៤. អជិតសុត្តំ

១១៦. អថ ខោ អជិតោ បរិព្ពាជកោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អជិតោ បរិព្ពាជកោ ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘អម្ហាកំ, ភោ គោតម, បណ្ឌិតោ នាម សព្រហ្មចារី. តេន បញ្ចមត្តានិ ចិត្តដ្ឋានសតានិ ចិន្តិតានិ, យេហិ អញ្ញតិត្ថិយា ឧបារទ្ធាវ ជានន្តិ [ឧបារទ្ធា បជានន្តិ (សី.)] ឧបារទ្ធស្មា’’តិ [ឧបារទ្ធម្ហាតិ (សី. បី.)].

អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ធារេថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, បណ្ឌិតវត្ថូនី’’តិ? ‘‘ឯតស្ស, ភគវា, កាលោ ឯតស្ស, សុគត, កាលោ យំ ភគវា ភាសេយ្យ, ភគវតោ សុត្វា ភិក្ខូ ធារេស្សន្តី’’តិ.

‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អធម្មិកេន វាទេន អធម្មិកំ វាទំ អភិនិគ្គណ្ហាតិ អភិនិប្បីឡេតិ, តេន ច អធម្មិកំ បរិសំ រញ្ជេតិ. តេន សា អធម្មិកា បរិសា ឧច្ចាសទ្ទមហាសទ្ទា ហោតិ – ‘បណ្ឌិតោ វត, ភោ, បណ្ឌិតោ វត, ភោ’តិ.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អធម្មិកេន វាទេន ធម្មិកំ វាទំ អភិនិគ្គណ្ហាតិ អភិនិប្បីឡេតិ, តេន ច អធម្មិកំ បរិសំ រញ្ជេតិ. តេន សា អធម្មិកា បរិសា ឧច្ចាសទ្ទមហាសទ្ទា ហោតិ – ‘បណ្ឌិតោ វត, ភោ, បណ្ឌិតោ វត, ភោ’តិ.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អធម្មិកេន វាទេន ធម្មិកញ្ច វាទំ អធម្មិកញ្ច វាទំ អភិនិគ្គណ្ហាតិ អភិនិប្បីឡេតិ, តេន ច អធម្មិកំ បរិសំ រញ្ជេតិ. តេន សា អធម្មិកា បរិសា ឧច្ចាសទ្ទមហាសទ្ទា ហោតិ – ‘បណ្ឌិតោ វត, ភោ, បណ្ឌិតោ វត, ភោ’តិ.

‘‘អធម្មោ ច, ភិក្ខវេ, វេទិតព្ពោ ធម្មោ ច; អនត្ថោ ច វេទិតព្ពោ អត្ថោ ច. អធម្មញ្ច វិទិត្វា ធម្មញ្ច, អនត្ថញ្ច វិទិត្វា អត្ថញ្ច យថា ធម្មោ យថា អត្ថោ តថា បដិបជ្ជិតព្ពំ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, អធម្មោ, កតមោ ច ធម្មោ, កតមោ ច អនត្ថោ, កតមោ ច អត្ថោ? មិច្ឆាទិដ្ឋិ, ភិក្ខវេ, អធម្មោ; សម្មាទិដ្ឋិ ធម្មោ; យេ ច មិច្ឆាទិដ្ឋិបច្ចយា អនេកេ បាបកា អកុសលា ធម្មា សម្ភវន្តិ, អយំ អនត្ថោ; សម្មាទិដ្ឋិបច្ចយា ច អនេកេ កុសលា ធម្មា ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ, អយំ អត្ថោ.

‘‘មិច្ឆាសង្កប្បោ, ភិក្ខវេ, អធម្មោ; សម្មាសង្កប្បោ ធម្មោ… មិច្ឆាវាចា, ភិក្ខវេ, អធម្មោ; សម្មាវាចា ធម្មោ… មិច្ឆាកម្មន្តោ, ភិក្ខវេ, អធម្មោ; សម្មាកម្មន្តោ ធម្មោ… មិច្ឆាអាជីវោ, ភិក្ខវេ, អធម្មោ; សម្មាអាជីវោ ធម្មោ … មិច្ឆាវាយាមោ, ភិក្ខវេ, អធម្មោ; សម្មាវាយាមោ ធម្មោ… មិច្ឆាសតិ, ភិក្ខវេ, អធម្មោ; សម្មាសតិ ធម្មោ… មិច្ឆាសមាធិ, ភិក្ខវេ អធម្មោ; សម្មាសមាធិ ធម្មោ… មិច្ឆាញាណំ, ភិក្ខវេ, អធម្មោ; សម្មាញាណំ ធម្មោ.

‘‘មិច្ឆាវិមុត្តិ, ភិក្ខវេ, អធម្មោ; សម្មាវិមុត្តិ ធម្មោ; យេ ច មិច្ឆាវិមុត្តិបច្ចយា អនេកេ បាបកា អកុសលា ធម្មា សម្ភវន្តិ, អយំ អនត្ថោ; សម្មាវិមុត្តិបច្ចយា ច អនេកេ កុសលា ធម្មា ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ, អយំ អត្ថោ.

‘‘‘អធម្មោ ច, ភិក្ខវេ, វេទិតព្ពោ ធម្មោ ច; អនត្ថោ ច វេទិតព្ពោ អត្ថោ ច. អធម្មញ្ច វិទិត្វា ធម្មញ្ច, អនត្ថញ្ច វិទិត្វា អត្ថញ្ច យថា ធម្មោ យថា អត្ថោ តថា បដិបជ្ជិតព្ព’ន្តិ, ឥតិ យំ តំ វុត្តំ, ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្ត’’ន្តិ. ចតុត្ថំ.