២. ទុតិយឧរុវេលសុត្តំ

២២. ‘‘ឯកមិទាហំ, ភិក្ខវេ, សមយំ ឧរុវេលាយំ វិហរាមិ នជ្ជា នេរញ្ជរាយ តីរេ អជបាលនិគ្រោធេ បឋមាភិសម្ពុទ្ធោ. អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សម្ពហុលា ព្រាហ្មណា ជិណ្ណា វុទ្ធា មហល្លកា អទ្ធគតា វយោអនុប្បត្តា យេនាហំ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា មយា សទ្ធិំ សម្មោទិំសុ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ, ភិក្ខវេ, តេ ព្រាហ្មណា មំ ឯតទវោចុំ – ‘សុតំ នេតំ [មេតំ (សី. ស្យា. កំ. ក.)], ភោ គោតម – ន សមណោ គោតមោ ព្រាហ្មណេ ជិណ្ណេ វុទ្ធេ មហល្លកេ អទ្ធគតេ វយោអនុប្បត្តេ អភិវាទេតិ វា បច្ចុដ្ឋេតិ វា អាសនេន វា និមន្តេតីតិ. តយិទំ, ភោ គោតម, តថេវ. ន ហិ ភវំ គោតមោ ព្រាហ្មណេ ជិណ្ណេ វុទ្ធេ មហល្លកេ អទ្ធគតេ វយោអនុប្បត្តេ អភិវាទេតិ វា បច្ចុដ្ឋេតិ វា អាសនេន វា និមន្តេតិ. តយិទំ, ភោ គោតម, ន សម្បន្នមេវា’’’តិ.

‘‘តស្ស មយ្ហំ, ភិក្ខវេ, ឯតទហោសិ – ‘នយិមេ [ន វត មេ (សី. បី.), ន ចយិមេ (ស្យា. កំ.), ន វតិមេ (?)] អាយស្មន្តោ ជានន្តិ ថេរំ វា ថេរករណេ វា ធម្មេ’តិ. វុទ្ធោ ចេបិ, ភិក្ខវេ, ហោតិ អាសីតិកោ វា នាវុតិកោ វា វស្សសតិកោ វា ជាតិយា. សោ ច ហោតិ អកាលវាទី អភូតវាទី អនត្ថវាទី អធម្មវាទី អវិនយវាទី, អនិធានវតិំ វាចំ ភាសិតា អកាលេន អនបទេសំ អបរិយន្តវតិំ អនត្ថសំហិតំ. អថ ខោ សោ ‘ពាលោ ថេរោ’ត្វេវ [តេវ (សី. បី.)] សង្ខំ គច្ឆតិ.

‘‘ទហរោ ចេបិ, ភិក្ខវេ, ហោតិ យុវា សុសុកាឡកេសោ ភទ្រេន យោព្ពនេន សមន្នាគតោ បឋមេន វយសា. សោ ច ហោតិ កាលវាទី ភូតវាទី អត្ថវាទី ធម្មវាទី វិនយវាទី និធានវតិំ វាចំ ភាសិតា កាលេន សាបទេសំ បរិយន្តវតិំ អត្ថសំហិតំ. អថ ខោ សោ ‘បណ្ឌិតោ ថេរោ’ត្វេវ សង្ខំ គច្ឆតិ.

‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, ថេរករណា ធម្មា. កតមេ ចត្តារោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សីលវា ហោតិ, បាតិមោក្ខសំវរសំវុតោ វិហរតិ អាចារគោចរសម្បន្នោ អណុមត្តេសុ វជ្ជេសុ ភយទស្សាវី, សមាទាយ សិក្ខតិ សិក្ខាបទេសុ, ពហុស្សុតោ ហោតិ សុតធរោ សុតសន្និចយោ, យេ តេ ធម្មា អាទិកល្យាណា មជ្ឈេកល្យាណា បរិយោសានកល្យាណា សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ [សាត្ថា សព្យញ្ជនា (សី. បី.)] កេវលបរិបុណ្ណំ [កេវលបរិបុណ្ណា (សី.)] បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ អភិវទន្តិ, តថារូបាស្ស ធម្មា ពហុស្សុតា ហោន្តិ ធាតា [ធតា (សី. ស្យា. កំ. បី.)] វចសា បរិចិតា មនសានុបេក្ខិតា, ទិដ្ឋិយា សុប្បដិវិទ្ធា, ចតុន្នំ ឈានានំ អាភិចេតសិកានំ ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារានំ និកាមលាភី ហោតិ អកិច្ឆលាភី អកសិរលាភី, អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ ថេរករណា ធម្មា’’តិ.

‘‘យោ ឧទ្ធតេន ចិត្តេន, សម្ផញ្ច ពហុ ភាសតិ;

អសមាហិតសង្កប្បោ, អសទ្ធម្មរតោ មគោ;

អារា សោ ថាវរេយ្យម្ហា, បាបទិដ្ឋិ អនាទរោ.

‘‘យោ ច សីលេន សម្បន្នោ, សុតវា បដិភានវា;

សញ្ញតោ ធីរោ ធម្មេសុ [សញ្ញតោ ធីរធម្មេសុ (សី.), សំយុត្តោ ថិរធម្មេសុ (ស្យា. កំ.)], បញ្ញាយត្ថំ វិបស្សតិ.

‘‘បារគូ សព្ពធម្មានំ, អខិលោ បដិភានវា;

បហីនជាតិមរណោ, ព្រហ្មចរិយស្ស កេវលី.

‘‘តមហំ វទាមិ ថេរោតិ, យស្ស នោ សន្តិ អាសវា;

អាសវានំ ខយា ភិក្ខុ, សោ ថេរោតិ បវុច្ចតី’’តិ. ទុតិយំ;