៦. ទោណសុត្តំ

៣៦. ឯកំ សមយំ ភគវា អន្តរា ច ឧក្កដ្ឋំ អន្តរា ច សេតព្យំ អទ្ធានមគ្គប្បដិបន្នោ ហោតិ. ទោណោបិ សុទំ ព្រាហ្មណោ អន្តរា ច ឧក្កដ្ឋំ អន្តរា ច សេតព្យំ អទ្ធានមគ្គប្បដិបន្នោ ហោតិ. អទ្ទសា ខោ ទោណោ ព្រាហ្មណោ ភគវតោ បាទេសុ ចក្កានិ សហស្សារានិ សនេមិកានិ សនាភិកានិ សព្ពាការបរិបូរានិ; ទិស្វានស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘អច្ឆរិយំ វត, ភោ, អព្ភុតំ វត, ភោ! ន វតិមានិ មនុស្សភូតស្ស បទានិ ភវិស្សន្តី’’តិ!! អថ ខោ ភគវា មគ្គា ឱក្កម្ម អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ និសីទិ បល្លង្កំ អាភុជិត្វា ឧជុំ កាយំ បណិធាយ បរិមុខំ សតិំ ឧបដ្ឋបេត្វា. អថ ខោ ទោណោ ព្រាហ្មណោ ភគវតោ បទានិ អនុគច្ឆន្តោ អទ្ទស ភគវន្តំ អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ និសិន្នំ បាសាទិកំ បសាទនីយំ សន្តិន្ទ្រិយំ សន្តមានសំ ឧត្តមទមថសមថមនុប្បត្តំ ទន្តំ គុត្តំ សំយតិន្ទ្រិយំ [យតិន្ទ្រិយំ (មហាវ. ២៥៧)] នាគំ. ទិស្វាន យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘ទេវោ នោ ភវំ ភវិស្សតី’’តិ? ‘‘ន ខោ អហំ, ព្រាហ្មណ, ទេវោ ភវិស្សាមី’’តិ. ‘‘គន្ធព្ពោ នោ ភវំ ភវិស្សតី’’តិ? ‘‘ន ខោ អហំ, ព្រាហ្មណ, គន្ធព្ពោ ភវិស្សាមី’’តិ. ‘‘យក្ខោ នោ ភវំ ភវិស្សតី’’តិ? ‘‘ន ខោ អហំ, ព្រាហ្មណ, យក្ខោ ភវិស្សាមី’’តិ. ‘‘មនុស្សោ នោ ភវំ ភវិស្សតី’’តិ? ‘‘ន ខោ អហំ, ព្រាហ្មណ, មនុស្សោ ភវិស្សាមី’’តិ.

‘‘‘ទេវោ នោ ភវំ ភវិស្សតី’តិ, ឥតិ បុដ្ឋោ សមានោ – ‘ន ខោ អហំ, ព្រាហ្មណ, ទេវោ ភវិស្សាមី’តិ វទេសិ. ‘គន្ធព្ពោ នោ ភវំ ភវិស្សតី’តិ, ឥតិ បុដ្ឋោ សមានោ – ‘ន ខោ អហំ, ព្រាហ្មណ, គន្ធព្ពោ ភវិស្សាមី’តិ វទេសិ. ‘យក្ខោ នោ ភវំ ភវិស្សតី’តិ, ឥតិ បុដ្ឋោ សមានោ – ‘ន ខោ អហំ, ព្រាហ្មណ, យក្ខោ ភវិស្សាមី’តិ វទេសិ. ‘មនុស្សោ នោ ភវំ ភវិស្សតី’តិ, ឥតិ បុដ្ឋោ សមានោ – ‘ន ខោ អហំ, ព្រាហ្មណ, មនុស្សោ ភវិស្សាមី’តិ វទេសិ. អថ កោ ចរហិ ភវំ ភវិស្សតី’’តិ?

‘‘យេសំ ខោ អហំ, ព្រាហ្មណ, អាសវានំ អប្បហីនត្តា ទេវោ ភវេយ្យំ, តេ មេ អាសវា បហីនា ឧច្ឆិន្នមូលា តាលាវត្ថុកតា អនភាវំកតា អាយតិំ អនុប្បាទធម្មា. យេសំ ខោ អហំ, ព្រាហ្មណ, អាសវានំ អប្បហីនត្តា គន្ធព្ពោ ភវេយ្យំ… យក្ខោ ភវេយ្យំ… មនុស្សោ ភវេយ្យំ, តេ មេ អាសវា បហីនា ឧច្ឆិន្នមូលា តាលាវត្ថុកតា អនភាវំកតា អាយតិំ អនុប្បាទធម្មា. សេយ្យថាបិ, ព្រាហ្មណ, ឧប្បលំ វា បទុមំ វា បុណ្ឌរីកំ វា ឧទកេ ជាតំ ឧទកេ សំវឌ្ឍំ ឧទកា អច្ចុគ្គម្ម តិដ្ឋតិ អនុបលិត្តំ ឧទកេន; ឯវមេវំ ខោ អហំ, ព្រាហ្មណ, លោកេ ជាតោ លោកេ សំវឌ្ឍោ លោកំ អភិភុយ្យ វិហរាមិ អនុបលិត្តោ លោកេន. ពុទ្ធោតិ មំ, ព្រាហ្មណ, ធារេហី’’តិ.

‘‘យេន ទេវូបបត្យស្ស, គន្ធព្ពោ វា វិហង្គមោ;

យក្ខត្តំ យេន គច្ឆេយ្យំ, មនុស្សត្តញ្ច អព្ពជេ;

តេ មយ្ហំ, អាសវា ខីណា, វិទ្ធស្តា វិនឡីកតា.

‘‘បុណ្ឌរីកំ យថា វគ្គុ, តោយេន នុបលិប្បតិ [នុបលិម្បតិ (ក.)];

នុបលិប្បាមិ [នុបលិម្បាមិ (ក.)] លោកេន, តស្មា ពុទ្ធោស្មិ ព្រាហ្មណា’’តិ. ឆដ្ឋំ;