១. ពាលវគ្គោ

១. ភយសុត្តំ

១. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ [ភទ្ទន្តេ (ក.)]’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘យានិ កានិចិ, ភិក្ខវេ, ភយានិ ឧប្បជ្ជន្តិ សព្ពានិ តានិ ពាលតោ ឧប្បជ្ជន្តិ, នោ បណ្ឌិតតោ. យេ កេចិ ឧបទ្ទវា ឧប្បជ្ជន្តិ សព្ពេ តេ ពាលតោ ឧប្បជ្ជន្តិ, នោ បណ្ឌិតតោ. យេ កេចិ ឧបសគ្គា ឧប្បជ្ជន្តិ សព្ពេ តេ ពាលតោ ឧប្បជ្ជន្តិ, នោ បណ្ឌិតតោ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, នឡាគារា វា តិណាគារា វា [នឡាគារំ វា តិណាគារំ វា (សី.)] អគ្គិ មុត្តោ [អគ្គិមុក្កោ (សី.), អគ្គិ មុក្កោ (ស្យា. កំ. បី.)] កូដាគារានិបិ ឌហតិ ឧល្លិត្តាវលិត្តានិ និវាតានិ ផុសិតគ្គឡានិ បិហិតវាតបានានិ; ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, យានិ កានិចិ ភយានិ ឧប្បជ្ជន្តិ សព្ពានិ តានិ ពាលតោ ឧប្បជ្ជន្តិ, នោ បណ្ឌិតតោ. យេ កេចិ ឧបទ្ទវា ឧប្បជ្ជន្តិ សព្ពេ តេ ពាលតោ ឧប្បជ្ជន្តិ, នោ បណ្ឌិតតោ. យេ កេចិ ឧបសគ្គា ឧប្បជ្ជន្តិ សព្ពេ តេ ពាលតោ ឧប្បជ្ជន្តិ, នោ បណ្ឌិតតោ.

‘‘ឥតិ ខោ, ភិក្ខវេ, សប្បដិភយោ ពាលោ, អប្បដិភយោ បណ្ឌិតោ. សឧបទ្ទវោ ពាលោ, អនុបទ្ទវោ បណ្ឌិតោ. សឧបសគ្គោ ពាលោ, អនុបសគ្គោ បណ្ឌិតោ. នត្ថិ, ភិក្ខវេ, បណ្ឌិតតោ ភយំ, នត្ថិ បណ្ឌិតតោ ឧបទ្ទវោ, នត្ថិ បណ្ឌិតតោ ឧបសគ្គោ.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘យេហិ តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ វេទិតព្ពោ តេ តយោ ធម្មេ អភិនិវជ្ជេត្វា, យេហិ តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វេទិតព្ពោ តេ តយោ ធម្មេ សមាទាយ វត្តិស្សាមា’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ. បឋមំ.

២. លក្ខណសុត្តំ

២. ‘‘កម្មលក្ខណោ, ភិក្ខវេ, ពាលោ, កម្មលក្ខណោ បណ្ឌិតោ, អបទានសោភនី [អបទានេ សោភតិ (ស្យា. កំ. បី.)] បញ្ញាតិ [បញ្ញត្តិ (?)]. តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ វេទិតព្ពោ. កតមេហិ តីហិ? កាយទុច្ចរិតេន, វចីទុច្ចរិតេន, មនោទុច្ចរិតេន. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ វេទិតព្ពោ.

‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វេទិតព្ពោ. កតមេហិ តីហិ? កាយសុចរិតេន, វចីសុចរិតេន, មនោសុចរិតេន. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វេទិតព្ពោ.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘យេហិ តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ វេទិតព្ពោ តេ តយោ ធម្មេ អភិនិវជ្ជេត្វា, យេហិ តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វេទិតព្ពោ តេ តយោ ធម្មេ សមាទាយ វត្តិស្សាមា’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ. ទុតិយំ.

៣. ចិន្តីសុត្តំ

៣. ‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, ពាលស្ស ពាលលក្ខណានិ ពាលនិមិត្តានិ ពាលាបទានានិ. កតមានិ តីណិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ពាលោ ទុច្ចិន្តិតចិន្តី ច ហោតិ ទុព្ភាសិតភាសី ច ទុក្កដកម្មការី ច. នោ ចេទំ [នោ ចេតំ (ស្យា. កំ. ក.)], ភិក្ខវេ, ពាលោ ទុច្ចិន្តិតចិន្តី ច អភវិស្ស ទុព្ភាសិតភាសី ច ទុក្កដកម្មការី ច, កេន នំ បណ្ឌិតា ជានេយ្យុំ [តេន នំ បណ្ឌិតា ន ជានេយ្យុំ (ក.), ន នំ បណ្ឌិតា ជានេយ្យុំ (?)] – ‘ពាលោ អយំ ភវំ អសប្បុរិសោ’តិ? យស្មា ច ខោ, ភិក្ខវេ, ពាលោ ទុច្ចិន្តិតចិន្តី ច ហោតិ ទុព្ភាសិតភាសី ច ទុក្កដកម្មការី ច តស្មា នំ បណ្ឌិតា ជានន្តិ – ‘ពាលោ អយំ ភវំ អសប្បុរិសោ’តិ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ ពាលស្ស ពាលលក្ខណានិ ពាលនិមិត្តានិ ពាលាបទានានិ.

‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, បណ្ឌិតស្ស បណ្ឌិតលក្ខណានិ បណ្ឌិតនិមិត្តានិ បណ្ឌិតាបទានានិ. កតមានិ តីណិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, បណ្ឌិតោ សុចិន្តិតចិន្តី ច ហោតិ សុភាសិតភាសី ច សុកតកម្មការី ច. នោ ចេទំ, ភិក្ខវេ, បណ្ឌិតោ សុចិន្តិតចិន្តី ច អភវិស្ស សុភាសិតភាសី ច សុកតកម្មការី ច, កេន នំ បណ្ឌិតា ជានេយ្យុំ – ‘បណ្ឌិតោ អយំ ភវំ សប្បុរិសោ’តិ? យស្មា ច ខោ, ភិក្ខវេ, បណ្ឌិតោ សុចិន្តិតចិន្តី ច ហោតិ សុភាសិតភាសី ច សុកតកម្មការី ច តស្មា នំ បណ្ឌិតា ជានន្តិ – ‘បណ្ឌិតោ អយំ ភវំ សប្បុរិសោ’តិ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ បណ្ឌិតស្ស បណ្ឌិតលក្ខណានិ បណ្ឌិតនិមិត្តានិ បណ្ឌិតាបទានានិ. តស្មាតិហ…. តតិយំ.

៤. អច្ចយសុត្តំ

៤. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ វេទិតព្ពោ. កតមេហិ តីហិ? អច្ចយំ អច្ចយតោ ន បស្សតិ, អច្ចយំ អច្ចយតោ ទិស្វា យថាធម្មំ នប្បដិករោតិ, បរស្ស ខោ បន អច្ចយំ ទេសេន្តស្ស យថាធម្មំ នប្បដិគ្គណ្ហាតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ វេទិតព្ពោ.

‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វេទិតព្ពោ. កតមេហិ តីហិ? អច្ចយំ អច្ចយតោ បស្សតិ, អច្ចយំ អច្ចយតោ ទិស្វា យថាធម្មំ បដិករោតិ, បរស្ស ខោ បន អច្ចយំ ទេសេន្តស្ស យថាធម្មំ បដិគ្គណ្ហាតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វេទិតព្ពោ. តស្មាតិហ…. ចតុត្ថំ.

៥. អយោនិសោសុត្តំ

៥. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ វេទិតព្ពោ. កតមេហិ តីហិ? អយោនិសោ បញ្ហំ កត្តា ហោតិ, អយោនិសោ បញ្ហំ វិស្សជ្ជេតា ហោតិ, បរស្ស ខោ បន យោនិសោ បញ្ហំ វិស្សជ្ជិតំ បរិមណ្ឌលេហិ បទព្យញ្ជនេហិ សិលិដ្ឋេហិ ឧបគតេហិ នាព្ភនុមោទិតា ហោតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ វេទិតព្ពោ.

‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វេទិតព្ពោ. កតមេហិ តីហិ? យោនិសោ បញ្ហំ កត្តា ហោតិ, យោនិសោ បញ្ហំ វិស្សជ្ជេតា ហោតិ, បរស្ស ខោ បន យោនិសោ បញ្ហំ វិស្សជ្ជិតំ បរិមណ្ឌលេហិ បទព្យញ្ជនេហិ សិលិដ្ឋេហិ ឧបគតេហិ អព្ភនុមោទិតា ហោតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វេទិតព្ពោ. តស្មាតិហ…. បញ្ចមំ.

៦. អកុសលសុត្តំ

៦. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ វេទិតព្ពោ. កតមេហិ តីហិ? អកុសលេន កាយកម្មេន, អកុសលេន វចីកម្មេន, អកុសលេន មនោកម្មេន. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ វេទិតព្ពោ.

‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វេទិតព្ពោ. កតមេហិ តីហិ? កុសលេន កាយកម្មេន, កុសលេន វចីកម្មេន, កុសលេន មនោកម្មេន. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វេទិតព្ពោ. តស្មាតិហ…. ឆដ្ឋំ.

៧. សាវជ្ជសុត្តំ

៧. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ វេទិតព្ពោ. កតមេហិ តីហិ? សាវជ្ជេន កាយកម្មេន, សាវជ្ជេន វចីកម្មេន, សាវជ្ជេន មនោកម្មេន…បេ… អនវជ្ជេន កាយកម្មេន, អនវជ្ជេន វចីកម្មេន, អនវជ្ជេន មនោកម្មេន…បេ…. សត្តមំ.

៨. សព្យាពជ្ឈសុត្តំ

៨. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ វេទិតព្ពោ. កតមេហិ តីហិ? សព្យាពជ្ឈេន កាយកម្មេន, សព្យាពជ្ឈេន វចីកម្មេន, សព្យាពជ្ឈេន មនោកម្មេន…បេ… អព្យាពជ្ឈេន កាយកម្មេន, អព្យាពជ្ឈេន វចីកម្មេន, អព្យាពជ្ឈេន មនោកម្មេន. ឥមេហិ, ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វេទិតព្ពោ.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘យេហិ តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ វេទិតព្ពោ តេ តយោ ធម្មេ អភិនិវជ្ជេត្វា, យេហិ តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វេទិតព្ពោ តេ តយោ ធម្មេ សមាទាយ វត្តិស្សាមា’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ. អដ្ឋមំ.

៩. ខតសុត្តំ

៩. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ អព្យត្តោ អសប្បុរិសោ ខតំ ឧបហតំ អត្តានំ បរិហរតិ, សាវជ្ជោ ច ហោតិ សានុវជ្ជោ ច វិញ្ញូនំ, ពហុញ្ច អបុញ្ញំ បសវតិ. កតមេហិ តីហិ? កាយទុច្ចរិតេន, វចីទុច្ចរិតេន, មនោទុច្ចរិតេន. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ អព្យត្តោ អសប្បុរិសោ ខតំ ឧបហតំ អត្តានំ បរិហរតិ, សាវជ្ជោ ច ហោតិ សានុវជ្ជោ ច វិញ្ញូនំ, ពហុញ្ច អបុញ្ញំ បសវតិ.

‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វិយត្តោ សប្បុរិសោ អក្ខតំ អនុបហតំ អត្តានំ បរិហរតិ, អនវជ្ជោ ច ហោតិ អននុវជ្ជោ ច វិញ្ញូនំ, ពហុញ្ច បុញ្ញំ បសវតិ. កតមេហិ តីហិ? កាយសុចរិតេន, វចីសុចរិតេន, មនោសុចរិតេន. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វិយត្តោ សប្បុរិសោ អក្ខតំ អនុបហតំ អត្តានំ បរិហរតិ, អនវជ្ជោ ច ហោតិ អននុវជ្ជោ ច វិញ្ញូនំ, ពហុញ្ច បុញ្ញំ បសវតី’’តិ. នវមំ.

១០. មលសុត្តំ

១០. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ តយោ មលេ អប្បហាយ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ. កតមេហិ តីហិ? ទុស្សីលោ ច ហោតិ, ទុស្សីល្យមលញ្ចស្ស អប្បហីនំ ហោតិ; ឥស្សុកី ច ហោតិ, ឥស្សាមលញ្ចស្ស អប្បហីនំ ហោតិ; មច្ឆរី ច ហោតិ, មច្ឆេរមលញ្ចស្ស អប្បហីនំ ហោតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ឥមេ តយោ មលេ អប្បហាយ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ.

‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ តយោ មលេ បហាយ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ. កតមេហិ តីហិ? សីលវា ច ហោតិ, ទុស្សីល្យមលញ្ចស្ស បហីនំ ហោតិ; អនិស្សុកី ច ហោតិ, ឥស្សាមលញ្ចស្ស បហីនំ ហោតិ; អមច្ឆរី ច ហោតិ, មច្ឆេរមលញ្ចស្ស បហីនំ ហោតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ឥមេ តយោ មលេ បហាយ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ’’តិ. ទសមំ.

ពាលវគ្គោ បឋមោ.