២. អាជីវកសុត្តំ

៧៣. ឯកំ សមយំ អាយស្មា អានន្ទោ កោសម្ពិយំ វិហរតិ ឃោសិតារាមេ. អថ ខោ អញ្ញតរោ អាជីវកសាវកោ គហបតិ យេនាយស្មា អានន្ទោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សោ អាជីវកសាវកោ គហបតិ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ ឯតទវោច –

‘‘កេសំ នោ, ភន្តេ អានន្ទ, ធម្មោ ស្វាក្ខាតោ? កេ លោកេ សុប្បដិបន្នា? កេ លោកេ សុកតា’’តិ [សុគតាតិ (សី. ស្យា. កំ. បី.)]? ‘‘តេន ហិ, គហបតិ, តញ្ញេវេត្ថ បដិបុច្ឆិស្សាមិ, យថា តេ ខមេយ្យ តថា នំ ព្យាករេយ្យាសិ. តំ កិំ មញ្ញសិ, គហបតិ, យេ រាគស្ស បហានាយ ធម្មំ ទេសេន្តិ, ទោសស្ស បហានាយ ធម្មំ ទេសេន្តិ, មោហស្ស បហានាយ ធម្មំ ទេសេន្តិ, តេសំ ធម្មោ ស្វាក្ខាតោ នោ វា? កថំ វា តេ ឯត្ថ ហោតី’’តិ? ‘‘យេ, ភន្តេ, រាគស្ស បហានាយ ធម្មំ ទេសេន្តិ, ទោសស្ស បហានាយ ធម្មំ ទេសេន្តិ, មោហស្ស បហានាយ ធម្មំ ទេសេន្តិ, តេសំ ធម្មោ ស្វាក្ខាតោ. ឯវំ មេ ឯត្ថ ហោតី’’តិ.

‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, គហបតិ, យេ រាគស្ស បហានាយ បដិបន្នា, ទោសស្ស បហានាយ បដិបន្នា, មោហស្ស បហានាយ បដិបន្នា, តេ លោកេ សុប្បដិបន្នា នោ វា? កថំ វា តេ ឯត្ថ ហោតី’’តិ? ‘‘យេ, ភន្តេ, រាគស្ស បហានាយ បដិបន្នា, ទោសស្ស បហានាយ បដិបន្នា, មោហស្ស បហានាយ បដិបន្នា, តេ លោកេ សុប្បដិបន្នា. ឯវំ មេ ឯត្ថ ហោតី’’តិ.

‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, គហបតិ, យេសំ រាគោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវំកតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ, យេសំ ទោសោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ, យេសំ មោហោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវំកតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ, តេ លោកេ សុកតា នោ វា? កថំ វា តេ ឯត្ថ ហោតី’’តិ? ‘‘យេសំ, ភន្តេ, រាគោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវំកតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ, យេសំ ទោសោ បហីនោ…បេ… យេសំ មោហោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវំកតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ, តេ លោកេ សុកតា. ឯវំ មេ ឯត្ថ ហោតី’’តិ.

‘‘ឥតិ ខោ, គហបតិ, តយាវេតំ [តយា ចេតំ (សី. បី. ក.)] ព្យាកតំ – ‘យេ, ភន្តេ, រាគស្ស បហានាយ ធម្មំ ទេសេន្តិ, ទោសស្ស បហានាយ ធម្មំ ទេសេន្តិ, មោហស្ស បហានាយ ធម្មំ ទេសេន្តិ, តេសំ ធម្មោ ស្វាក្ខាតោ’តិ. តយាវេតំ ព្យាកតំ – ‘យេ, ភន្តេ, រាគស្ស បហានាយ បដិបន្នា, ទោសស្ស បហានាយ បដិបន្នា, មោហស្ស បហានាយ បដិបន្នា, តេ លោកេ សុប្បដិបន្នា’តិ. តយាវេតំ ព្យាកតំ – ‘យេសំ, ភន្តេ, រាគោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ, យេសំ ទោសោ បហីនោ…បេ… យេសំ មោហោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ, តេ លោកេ សុកតា’’’តិ.

‘‘អច្ឆរិយំ, ភន្តេ, អព្ភុតំ, ភន្តេ! ន ចេវ នាម សធម្មុក្កំសនា ភវិស្សតិ, ន ច បរធម្មាបសាទនា [ន បរធម្មាបសាទនា (សី. បី.), ន បរធម្មវម្ភនា (ម. និ. ២.២៣៦)]. អាយតនេវ [អាយតនេ ច (ម. និ. ២.២៣៦)] ធម្មទេសនា, អត្ថោ ច វុត្តោ, អត្តា ច អនុបនីតោ. តុម្ហេ, ភន្តេ អានន្ទ, រាគស្ស បហានាយ ធម្មំ ទេសេថ, ទោសស្ស…បេ… មោហស្ស បហនាយ ធម្មំ ទេសេថ. តុម្ហាកំ, ភន្តេ អានន្ទ, ធម្មោ ស្វាក្ខាតោ. តុម្ហេ, ភន្តេ អានន្ទ, រាគស្ស បហានាយ បដិបន្នា, ទោសស្ស…បេ… មោហស្ស បហានាយ បដិបន្នា. តុម្ហេ, ភន្តេ, លោកេ សុប្បដិបន្នា. តុម្ហាកំ, ភន្តេ អានន្ទ, រាគោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ, តុម្ហាកំ ទោសោ បហីនោ…បេ… តុម្ហាកំ មោហោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ. តុម្ហេ លោកេ សុកតា.

‘‘អភិក្កន្តំ, ភន្តេ, អភិក្កន្តំ, ភន្តេ! សេយ្យថាបិ, ភន្តេ, និក្កុជ្ជិតំ វា ឧក្កុជ្ជេយ្យ, បដិច្ឆន្នំ វា វិវរេយ្យ, មូឡ្ហស្ស វា មគ្គំ អាចិក្ខេយ្យ, អន្ធការេ វា តេលបជ្ជោតំ ធារេយ្យ – ‘ចក្ខុមន្តោ រូបានិ ទក្ខន្តី’តិ; ឯវមេវំ អយ្យេន អានន្ទេន អនេកបរិយាយេន ធម្មោ បកាសិតោ. ឯសាហំ, ភន្តេ អានន្ទ, តំ ភគវន្តំ សរណំ គច្ឆាមិ ធម្មញ្ច ភិក្ខុសង្ឃញ្ច. ឧបាសកំ មំ អយ្យោ អានន្ទោ ធារេតុ, អជ្ជតគ្គេ បាណុបេតំ សរណំ គត’’ន្តិ. ទុតិយំ.