១. កាមភោគីសុត្តំ

៩១. ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. អថ ខោ អនាថបិណ្ឌិកោ គហបតិ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អនាថបិណ្ឌិកំ គហបតិំ ភគវា ឯតទវោច –

‘‘ទសយិមេ, គហបតិ, កាមភោគី សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិំ. កតមេ ទស? ឥធ, គហបតិ, ឯកច្ចោ កាមភោគី អធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេន; អធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា សាហសេន ន អត្តានំ សុខេតិ ន បីណេតិ [ន អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ (សី. ស្យា. បី.) ឯវមុបរិបិ] ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតិ.

‘‘ឥធ បន, គហបតិ, ឯកច្ចោ កាមភោគី អធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេន; អធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា សាហសេន អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ, ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតិ.

‘‘ឥធ បន, គហបតិ, ឯកច្ចោ កាមភោគី អធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេន; អធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា សាហសេន អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ សំវិភជតិ បុញ្ញានិ ករោតិ.

‘‘ឥធ បន, គហបតិ, ឯកច្ចោ កាមភោគី ធម្មាធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេនបិ អសាហសេនបិ; ធម្មាធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា សាហសេនបិ អសាហសេនបិ ន អត្តានំ សុខេតិ ន បីណេតិ ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតិ.

‘‘ឥធ បន, គហបតិ, ឯកច្ចោ កាមភោគី ធម្មាធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេនបិ អសាហសេនបិ; ធម្មាធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា សាហសេនបិ អសាហសេនបិ អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ, ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតិ.

‘‘ឥធ បន, គហបតិ, ឯកច្ចោ កាមភោគី ធម្មាធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេនបិ អសាហសេនបិ; ធម្មាធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា សាហសេនបិ អសាហសេនបិ អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ សំវិភជតិ បុញ្ញានិ ករោតិ.

‘‘ឥធ បន, គហបតិ, ឯកច្ចោ កាមភោគី ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេន; ធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា អសាហសេន ន អត្តានំ សុខេតិ ន បីណេតិ ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតិ.

‘‘ឥធ បន, គហបតិ, ឯកច្ចោ កាមភោគី ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេន; ធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា អសាហសេន អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ, ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតិ.

‘‘ឥធ បន, គហបតិ, ឯកច្ចោ កាមភោគី ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេន; ធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា អសាហសេន អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ សំវិភជតិ បុញ្ញានិ ករោតិ. តេ ច ភោគេ គថិតោ [គធិតោ (ក.) អ. និ. ៣.១២៤ បស្សិតព្ពំ] មុច្ឆិតោ អជ្ឈោសន្នោ [អជ្ឈាបន្នោ (សព្ពត្ថ) អ. និ. ៣.១២៤ សុត្តវណ្ណនា ដីកា ឱលោកេតព្ពា] អនាទីនវទស្សាវី អនិស្សរណបញ្ញោ បរិភុញ្ជតិ.

‘‘ឥធ បន, គហបតិ, ឯកច្ចោ កាមភោគី ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេន; ធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា អសាហសេន អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ សំវិភជតិ បុញ្ញានិ ករោតិ. តេ ច ភោគេ អគថិតោ អមុច្ឆិតោ អនជ្ឈោសន្នោ អាទីនវទស្សាវី និស្សរណបញ្ញោ បរិភុញ្ជតិ.

‘‘តត្រ, គហបតិ, យ្វាយំ កាមភោគី អធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេន, អធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា សាហសេន ន អត្តានំ សុខេតិ ន បីណេតិ ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតិ, អយំ, គហបតិ, កាមភោគី តីហិ ឋានេហិ គារយ្ហោ. ‘អធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេនា’តិ, ឥមិនា បឋមេន ឋានេន គារយ្ហោ. ‘ន អត្តានំ សុខេតិ ន បីណេតី’តិ, ឥមិនា ទុតិយេន ឋានេន គារយ្ហោ. ‘ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតី’តិ, ឥមិនា តតិយេន ឋានេន គារយ្ហោ. អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ឥមេហិ តីហិ ឋានេហិ គារយ្ហោ.

‘‘តត្រ, គហបតិ, យ្វាយំ កាមភោគី អធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេន, អធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា សាហសេន អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតិ, អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ទ្វីហិ ឋានេហិ គារយ្ហោ ឯកេន ឋានេន បាសំសោ. ‘អធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេនា’តិ, ឥមិនា បឋមេន ឋានេន គារយ្ហោ. ‘អត្តានំ សុខេតិ បីណេតី’តិ, ឥមិនា ឯកេន ឋានេន បាសំសោ. ‘ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតី’តិ ឥមិនា ទុតិយេន ឋានេន គារយ្ហោ. អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ឥមេហិ ទ្វីហិ ឋានេហិ គារយ្ហោ ឥមិនា ឯកេន ឋានេន បាសំសោ.

‘‘តត្រ, គហបតិ, យ្វាយំ កាមភោគី អធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេន, អធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា សាហសេន អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ សំវិភជតិ បុញ្ញានិ ករោតិ, អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ឯកេន ឋានេន គារយ្ហោ ទ្វីហិ ឋានេហិ បាសំសោ. ‘អធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេនា’តិ, ឥមិនា ឯកេន ឋានេន គារយ្ហោ. ‘អត្តានំ សុខេតិ បីណេតី’តិ, ឥមិនា បឋមេន ឋានេន បាសំសោ. ‘សំវិភជតិ បុញ្ញានិ ករោតី’តិ, ឥមិនា ទុតិយេន ឋានេន បាសំសោ. អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ឥមិនា ឯកេន ឋានេន គារយ្ហោ, ឥមេហិ ទ្វីហិ ឋានេហិ បាសំសោ.

‘‘តត្រ, គហបតិ, យ្វាយំ កាមភោគី ធម្មាធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេនបិ អសាហសេនបិ, ធម្មាធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា សាហសេនបិ អសាហសេនបិ ន អត្តានំ សុខេតិ ន បីណេតិ ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតិ, អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ឯកេន ឋានេន បាសំសោ តីហិ ឋានេហិ គារយ្ហោ. ‘ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេនា’តិ, ឥមិនា ឯកេន ឋានេន បាសំសោ. ‘អធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេនា’តិ, ឥមិនា បឋមេន ឋានេន គារយ្ហោ. ‘ន អត្តានំ សុខេតិ ន បីណេតី’តិ, ឥមិនា ទុតិយេន ឋានេន គារយ្ហោ. ‘ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតី’តិ, ឥមិនា តតិយេន ឋានេន គារយ្ហោ. អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ឥមិនា ឯកេន ឋានេន បាសំសោ ឥមេហិ តីហិ ឋានេហិ គារយ្ហោ.

‘‘តត្រ, គហបតិ, យ្វាយំ កាមភោគី ធម្មាធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេនបិ អសាហសេនបិ, ធម្មាធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា សាហសេនបិ អសាហសេនបិ អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតិ, អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ទ្វីហិ ឋានេហិ បាសំសោ ទ្វីហិ ឋានេហិ គារយ្ហោ. ‘ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេនា’តិ, ឥមិនា បឋមេន ឋានេន បាសំសោ. ‘អធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេនា’តិ, ឥមិនា បឋមេន ឋានេន គារយ្ហោ. ‘អត្តានំ សុខេតិ បីណេតី’តិ, ឥមិនា ទុតិយេន ឋានេន បាសំសោ. ‘ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតី’តិ, ឥមិនា ទុតិយេន ឋានេន គារយ្ហោ. អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ឥមេហិ ទ្វីហិ ឋានេហិ បាសំសោ ឥមេហិ ទ្វីហិ ឋានេហិ គារយ្ហោ.

‘‘តត្រ, គហបតិ, យ្វាយំ កាមភោគី ធម្មាធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេនបិ អសាហសេនបិ, ធម្មាធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា សាហសេនបិ អសាហសេនបិ អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ សំវិភជតិ បុញ្ញានិ ករោតិ, អយំ, គហបតិ, កាមភោគី តីហិ ឋានេហិ បាសំសោ ឯកេន ឋានេន គារយ្ហោ. ‘ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេនា’តិ, ឥមិនា បឋមេន ឋានេន បាសំសោ. ‘អធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ សាហសេនា’តិ, ឥមិនា ឯកេន ឋានេន គារយ្ហោ. ‘អត្តានំ សុខេតិ បីណេតី’តិ, ឥមិនា ទុតិយេន ឋានេន បាសំសោ. ‘សំវិភជតិ បុញ្ញានិ ករោតី’តិ, ឥមិនា តតិយេន ឋានេន បាសំសោ. អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ឥមេហិ តីហិ ឋានេហិ បាសំសោ ឥមិនា ឯកេន ឋានេន គារយ្ហោ.

‘‘តត្រ, គហបតិ, យ្វាយំ កាមភោគី ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេន, ធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា អសាហសេន ន អត្តានំ សុខេតិ ន បីណេតិ ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតិ, អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ឯកេន ឋានេន បាសំសោ ទ្វីហិ ឋានេហិ គារយ្ហោ. ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេនា’តិ, ឥមិនា ឯកេន ឋានេន បាសំសោ. ‘ន អត្តានំ សុខេតិ ន បីណេតី’តិ, ឥមិនា បឋមេន ឋានេន គារយ្ហោ. ‘ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតី’តិ, ឥមិនា ទុតិយេន ឋានេន គារយ្ហោ. អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ឥមិនា ឯកេន ឋានេន បាសំសោ ឥមេហិ ទ្វីហិ ឋានេហិ គារយ្ហោ.

‘‘តត្រ, គហបតិ, យ្វាយំ កាមភោគី ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេន, ធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា អសាហសេន អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតិ, អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ទ្វីហិ ឋានេហិ បាសំសោ ឯកេន ឋានេន គារយ្ហោ. ‘ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេនា’តិ, ឥមិនា បឋមេន ឋានេន បាសំសោ. ‘អត្តានំ សុខេតិ បីណេតី’តិ, ឥមិនា ទុតិយេន ឋានេន បាសំសោ. ‘ន សំវិភជតិ ន បុញ្ញានិ ករោតី’តិ ឥមិនា ឯកេន ឋានេន គារយ្ហោ. អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ឥមេហិ ទ្វីហិ ឋានេហិ បាសំសោ ឥមិនា ឯកេន ឋានេន គារយ្ហោ.

‘‘តត្រ, គហបតិ យ្វាយំ កាមភោគី ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេន, ធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា អសាហសេន អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ សំវិភជតិ បុញ្ញានិ ករោតិ, តេ ច ភោគេ គថិតោ មុច្ឆិតោ អជ្ឈោសន្នោ អនាទីនវទស្សាវី អនិស្សរណបញ្ញោ បរិភុញ្ជតិ, អយំ, គហបតិ, កាមភោគី តីហិ ឋានេហិ បាសំសោ ឯកេន ឋានេន គារយ្ហោ. ‘ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេនា’តិ, ឥមិនា បឋមេន ឋានេន បាសំសោ. ‘អត្តានំ សុខេតិ បីណេតី’តិ, ឥមិនា ទុតិយេន ឋានេន បាសំសោ. ‘សំវិភជតិ បុញ្ញានិ ករោតី’តិ, ឥមិនា តតិយេន ឋានេន បាសំសោ. ‘តេ ច ភោគេ គថិតោ មុច្ឆិតោ អជ្ឈោសន្នោ អនាទីនវទស្សាវី អនិស្សរណបញ្ញោ បរិភុញ្ជតី’តិ, ឥមិនា ឯកេន ឋានេន គារយ្ហោ. អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ឥមេហិ តីហិ ឋានេហិ បាសំសោ ឥមិនា ឯកេន ឋានេន គារយ្ហោ.

‘‘តត្រ, គហបតិ, យ្វាយំ កាមភោគី ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេន, ធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា អសាហសេន អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ សំវិភជតិ បុញ្ញានិ ករោតិ, តេ ច ភោគេ អគថិតោ អមុច្ឆិតោ អនជ្ឈោសន្នោ អាទីនវទស្សាវី និស្សរណបញ្ញោ បរិភុញ្ជតិ, អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ចតូហិ ឋានេហិ បាសំសោ. ‘ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេនា’តិ, ឥមិនា បឋមេន ឋានេន បាសំសោ. ‘អត្តានំ សុខេតិ បីណេតី’តិ, ឥមិនា ទុតិយេន ឋានេន បាសំសោ. ‘សំវិភជតិ បុញ្ញានិ ករោតី’តិ, ឥមិនា តតិយេន ឋានេន បាសំសោ. ‘តេ ច ភោគេ អគថិតោ អមុច្ឆិតោ អនជ្ឈោសន្នោ អាទីនវទស្សាវី និស្សរណបញ្ញោ បរិភុញ្ជតី’តិ, ឥមិនា ចតុត្ថេន ឋានេន បាសំសោ. អយំ, គហបតិ, កាមភោគី ឥមេហិ ចតូហិ ឋានេហិ បាសំសោ.

‘‘ឥមេ ខោ, គហបតិ, ទស កាមភោគី សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិំ. ឥមេសំ ខោ, គហបតិ, ទសន្នំ កាមភោគីនំ យ្វាយំ កាមភោគី ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេន, ធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា អសាហសេន អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ សំវិភជតិ បុញ្ញានិ ករោតិ, តេ ច ភោគេ អគថិតោ អមុច្ឆិតោ អនជ្ឈោសន្នោ អាទីនវទស្សាវី និស្សរណបញ្ញោ បរិភុញ្ជតិ, អយំ ឥមេសំ ទសន្នំ កាមភោគីនំ អគ្គោ ច សេដ្ឋោ ច បាមោក្ខោ [មោក្ខោ (ក. សី.) អ. និ. ៤.៩៥; ៥.១៨១; សំ. និ. ៣.៦៦២] ច ឧត្តមោ ច បវរោ ច. សេយ្យថាបិ, គហបតិ, គវា ខីរំ, ខីរម្ហា ទធិ, ទធិម្ហា នវនីតំ, នវនីតម្ហា សប្បិ, សប្បិម្ហា សប្បិមណ្ឌោ. សប្បិមណ្ឌោ តត្ថ អគ្គមក្ខាយតិ.

ឯវមេវំ ខោ, គហបតិ, ឥមេសំ ទសន្នំ កាមភោគីនំ យ្វាយំ កាមភោគី ធម្មេន ភោគេ បរិយេសតិ អសាហសេន, ធម្មេន ភោគេ បរិយេសិត្វា អសាហសេន អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ សំវិភជតិ បុញ្ញានិ ករោតិ, តេ ច ភោគេ អគថិតោ អមុច្ឆិតោ អនជ្ឈោសន្នោ អាទីនវទស្សាវី និស្សរណបញ្ញោ បរិភុញ្ជតិ, អយំ ឥមេសំ ទសន្នំ កាមភោគីនំ អគ្គោ ច សេដ្ឋោ ច បាមោក្ខោ [មោក្ខោ (ក. សី.) អ. និ. ៥.១៨១] ច ឧត្តមោ ច បវរោ ចា’’តិ. បឋមំ.