៣. នន្ទិយសុត្តំ

១៣. ឯកំ សមយំ ភគវា សក្កេសុ វិហរតិ កបិលវត្ថុស្មិំ និគ្រោធារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវា សាវត្ថិយំ វស្សាវាសំ ឧបគន្តុកាមោ ហោតិ [អហោសិ (ក.)].

អស្សោសិ ខោ នន្ទិយោ សក្កោ – ‘‘ភគវា កិរ សាវត្ថិយំ វស្សាវាសំ ឧបគន្តុកាមោ’’តិ. អថ ខោ នន្ទិយស្ស សក្កស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘យំនូនាហម្បិ សាវត្ថិយំ វស្សាវាសំ ឧបគច្ឆេយ្យំ. តត្ថ កម្មន្តញ្ចេវ អធិដ្ឋហិស្សាមិ, ភគវន្តញ្ច លច្ឆាមិ កាលេន កាលំ ទស្សនាយា’’តិ.

អថ ខោ ភគវា សាវត្ថិយំ វស្សាវាសំ ឧបគច្ឆិ [ឧបគញ្ឆិ (សី. បី.)]. នន្ទិយោបិ ខោ សក្កោ សាវត្ថិយំ វស្សាវាសំ ឧបគច្ឆិ. តត្ថ កម្មន្តញ្ចេវ អធិដ្ឋាសិ [អធិដ្ឋាយ (ស្យា.), អធិដ្ឋាតិ (ក.)], ភគវន្តញ្ច លភិ [លច្ឆតិ (ស្យា. ក.)] កាលេន កាលំ ទស្សនាយ. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខូ ភគវតោ ចីវរកម្មំ ករោន្តិ – ‘‘និដ្ឋិតចីវរោ ភគវា តេមាសច្ចយេន ចារិកំ បក្កមិស្សតី’’តិ.

អស្សោសិ ខោ នន្ទិយោ សក្កោ – ‘‘សម្ពហុលា កិរ ភិក្ខូ ភគវតោ ចីវរកម្មំ ករោន្តិ – ‘និដ្ឋិតចីវរោ ភគវា តេមាសច្ចយេន ចារិកំ បក្កមិស្សតី’’’តិ. អថ ខោ នន្ទិយោ សក្កោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ នន្ទិយោ សក្កោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘សុតំ មេតំ, ភន្តេ – ‘សម្ពហុលា កិរ ភិក្ខូ ភគវតោ ចីវរកម្មំ ករោន្តិ – និដ្ឋិតចីវរោ ភគវា តេមាសច្ចយេន ចារិកំ បក្កមិស្សតី’តិ. តេសំ នោ, ភន្តេ, នានាវិហារេហិ វិហរតំ កេនស្ស វិហារេន វិហាតព្ព’’ន្តិ?

‘‘សាធុ សាធុ, នន្ទិយ! ឯតំ ខោ, នន្ទិយ, តុម្ហាកំ បតិរូបំ កុលបុត្តានំ, យំ តុម្ហេ តថាគតំ ឧបសង្កមិត្វា បុច្ឆេយ្យាថ – ‘តេសំ នោ, ភន្តេ, នានាវិហារេហិ វិហរតំ កេនស្ស វិហារេន វិហាតព្ព’ន្តិ? សទ្ធោ ខោ, នន្ទិយ, អារាធកោ ហោតិ, នោ អស្សទ្ធោ; សីលវា អារាធកោ ហោតិ, នោ ទុស្សីលោ; អារទ្ធវីរិយោ អារាធកោ ហោតិ, នោ កុសីតោ; ឧបដ្ឋិតស្សតិ អារាធកោ ហោតិ, នោ មុដ្ឋស្សតិ; សមាហិតោ អារាធកោ ហោតិ, នោ អសមាហិតោ; បញ្ញវា អារាធកោ ហោតិ, នោ ទុប្បញ្ញោ. ឥមេសុ ខោ តេ, នន្ទិយ, ឆសុ ធម្មេសុ បតិដ្ឋាយ បញ្ចសុ ធម្មេសុ អជ្ឈត្តំ សតិ ឧបដ្ឋាបេតព្ពា.

‘‘ឥធ ត្វំ, នន្ទិយ, តថាគតំ អនុស្សរេយ្យាសិ – ‘ឥតិបិ សោ ភគវា អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ សុគតោ លោកវិទូ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ, សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវា’តិ. ឥតិ ខោ តេ, នន្ទិយ, តថាគតំ អារព្ភ អជ្ឈត្តំ សតិ ឧបដ្ឋាបេតព្ពា.

‘‘បុន ចបរំ ត្វំ, នន្ទិយ, ធម្មំ អនុស្សរេយ្យាសិ – ‘ស្វាក្ខាតោ ភគវតា ធម្មោ សន្ទិដ្ឋិកោ អកាលិកោ ឯហិបស្សិកោ ឱបនេយ្យិកោ បច្ចត្តំ វេទិតព្ពោ វិញ្ញូហី’តិ. ឥតិ ខោ តេ, នន្ទិយ, ធម្មំ អារព្ភ អជ្ឈត្តំ សតិ ឧបដ្ឋាបេតព្ពា.

‘‘បុន ចបរំ ត្វំ, នន្ទិយ, កល្យាណមិត្តេ អនុស្សរេយ្យាសិ – ‘លាភា វត មេ, សុលទ្ធំ វត មេ, យស្ស មេ កល្យាណមិត្តា អនុកម្បកា អត្ថកាមា ឱវាទកា អនុសាសកា’តិ. ឥតិ ខោ តេ, នន្ទិយ, កល្យាណមិត្តេ អារព្ភ អជ្ឈត្តំ សតិ ឧបដ្ឋាបេតព្ពា.

‘‘បុន ចបរំ ត្វំ, នន្ទិយ, អត្តនោ ចាគំ អនុស្សរេយ្យាសិ – ‘លាភា វត មេ, សុលទ្ធំ វត មេ, យោហំ មច្ឆេរមលបរិយុដ្ឋិតាយ បជាយ វិគតមលមច្ឆេរេន ចេតសា អគារំ អជ្ឈាវសាមិ មុត្តចាគោ បយតបាណិ វោស្សគ្គរតោ យាចយោគោ ទានសំវិភាគរតោ’តិ. ឥតិ ខោ តេ, នន្ទិយ, ចាគំ អារព្ភ អជ្ឈត្តំ សតិ ឧបដ្ឋាបេតព្ពា.

‘‘បុន ចបរំ ត្វំ, នន្ទិយ, ទេវតា អនុស្សរេយ្យាសិ – ‘យា ទេវតា អតិក្កម្មេវ កពឡីការាហារភក្ខានំ [កពឡិំការភក្ខានំ (សី.), កពឡីការភក្ខានំ (ស្យា. កំ. បី.)] ទេវតានំ សហព្យតំ អញ្ញតរំ មនោមយំ កាយំ ឧបបន្នា, តា ករណីយំ អត្តនោ ន សមនុបស្សន្តិ កតស្ស វា បតិចយំ. សេយ្យថាបិ, នន្ទិយ, ភិក្ខុ អសមយវិមុត្តោ ករណីយំ អត្តនោ ន សមនុបស្សតិ កតស្ស វា បតិចយំ; ឯវមេវំ ខោ, នន្ទិយ, យា តា ទេវតា អតិក្កម្មេវ កពឡីការាហារភក្ខានំ ទេវតានំ សហព្យតំ អញ្ញតរំ មនោមយំ កាយំ ឧបបន្នា, តា ករណីយំ អត្តនោ ន សមនុបស្សន្តិ កតស្ស វា បតិចយំ. ឥតិ ខោ តេ, នន្ទិយ, ទេវតា អារព្ភ អជ្ឈត្តំ សតិ ឧបដ្ឋាបេតព្ពា.

‘‘ឥមេហិ ខោ, នន្ទិយ, ឯកាទសហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ អរិយសាវកោ បជហតេវ បាបកេ អកុសលេ ធម្មេ, ន ឧបាទិយតិ. សេយ្យថាបិ, នន្ទិយ, កុម្ភោ និក្កុជ្ជោ [និកុជ្ជោ (ក.)] វមតេវ ឧទកំ, នោ វន្តំ បច្ចាវមតិ [បច្ចាមសតិ (ស្យា.)]; សេយ្យថាបិ វា បន, នន្ទិយ, សុក្ខេ តិណទាយេ អគ្គិ មុត្តោ ឌហញ្ញេវ គច្ឆតិ, នោ ទឌ្ឍំ បច្ចុទាវត្តតិ; ឯវមេវំ ខោ, នន្ទិយ, ឥមេហិ ឯកាទសហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ អរិយសាវកោ បជហតេវ បាបកេ អកុសលេ ធម្មេ, ន ឧបាទិយតី’’តិ. តតិយំ.