិំ. កតមេ ចត្តារោ? សមណមចលោ, សមណបុណ្ឌរីកោ, សមណបទុមោ, សមណេសុ សមណសុខុមាលោ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណមចលោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, សម្មាសង្កប្បោ ហោតិ, សម្មាវាចោ ហោតិ, សម្មាកម្មន្តោ ហោតិ, សម្មាអាជីវោ ហោតិ, សម្មាវាយាមោ ហោតិ, សម្មាសតិ [សម្មាសតី (សី. ក.)] ហោតិ, សម្មាសមាធិ [សម្មាសមាធី (សី. ក.)] ហោតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណមចលោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណបុណ្ឌរីកោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, សម្មាសង្កប្បោ ហោតិ, សម្មាវាចោ ហោតិ, សម្មាកម្មន្តោ ហោតិ, សម្មាអាជីវោ ហោតិ, សម្មាវាយាមោ ហោតិ, សម្មាសតិ ហោតិ, សម្មាសមាធិ ហោតិ, សម្មាញាណី ហោតិ, សម្មាវិមុត្តិ [សម្មាវិមុត្តី (សី. ក.)] ហោតិ, នោ ច ខោ អដ្ឋ វិមោក្ខេ កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណបុណ្ឌរីកោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណបទុមោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ…បេ… សម្មាវិមុត្តិ ហោតិ, អដ្ឋ ច វិមោក្ខេ កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណបទុមោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណេសុ សមណសុខុមាលោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ យាចិតោវ ពហុលំ ចីវរំ បរិភុញ្ជតិ, អប្បំ អយាចិតោ…បេ… យញ្ហិ តំ, ភិក្ខវេ, សម្មា វទមានោ វទេយ្យ សមណេសុ សមណសុខុមាលោតិ, មមេវ តំ, ភិក្ខវេ, សម្មា វទមានោ វទេយ្យ សមណេសុ សមណសុខុមាលោតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិ’’ន្តិ. នវមំ.

១០. ខន្ធសុត្តំ

៩០. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិំ. កតមេ ចត្តារោ? សមណមចលោ, សមណបុណ្ឌរីកោ, សមណបទុមោ, សមណេសុ សមណសុខុមាលោ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណមចលោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សេខោ ហោតិ អប្បត្តមានសោ, អនុត្តរំ យោគក្ខេមំ បត្ថយមានោ វិហរតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណមចលោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណបុណ្ឌរីកោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បញ្ចសុ ឧបាទានក្ខន្ធេសុ ឧទយព្ពយានុបស្សី វិហរតិ – ‘ឥតិ រូបំ, ឥតិ រូបស្ស សមុទយោ, ឥតិ រូបស្ស អត្ថង្គមោ; ឥតិ វេទនា…បេ… ឥតិ សញ្ញា…បេ… ឥតិ សង្ខារា…បេ… ឥតិ វិញ្ញាណំ, ឥតិ វិញ្ញាណស្ស សមុទយោ, ឥតិ វិញ្ញាណស្ស អត្ថង្គមោ’តិ; នោ ច ខោ អដ្ឋ វិមោក្ខេ កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណបុណ្ឌរីកោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណបទុមោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បញ្ចសុ ឧបាទានក្ខន្ធេសុ ឧទយព្ពយានុបស្សី វិហរតិ – ‘ឥតិ រូបំ, ឥតិ រូបស្ស សមុទយោ, ឥតិ រូបស្ស អត្ថង្គមោ; ឥតិ វេទនា…បេ… ឥតិ សញ្ញា…បេ… ឥតិ សង្ខារា…បេ… ឥតិ វិញ្ញាណំ, ឥតិ វិញ្ញាណស្ស សមុទយោ, ឥតិ វិញ្ញាណស្ស អត្ថង្គមោ’តិ; អដ្ឋ ច វិមោក្ខេ កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណបទុមោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សមណេសុ សមណសុខុមាលោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ យាចិតោវ ពហុលំ ចីវរំ បរិភុញ្ជតិ, អប្បំ អយាចិតោ…បេ… មមេវ តំ, ភិក្ខវេ, សម្មា វទមានោ វទេយ្យ សមណេសុ សមណសុខុមាលោតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិ’’ន្តិ. ទសមំ.

មចលវគ្គោ ចតុត្ថោ.