៦. សំសប្បនីយសុត្តំ

២១៦. ‘‘សំសប្បនីយបរិយាយំ វោ, ភិក្ខវេ, ធម្មបរិយាយំ ទេសេស្សាមិ. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សំសប្បនីយបរិយាយោ ធម្មបរិយាយោ? កម្មស្សកា, ភិក្ខវេ, សត្តា កម្មទាយាទា កម្មយោនី កម្មពន្ធូ កម្មបដិសរណា, យំ កម្មំ ករោន្តិ – កល្យាណំ វា បាបកំ វា – តស្ស ទាយាទា ភវន្តិ.

‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតី ហោតិ លុទ្ទោ លោហិតបាណិ ហតបហតេ និវិដ្ឋោ, អទយាបន្នោ សព្ពបាណភូតេសុ. សោ សំសប្បតិ កាយេន, សំសប្បតិ វាចាយ, សំសប្បតិ មនសា. តស្ស ជិម្ហំ កាយកម្មំ ហោតិ, ជិម្ហំ វចីកម្មំ, ជិម្ហំ មនោកម្មំ, ជិម្ហា គតិ, ជិម្ហុបបត្តិ.

‘‘ជិម្ហគតិកស្ស ខោ បនាហំ, ភិក្ខវេ, ជិម្ហុបបត្តិកស្ស ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរំ គតិំ វទាមិ – យេ វា ឯកន្តទុក្ខា និរយា យា វា សំសប្បជាតិកា តិរច្ឆានយោនិ. កតមា ច សា, ភិក្ខវេ, សំសប្បជាតិកា តិរច្ឆានយោនិ? អហិ វិច្ឆិកា សតបទី នកុលា ពិឡារា មូសិកា ឧលូកា, យេ វា បនញ្ញេបិ កេចិ តិរច្ឆានយោនិកា សត្តា មនុស្សេ ទិស្វា សំសប្បន្តិ. ឥតិ ខោ, ភិក្ខវេ, ភូតា ភូតស្ស ឧបបត្តិ ហោតិ. យំ ករោតិ តេន ឧបបជ្ជតិ. ឧបបន្នមេនំ ផស្សា ផុសន្តិ. ឯវមហំ, ភិក្ខវេ, ‘កម្មទាយាទា សត្តា’តិ វទាមិ.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អទិន្នាទាយី ហោតិ…បេ… កាមេសុមិច្ឆាចារី ហោតិ… មុសាវាទី ហោតិ… បិសុណវាចោ ហោតិ… ផរុសវាចោ ហោតិ… សម្ផប្បលាបី ហោតិ… អភិជ្ឈាលុ ហោតិ… ព្យាបន្នចិត្តោ ហោតិ… មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ វិបរីតទស្សនោ – ‘នត្ថិ ទិន្នំ…បេ… សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេន្តី’តិ. សោ សំសប្បតិ កាយេន, សំសប្បតិ វាចាយ, សំសប្បតិ មនសា. តស្ស ជិម្ហំ កាយកម្មំ ហោតិ, ជិម្ហំ វចីកម្មំ, ជិម្ហំ មនោកម្មំ, ជិម្ហា គតិ, ជិម្ហុបបត្តិ.

‘‘ជិម្ហគតិកស្ស ខោ បនាហំ, ភិក្ខវេ, ជិម្ហុបបត្តិកស្ស ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរំ គតិំ វទាមិ – យេ វា ឯកន្តទុក្ខា និរយា យា វា សំសប្បជាតិកា តិរច្ឆានយោនិ. កតមា ច សា, ភិក្ខវេ, សំសប្បជាតិកា តិរច្ឆានយោនិ? អហិ វិច្ឆិកា សតបទី នកុលា ពិឡារា មូសិកា ឧលូកា, យេ វា បនញ្ញេបិ កេចិ តិរច្ឆានយោនិកា សត្តា មនុស្សេ ទិស្វា សំសប្បន្តិ. ឥតិ ខោ, ភិក្ខវេ, ភូតា ភូតស្ស ឧបបត្តិ ហោតិ, យំ ករោតិ តេន ឧបបជ្ជតិ. ឧបបន្នមេនំ ផស្សា ផុសន្តិ. ឯវមហំ, ភិក្ខវេ, ‘កម្មទាយាទា សត្តា’តិ វទាមិ. កម្មស្សកា, ភិក្ខវេ, សត្តា កម្មទាយាទា កម្មយោនី កម្មពន្ធូ កម្មបដិសរណា, យំ កម្មំ ករោន្តិ – កល្យាណំ វា បាបកំ វា – តស្ស ទាយាទា ភវន្តិ.

‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតំ បហាយ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ និហិតទណ្ឌោ និហិតសត្ថោ, លជ្ជី ទយាបន្នោ សព្ពបាណភូតហិតានុកម្បី វិហរតិ. សោ ន សំសប្បតិ កាយេន, ន សំសប្បតិ វាចាយ, ន សំសប្បតិ មនសា. តស្ស ឧជុ កាយកម្មំ ហោតិ, ឧជុ វចីកម្មំ, ឧជុ មនោកម្មំ, ឧជុ គតិ, ឧជុបបត្តិ.

‘‘ឧជុគតិកស្ស ខោ បនាហំ, ភិក្ខវេ, ឧជុបបត្តិកស្ស ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរំ គតិំ វទាមិ – យេ វា ឯកន្តសុខា សគ្គា យានិ វា បន តានិ ឧច្ចាកុលានិ ខត្តិយមហាសាលកុលានិ វា ព្រាហ្មណមហាសាលកុលានិ វា គហបតិមហាសាលកុលានិ វា អឌ្ឍានិ មហទ្ធនានិ មហាភោគានិ បហូតជាតរូបរជតានិ បហូតវិត្តូបករណានិ បហូតធនធញ្ញានិ. ឥតិ ខោ, ភិក្ខវេ, ភូតា ភូតស្ស ឧបបត្តិ ហោតិ. យំ ករោតិ តេន ឧបបជ្ជតិ. ឧបបន្នមេនំ ផស្សា ផុសន្តិ. ឯវមហំ, ភិក្ខវេ, ‘កម្មទាយាទា សត្តា’តិ វទាមិ.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អទិន្នាទានំ បហាយ អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ…បេ… កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ ហោតិ… មុសាវាទំ បហាយ មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ… បិសុណំ វាចំ បហាយ បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ… ផរុសំ វាចំ បហាយ ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ… សម្ផប្បលាបំ បហាយ សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ ហោតិ… អនភិជ្ឈាលុ ហោតិ… អព្យាបន្នចិត្តោ ហោតិ… សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ អវិបរីតទស្សនោ – ‘អត្ថិ ទិន្នំ…បេ… យេ ឥមញ្ច លោកំ បរញ្ច លោកំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេន្តី’តិ. សោ ន សំសប្បតិ កាយេន, ន សំសប្បតិ វាចាយ, ន សំសប្បតិ មនសា. តស្ស ឧជុ កាយកម្មំ ហោតិ, ឧជុ វចីកម្មំ, ឧជុ មនោកម្មំ, ឧជុ គតិ, ឧជុបបត្តិ.

‘‘ឧជុគតិកស្ស ខោ បន អហំ, ភិក្ខវេ, ឧជុបបត្តិកស្ស ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរំ គតិំ វទាមិ – យេ វា ឯកន្តសុខា សគ្គា យានិ វា បន តានិ ឧច្ចាកុលានិ ខត្តិយមហាសាលកុលានិ វា ព្រាហ្មណមហាសាលកុលានិ វា គហបតិមហាសាលកុលានិ វា អឌ្ឍានិ មហទ្ធនានិ មហាភោគានិ បហូតជាតរូបរជតានិ បហូតវិត្តូបករណានិ បហូតធនធញ្ញានិ. ឥតិ ខោ, ភិក្ខវេ, ភូតា ភូតស្ស ឧបបត្តិ ហោតិ. យំ ករោតិ តេន ឧបបជ្ជតិ. ឧបបន្នមេនំ ផស្សា ផុសន្តិ. ឯវមហំ, ភិក្ខវេ, ‘កម្មទាយាទា សត្តា’តិ វទាមិ.

‘‘កម្មស្សកា, ភិក្ខវេ, សត្តា កម្មទាយាទា កម្មយោនី កម្មពន្ធូ កម្មបដិសរណា, យំ កម្មំ ករោន្តិ – កល្យាណំ វា បាបកំ វា – តស្ស ទាយាទា ភវន្តិ. អយំ ខោ សោ, ភិក្ខវេ, សំសប្បនីយបរិយាយោ ធម្មបរិយាយោ’’តិ. ឆដ្ឋំ.