៥. វជិរូបមសុត្តំ

២៥. ‘‘តយោមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិំ. កតមេ តយោ? អរុកូបមចិត្តោ បុគ្គលោ, វិជ្ជូបមចិត្តោ បុគ្គលោ, វជិរូបមចិត្តោ បុគ្គលោ. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, អរុកូបមចិត្តោ បុគ្គលោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ កោធនោ ហោតិ ឧបាយាសពហុលោ អប្បម្បិ វុត្តោ សមានោ អភិសជ្ជតិ កុប្បតិ ព្យាបជ្ជតិ បតិត្ថីយតិ កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, ទុដ្ឋារុកោ [ទុដ្ឋារុកា (សី.)] កដ្ឋេន វា កឋលាយ [កថលាយ (ស្យា. កំ. ក.), កឋលេន-កថលេន (អដ្ឋកថា)] វា ឃដ្ដិតោ [ឃដ្ដិតា (សី.)] ភិយ្យោសោមត្តាយ អាសវំ ទេតិ [អស្សវនោតិ (សី.)]; ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចោ បុគ្គលោ កោធនោ ហោតិ ឧបាយាសពហុលោ អប្បម្បិ វុត្តោ សមានោ អភិសជ្ជតិ កុប្បតិ ព្យាបជ្ជតិ បតិត្ថីយតិ កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អរុកូបមចិត្តោ បុគ្គលោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, វិជ្ជូបមចិត្តោ បុគ្គលោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ, ‘អយំ ទុក្ខសមុទយោ’តិ យថាភូតំ បជានាតិ, ‘អយំ ទុក្ខនិរោធោ’តិ យថាភូតំ បជានាតិ, ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ. សេយ្យថាបិ ភិក្ខវេ, ចក្ខុមា បុរិសោ រត្តន្ធការតិមិសាយំ វិជ្ជន្តរិកាយ រូបានិ បស្សេយ្យ; ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចោ បុគ្គលោ ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, វិជ្ជូបមចិត្តោ បុគ្គលោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, វជិរូបមចិត្តោ បុគ្គលោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, វជិរស្ស នត្ថិ កិញ្ចិ អភេជ្ជំ មណិ វា បាសាណោ វា; ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចោ បុគ្គលោ អាសវានំ ខយា…បេ… ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, វជិរូបមចិត្តោ បុគ្គលោ. ‘ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិ’’’ន្តិ [បុ. ប. ១០២]. បញ្ចមំ.