(៦) ១. បុគ្គលវគ្គោ

៥៣. ‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា លោកេ ឧប្បជ្ជមានា ឧប្បជ្ជន្តិ ពហុជនហិតាយ ពហុជនសុខាយ, ពហុនោ ជនស្ស អត្ថាយ ហិតាយ សុខាយ ទេវមនុស្សានំ. កតមេ ទ្វេ? តថាគតោ ច អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ, រាជា ច ចក្កវត្តី. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ បុគ្គលា លោកេ ឧប្បជ្ជមានា ឧប្បជ្ជន្តិ ពហុជនហិតាយ ពហុជនសុខាយ, ពហុនោ ជនស្ស អត្ថាយ ហិតាយ សុខាយ ទេវមនុស្សាន’’ន្តិ.

៥៤. ‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា លោកេ ឧប្បជ្ជមានា ឧប្បជ្ជន្តិ អច្ឆរិយមនុស្សា. កតមេ ទ្វេ? តថាគតោ ច អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ, រាជា ច ចក្កវត្តី. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ បុគ្គលា លោកេ ឧប្បជ្ជមានា ឧប្បជ្ជន្តិ អច្ឆរិយមនុស្សា’’តិ.

៥៥. ‘‘ទ្វិន្នំ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលានំ កាលកិរិយា ពហុនោ ជនស្ស អនុតប្បា ហោតិ. កតមេសំ ទ្វិន្នំ? តថាគតស្ស ច អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស, រញ្ញោ ច ចក្កវត្តិស្ស. ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វិន្នំ បុគ្គលានំ កាលកិរិយា ពហុនោ ជនស្ស អនុតប្បា ហោតី’’តិ.

៥៦. ‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, ថូបារហា. កតមេ ទ្វេ? តថាគតោ ច អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ, រាជា ច ចក្កវត្តី. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ ថូបារហា’’តិ.

៥៧. ‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, ពុទ្ធា. កតមេ ទ្វេ? តថាគតោ ច អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ, បច្ចេកពុទ្ធោ ច. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ ពុទ្ធា’’តិ.

៥៨. ‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, អសនិយា ផលន្តិយា ន សន្តសន្តិ. កតមេ ទ្វេ? ភិក្ខុ ច ខីណាសវោ, ហត្ថាជានីយោ ច. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ អសនិយា ផលន្តិយា ន សន្តសន្តី’’តិ.

៥៩. ‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, អសនិយា ផលន្តិយា ន សន្តសន្តិ. កតមេ ទ្វេ? ភិក្ខុ ច ខីណាសវោ, អស្សាជានីយោ ច. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ អសនិយា ផលន្តិយា ន សន្តសន្តី’’តិ.

៦០. ‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, អសនិយា ផលន្តិយា ន សន្តសន្តិ. កតមេ ទ្វេ? ភិក្ខុ ច ខីណាសវោ, សីហោ ច មិគរាជា. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ អសនិយា ផលន្តិយា ន សន្តសន្តី’’តិ.

៦១. ‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, អត្ថវសេ សម្បស្សមានា កិំបុរិសា មានុសិំ វាចំ ន ភាសន្តិ. កតមេ ទ្វេ? មា ច មុសា ភណិម្ហា, មា ច បរំ អភូតេន អព្ភាចិក្ខិម្ហាតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ អត្ថវសេ សម្បស្សមានា កិំបុរិសា មានុសិំ វាចំ ន ភាសន្តី’’តិ.

៦២. ‘‘ទ្វិន្នំ ធម្មានំ, ភិក្ខវេ, អតិត្តោ អប្បដិវានោ មាតុគាមោ កាលំ ករោតិ. កតមេសំ ទ្វិន្នំ? មេថុនសមាបត្តិយា ច វិជាយនស្ស ច. ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វិន្នំ ធម្មានំ អតិត្តោ អប្បដិវានោ មាតុគាមោ កាលំ ករោតី’’តិ.

៦៣. ‘‘អសន្តសន្និវាសញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ សន្តសន្និវាសញ្ច. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, អសន្តសន្និវាសោ ហោតិ, កថញ្ច អសន្តោ សន្និវសន្តិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ថេរស្ស ភិក្ខុនោ ឯវំ ហោតិ – ‘ថេរោបិ មំ ន វទេយ្យ, មជ្ឈិមោបិ មំ ន វទេយ្យ, នវោបិ មំ ន វទេយ្យ; ថេរម្បាហំ ន វទេយ្យំ, មជ្ឈិមម្បាហំ ន វទេយ្យំ, នវម្បាហំ ន វទេយ្យំ. ថេរោ ចេបិ មំ វទេយ្យ អហិតានុកម្បី មំ វទេយ្យ នោ ហិតានុកម្បី, នោតិ នំ វទេយ្យំ វិហេឋេយ្យំ [វិហេសេយ្យំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] បស្សម្បិស្ស នប្បដិករេយ្យំ. មជ្ឈិមោ ចេបិ មំ វទេយ្យ…បេ… នវោ ចេបិ មំ វទេយ្យ អហិតានុកម្បី មំ វទេយ្យ នោ ហិតានុកម្បី, នោតិ នំ វទេយ្យំ វិហេឋេយ្យំ បស្សម្បិស្ស នប្បដិករេយ្យំ’. មជ្ឈិមស្សបិ ភិក្ខុនោ ឯវំ ហោតិ…បេ… នវស្សបិ ភិក្ខុនោ ឯវំ ហោតិ – ‘ថេរោបិ មំ ន វទេយ្យ, មជ្ឈិមោបិ មំ ន វទេយ្យ, នវោបិ មំ ន វទេយ្យ; ថេរម្បាហំ ន វទេយ្យំ, មជ្ឈិមម្បាហំ ន វទេយ្យំ, នវម្បាហំ ន វទេយ្យំ. ថេរោ ចេបិ មំ វទេយ្យ អហិតានុកម្បី មំ វទេយ្យ នោ ហិតានុកម្បី នោតិ នំ វទេយ្យំ វិហេឋេយ្យំ បស្សម្បិស្ស នប្បដិករេយ្យំ. មជ្ឈិមោ ចេបិ មំ វទេយ្យ…បេ… នវោ ចេបិ មំ វទេយ្យ អហិតានុកម្បី មំ វទេយ្យ នោ ហិតានុកម្បី, នោតិ នំ វទេយ្យំ វិហេឋេយ្យំ បស្សម្បិស្ស នប្បដិករេយ្យំ’. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អសន្តសន្និវាសោ ហោតិ, ឯវញ្ច អសន្តោ សន្និវសន្តិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, សន្តសន្និវាសោ ហោតិ, កថញ្ច សន្តោ សន្និវសន្តិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ថេរស្ស ភិក្ខុនោ ឯវំ ហោតិ – ‘ថេរោបិ មំ វទេយ្យ, មជ្ឈិមោបិ មំ វទេយ្យ, នវោបិ មំ វទេយ្យ; ថេរម្បាហំ វទេយ្យំ, មជ្ឈិមម្បាហំ វទេយ្យំ, នវម្បាហំ វទេយ្យំ. ថេរោ ចេបិ មំ វទេយ្យ ហិតានុកម្បី មំ វទេយ្យ នោ អហិតានុកម្បី, សាធូតិ នំ វទេយ្យំ ន វិហេឋេយ្យំ បស្សម្បិស្ស បដិករេយ្យំ. មជ្ឈិមោ ចេបិ មំ វទេយ្យ…បេ… នវោ ចេបិ មំ វទេយ្យ ហិតានុកម្បី មំ វទេយ្យ នោ អហិតានុកម្បី, សាធូតិ នំ វទេយ្យំ ន នំ វិហេឋេយ្យំ បស្សម្បិស្ស បដិករេយ្យំ’. មជ្ឈិមស្សបិ ភិក្ខុនោ ឯវំ ហោតិ…បេ… នវស្សបិ ភិក្ខុនោ ឯវំ ហោតិ – ‘ថេរោបិ មំ វទេយ្យ, មជ្ឈិមោបិ មំ វទេយ្យ, នវោបិ មំ វទេយ្យ; ថេរម្បាហំ វទេយ្យំ, មជ្ឈិមម្បាហំ វទេយ្យំ, នវម្បាហំ វទេយ្យំ. ថេរោ ចេបិ មំ វទេយ្យ ហិតានុកម្បី មំ វទេយ្យ នោ អហិតានុកម្បី, សាធូតិ នំ វទេយ្យំ ន នំ វិហេឋេយ្យំ បស្សម្បិស្ស បដិករេយ្យំ. មជ្ឈិមោ ចេបិ មំ វទេយ្យ…បេ… នវោ ចេបិ មំ វទេយ្យ ហិតានុកម្បី មំ វទេយ្យ នោ អហិតានុកម្បី, សាធូតិ នំ វទេយ្យំ ន នំ វិហេឋេយ្យំ បស្សម្បិស្ស បដិករេយ្យំ’. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, សន្តសន្និវាសោ ហោតិ, ឯវញ្ច សន្តោ សន្និវសន្តី’’តិ.

៦៤. ‘‘យស្មិំ, ភិក្ខវេ, អធិករណេ ឧភតោ វចីសំសារោ ទិដ្ឋិបឡាសោ ចេតសោ អាឃាតោ អប្បច្ចយោ អនភិរទ្ធិ អជ្ឈត្តំ អវូបសន្តំ ហោតិ, តស្មេតំ, ភិក្ខវេ, អធិករណេ បាដិកង្ខំ – ‘ទីឃត្តាយ ខរត្តាយ វាឡត្តាយ សំវត្តិស្សតិ, ភិក្ខូ ច ន ផាសុំ [ផាសុ (ក.)] វិហរិស្សន្តិ’. យស្មិញ្ច ខោ, ភិក្ខវេ, អធិករណេ ឧភតោ វចីសំសារោ ទិដ្ឋិបឡាសោ ចេតសោ អាឃាតោ អប្បច្ចយោ អនភិរទ្ធិ អជ្ឈត្តំ សុវូបសន្តំ ហោតិ, តស្មេតំ, ភិក្ខវេ, អធិករណេ បាដិកង្ខំ – ‘ន ទីឃត្តាយ ខរត្តាយ វាឡត្តាយ សំវត្តិស្សតិ, ភិក្ខូ ច ផាសុំ វិហរិស្សន្តី’’’តិ.

បុគ្គលវគ្គោ បឋមោ.