(៩) ៤. ថេរវគ្គោ

១. វាហនសុត្តំ

៨១. ឯកំ សមយំ ភគវា ចម្បាយំ វិហរតិ គគ្គរាយ បោក្ខរណិយា តីរេ. អថ ខោ អាយស្មា វាហនោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា វាហនោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កតិហិ នុ ខោ, ភន្តេ, ធម្មេហិ តថាគតោ និស្សដោ វិសំយុត្តោ វិប្បមុត្តោ វិមរិយាទីកតេន ចេតសា វិហរតី’’តិ?

‘‘ទសហិ ខោ, វាហន, ធម្មេហិ តថាគតោ និស្សដោ វិសំយុត្តោ វិប្បមុត្តោ វិមរិយាទីកតេន ចេតសា វិហរតិ. កតមេហិ ទសហិ? រូបេន ខោ, វាហន, តថាគតោ និស្សដោ វិសំយុត្តោ វិប្បមុត្តោ វិមរិយាទីកតេន ចេតសា វិហរតិ, វេទនាយ ខោ, វាហន…បេ… សញ្ញាយ ខោ, វាហន… សង្ខារេហិ ខោ, វាហន… វិញ្ញាណេន ខោ, វាហន… ជាតិយា ខោ, វាហន… ជរាយ ខោ, វាហន… មរណេន ខោ, វាហន… ទុក្ខេហិ ខោ, វាហន… កិលេសេហិ ខោ, វាហន, តថាគតោ និស្សដោ វិសំយុត្តោ វិប្បមុត្តោ វិមរិយាទីកតេន ចេតសា វិហរតិ. សេយ្យថាបិ, វាហន, ឧប្បលំ វា បទុមំ វា បុណ្ឌរីកំ វា ឧទកេ ជាតំ ឧទកេ សំវឌ្ឍំ ឧទកា បច្ចុគ្គម្ម ឋិតំ អនុបលិត្តំ ឧទកេន; ឯវមេវំ ខោ, វាហន, ឥមេហិ ទសហិ ធម្មេហិ តថាគតោ និស្សដោ វិសំយុត្តោ វិប្បមុត្តោ វិមរិយាទីកតេន ចេតសា វិហរតី’’តិ. បឋមំ.

២. អានន្ទសុត្តំ

៨២. អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ ភគវា ឯតទវោច –

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘អស្សទ្ធោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘ទុស្សីលោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘អប្បស្សុតោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘ទុព្ពចោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘បាបមិត្តោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘កុសីតោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘មុដ្ឋស្សតិ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘អសន្តុដ្ឋោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘បាបិច្ឆោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘ឥមេហិ ទសហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘សទ្ធោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘សីលវា សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘ពហុស្សុតោ សុតធរោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘សុវចោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘កល្យាណមិត្តោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘អារទ្ធវីរិយោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘ឧបដ្ឋិតស្សតិ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘សន្តុដ្ឋោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘អប្បិច្ឆោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘សម្មាទិដ្ឋិកោ សមានោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ.

‘‘សោ វតានន្ទ, ភិក្ខុ ‘ឥមេហិ ទសហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ ឋានមេតំ វិជ្ជតី’’តិ. ទុតិយំ.

៣. បុណ្ណិយសុត្តំ

៨៣. អថ ខោ អាយស្មា បុណ្ណិយោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា បុណ្ណិយោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ហេតុ កោ បច្ចយោ យេន អប្បេកទា តថាគតំ ធម្មទេសនា បដិភាតិ អប្បេកទា នប្បដិភាតី’’តិ?

‘‘សទ្ធោ ច, បុណ្ណិយ, ភិក្ខុ ហោតិ, នោ ច ឧបសង្កមិតា; នេវ តាវ តថាគតំ ធម្មទេសនា បដិភាតិ. យតោ ច ខោ, បុណ្ណិយ, ភិក្ខុ សទ្ធោ ច ហោតិ ឧបសង្កមិតា ច, ឯវំ តថាគតំ ធម្មទេសនា បដិភាតិ.

‘‘សទ្ធោ ច, បុណ្ណិយ, ភិក្ខុ ហោតិ ឧបសង្កមិតា ច, នោ ច បយិរុបាសិតា…បេ… បយិរុបាសិតា ច, នោ ច បរិបុច្ឆិតា… បរិបុច្ឆិតា ច, នោ ច ឱហិតសោតោ ធម្មំ សុណាតិ… ឱហិតសោតោ ច ធម្មំ សុណាតិ, នោ ច សុត្វា ធម្មំ ធារេតិ… សុត្វា ច ធម្មំ ធារេតិ, នោ ច ធាតានំ ធម្មានំ អត្ថំ ឧបបរិក្ខតិ… ធាតានញ្ច ធម្មានំ អត្ថំ ឧបបរិក្ខតិ នោ ច អត្ថមញ្ញាយ ធម្មមញ្ញាយ ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ ហោតិ… អត្ថមញ្ញាយ ធម្មមញ្ញាយ ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ ច ហោតិ, នោ ច កល្យាណវាចោ ហោតិ កល្យាណវាក្ករណោ បោរិយា វាចាយ សមន្នាគតោ វិស្សដ្ឋាយ អនេលគឡាយ អត្ថស្ស វិញ្ញាបនិយា… កល្យាណវាចោ ច ហោតិ កល្យាណវាក្ករណោ បោរិយា វាចាយ សមន្នាគតោ វិស្សដ្ឋាយ អនេលគឡាយ អត្ថស្ស វិញ្ញាបនិយា, នោ ច សន្ទស្សកោ ហោតិ សមាទបកោ សមុត្តេជកោ សម្បហំសកោ សព្រហ្មចារីនំ, នេវ តាវ តថាគតំ ធម្មទេសនា បដិភាតិ.

‘‘យតោ ច ខោ, បុណ្ណិយ, ភិក្ខុ សទ្ធោ ច ហោតិ, ឧបសង្កមិតា ច, បយិរុបាសិតា ច, បរិបុច្ឆិតា ច, ឱហិតសោតោ ច ធម្មំ សុណាតិ, សុត្វា ច ធម្មំ ធារេតិ, ធាតានញ្ច ធម្មានំ អត្ថំ ឧបបរិក្ខតិ, អត្ថមញ្ញាយ ធម្មមញ្ញាយ ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ ច ហោតិ, កល្យាណវាចោ ច ហោតិ កល្យាណវាក្ករណោ បោរិយា វាចាយ សមន្នាគតោ វិស្សដ្ឋាយ អនេលគឡាយ អត្ថស្ស វិញ្ញាបនិយា, សន្ទស្សកោ ច ហោតិ សមាទបកោ សមុត្តេជកោ សម្បហំសកោ សព្រហ្មចារីនំ – ឯវំ តថាគតំ ធម្មទេសនា បដិភាតិ. ឥមេហិ ខោ, បុណ្ណិយ, ទសហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតា [សមន្នាគតោ (ក.)] [ឯកន្តំ តថាគតំ ធម្មទេសនា បដិភាតីតិ (ស្យា.)] ឯកន្តបដិភានា [ឯកន្តបដិភានំ (សី.)] តថាគតំ ធម្មទេសនា ហោតី’’តិ [ឯកន្តំ តថាគតំ ធម្មទេសនា បដិភាតីតិ (ស្យា.)]. តតិយំ.

៤. ព្យាករណសុត្តំ

៨៤. តត្រ ខោ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អាវុសោ ភិក្ខវេ’’តិ. ‘‘អាវុសោ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មតោ មហាមោគ្គល្លានស្ស បច្ចស្សោសុំ. អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ឯតទវោច –

‘‘ឥធាវុសោ, ភិក្ខុ អញ្ញំ ព្យាករោតិ – ‘ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយាតិ បជានាមី’តិ. តមេនំ តថាគតោ វា តថាគតសាវកោ វា ឈាយី សមាបត្តិកុសលោ បរចិត្តកុសលោ បរចិត្តបរិយាយកុសលោ សមនុយុញ្ជតិ សមនុគ្គាហតិ សមនុភាសតិ. សោ តថាគតេន វា តថាគតសាវកេន វា ឈាយិនា សមាបត្តិកុសលេន បរចិត្តកុសលេន បរចិត្តបរិយាយកុសលេន សមនុយុញ្ជិយមានោ សមនុគ្គាហិយមានោ សមនុភាសិយមានោ ឥរីណំ អាបជ្ជតិ វិចិនំ [វិសិនំ (សី. អដ្ឋ.)] អាបជ្ជតិ អនយំ អាបជ្ជតិ ព្យសនំ អាបជ្ជតិ អនយព្យសនំ អាបជ្ជតិ.

‘‘តមេនំ តថាគតោ វា តថាគតសាវកោ វា ឈាយី សមាបត្តិកុសលោ បរចិត្តកុសលោ បរចិត្តបរិយាយកុសលោ ឯវំ ចេតសា ចេតោ បរិច្ច មនសិ ករោតិ – ‘កិំ នុ ខោ អយមាយស្មា អញ្ញំ ព្យាករោតិ – ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយាតិ បជានាមី’តិ?

‘‘តមេនំ តថាគតោ វា តថាគតសាវកោ វា ឈាយី សមាបត្តិកុសលោ បរចិត្តកុសលោ បរចិត្តបរិយាយកុសលោ ឯវំ ចេតសា ចេតោ បរិច្ច បជានាតិ –

‘កោធនោ ខោ អយមាយស្មា; កោធបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា ពហុលំ វិហរតិ. កោធបរិយុដ្ឋានំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘ឧបនាហី ខោ បន អយមាយស្មា; ឧបនាហបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា ពហុលំ វិហរតិ. ឧបនាហបរិយុដ្ឋានំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘មក្ខី ខោ បន អយមាយស្មា; មក្ខបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា ពហុលំ វិហរតិ. មក្ខបរិយុដ្ឋានំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘បឡាសី ខោ បន អយមាយស្មា; បឡាសបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា ពហុលំ វិហរតិ. បឡាសបរិយុដ្ឋានំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘ឥស្សុកី ខោ បន អយមាយស្មា; ឥស្សាបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា ពហុលំ វិហរតិ. ឥស្សាបរិយុដ្ឋានំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘មច្ឆរី ខោ បន អយមាយស្មា; មច្ឆេរបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា ពហុលំ វិហរតិ. មច្ឆេរបរិយុដ្ឋានំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘សឋោ ខោ បន អយមាយស្មា; សាឋេយ្យបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា ពហុលំ វិហរតិ. សាឋេយ្យបរិយុដ្ឋានំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘មាយាវី ខោ បន អយមាយស្មា; មាយាបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា ពហុលំ វិហរតិ. មាយាបរិយុដ្ឋានំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘បាបិច្ឆោ ខោ បន អយមាយស្មា; ឥច្ឆាបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា ពហុលំ វិហរតិ. ឥច្ឆាបរិយុដ្ឋានំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘សតិ [មុដ្ឋស្សតិ (សី. ស្យា.)] ខោ បន អយមាយស្មា ឧត្តរិ ករណីយេ ឱរមត្តកេន វិសេសាធិគមេន អន្តរា វោសានំ អាបន្នោ. អន្តរា វោសានគមនំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ’.

‘‘សោ វតាវុសោ, ភិក្ខុ ‘ឥមេ ទស ធម្មេ អប្បហាយ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ. សោ វតាវុសោ, ភិក្ខុ ‘ឥមេ ទស ធម្មេ បហាយ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សតី’តិ ឋានមេតំ វិជ្ជតី’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. កត្ថីសុត្តំ

៨៥. ឯកំ សមយំ អាយស្មា មហាចុន្ទោ ចេតីសុ វិហរតិ សហជាតិយំ. តត្រ ខោ អាយស្មា មហាចុន្ទោ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អាវុសោ ភិក្ខវេ’’តិ. ‘‘អាវុសោ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មតោ មហាចុន្ទស្ស បច្ចស្សោសុំ. អាយស្មា មហាចុន្ទោ ឯតទវោច –

‘‘ឥធាវុសោ, ភិក្ខុ កត្ថី ហោតិ វិកត្ថី អធិគមេសុ – ‘អហំ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ, អហំ ទុតិយំ ឈានំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ, អហំ តតិយំ ឈានំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ, អហំ ចតុត្ថំ ឈានំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ, អហំ អាកាសានញ្ចាយតនំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ, អហំ វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ, អហំ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ, អហំ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ, អហំ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបី’តិ.

‘‘តមេនំ តថាគតោ វា តថាគតសាវកោ វា ឈាយី សមាបត្តិកុសលោ បរចិត្តកុសលោ បរចិត្តបរិយាយកុសលោ សមនុយុញ្ជតិ សមនុគ្គាហតិ សមនុភាសតិ. សោ តថាគតេន វា តថាគតសាវកេន វា ឈាយិនា សមាបត្តិកុសលេន បរចិត្តកុសលេន បរចិត្តបរិយាយកុសលេន សមនុយុញ្ជិយមានោ សមនុគ្គាហិយមានោ សមនុភាសិយមានោ ឥរីណំ អាបជ្ជតិ វិចិនំ អាបជ្ជតិ អនយំ អាបជ្ជតិ ព្យសនំ អាបជ្ជតិ អនយព្យសនំ អាបជ្ជតិ.

‘‘តមេនំ តថាគតោ វា តថាគតសាវកោ វា ឈាយី សមាបត្តិកុសលោ បរចិត្តកុសលោ បរចិត្តបរិយាយកុសលោ ឯវំ ចេតសា ចេតោ បរិច្ច មនសិ ករោតិ – ‘កិំ នុ ខោ អយមាយស្មា កត្ថី ហោតិ វិកត្ថី អធិគមេសុ – អហំ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ…បេ… អហំ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបី’តិ.

‘ទីឃរត្តំ ខោ អយមាយស្មា ខណ្ឌការី ឆិទ្ទការី សពលការី កម្មាសការី ន សន្តតការី ន សន្តតវុត្តិ សីលេសុ. ទុស្សីលោ ខោ អយមាយស្មា. ទុស្សិល្យំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘អស្សទ្ធោ ខោ បន អយមាយស្មា; អស្សទ្ធិយំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘អប្បស្សុតោ ខោ បន អយមាយស្មា អនាចារោ; អប្បសច្ចំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘ទុព្ពចោ ខោ បន អយមាយស្មា; ទោវចស្សតា ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘បាបមិត្តោ ខោ បន អយមាយស្មា; បាបមិត្តតា ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘កុសីតោ ខោ បន អយមាយស្មា; កោសជ្ជំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘មុដ្ឋស្សតិ ខោ បន អយមាយស្មា; មុដ្ឋស្សច្ចំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘កុហកោ ខោ បន អយមាយស្មា; កោហញ្ញំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘ទុព្ភរោ ខោ បន អយមាយស្មា; ទុព្ភរតា ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘ទុប្បញ្ញោ ខោ បន អយមាយស្មា; ទុប្បញ្ញតា ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ’.

‘‘សេយ្យថាបិ, អាវុសោ, សហាយកោ សហាយកំ ឯវំ វទេយ្យ – ‘យទា តេ, សម្ម, ធនេន [ពន្ធោ (ក.)] ធនករណីយំ អស្ស, យាចេយ្យាសិ មំ [យាចិស្សសិ មំ (សី.), បវេទេយ្យាសិ មំ (ស្យា.), បរាជេយ្យាបិ មំ (ក.)] ធនំ. ទស្សាមិ តេ ធន’ន្តិ. សោ កិញ្ចិទេវ ធនករណីយេ សមុប្បន្នេ សហាយកោ សហាយកំ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អត្ថោ មេ, សម្ម, ធនេន. ទេហិ មេ ធន’ន្តិ. សោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘តេន ហិ, សម្ម, ឥធ ខនាហី’តិ. សោ តត្រ ខនន្តោ នាធិគច្ឆេយ្យ. សោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អលិកំ មំ, សម្ម, អវច; តុច្ឆកំ មំ, សម្ម, អវច – ឥធ ខនាហី’តិ. សោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘នាហំ តំ, សម្ម, អលិកំ អវចំ, តុច្ឆកំ អវចំ. តេន ហិ, សម្ម, ឥធ ខនាហី’តិ. សោ តត្របិ ខនន្តោ នាធិគច្ឆេយ្យ. សោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អលិកំ មំ, សម្ម, អវច, តុច្ឆកំ មំ, សម្ម, អវច – ឥធ ខនាហី’តិ. សោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘នាហំ តំ, សម្ម, អលិកំ អវចំ, តុច្ឆកំ អវចំ. តេន ហិ, សម្ម, ឥធ ខនាហី’តិ. សោ តត្របិ ខនន្តោ នាធិគច្ឆេយ្យ. សោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អលិកំ មំ, សម្ម, អវច, តុច្ឆកំ មំ, សម្ម, អវច – ឥធ ខនាហី’តិ. សោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘នាហំ តំ, សម្ម, អលិកំ អវចំ, តុច្ឆកំ អវចំ. អបិ ច អហមេវ ឧម្មាទំ បាបុណិំ ចេតសោ វិបរិយាយ’ន្តិ.

‘‘ឯវមេវំ ខោ, អាវុសោ, ភិក្ខុ កត្ថី ហោតិ វិកត្ថី អធិគមេសុ – ‘អហំ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ, អហំ ទុតិយំ ឈានំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ, អហំ តតិយំ ឈានំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ, អហំ ចតុត្ថំ ឈានំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ, អហំ អាកាសានញ្ចាយតនំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ, អហំ វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ, អហំ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ, អហំ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបិ, អហំ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបី’តិ.

‘‘តមេនំ តថាគតោ វា តថាគតសាវកោ វា ឈាយី សមាបត្តិកុសលោ បរចិត្តកុសលោ បរចិត្តបរិយាយកុសលោ ឯវំ ចេតសា ចេតោ បរិច្ច មនសិ ករោតិ – ‘កិំ នុ ខោ អយមាយស្មា កត្ថី ហោតិ វិកត្ថី អធិគមេសុ – អហំ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជាមិបិ…បេ… អហំ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបជ្ជាមិបិ វុដ្ឋហាមិបី’តិ.

‘‘តមេនំ តថាគតោ វា តថាគតសាវកោ វា ឈាយី សមាបត្តិកុសលោ បរចិត្តបរិយាយកុសលោ ចេតសា ចេតោ បរិច្ច បជានាតិ –

‘ទីឃរត្តំ ខោ អយមាយស្មា ខណ្ឌការី ឆិទ្ទការី សពលការី កម្មាសការី, ន សន្តតការី ន សន្តតវុត្តិ សីលេសុ. ទុស្សីលោ ខោ អយមាយស្មា; ទុស្សិល្យំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

៦. អធិមានសុត្តំ

៨៦. ឯកំ សមយំ អាយស្មា មហាកស្សបោ រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ. តត្រ ខោ អាយស្មា មហាកស្សបោ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អាវុសោ ភិក្ខវេ’’តិ. ‘‘អាវុសោ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មតោ មហាកស្សបស្ស បច្ចស្សោសុំ. អាយស្មា មហាកស្សបោ ឯតទវោច –

‘‘ឥធាវុសោ, ភិក្ខុ អញ្ញំ ព្យាករោតិ – ‘ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយាតិ បជានាមី’តិ. តមេនំ តថាគតោ វា តថាគតសាវកោ វា ឈាយី សមាបត្តិកុសលោ បរចិត្តកុសលោ បរចិត្តបរិយាយកុសលោ សមនុយុញ្ជតិ សមនុគ្គាហតិ សមនុភាសតិ. សោ តថាគតេន វា តថាគតសាវកេន វា ឈាយិនា សមាបត្តិកុសលេន បរចិត្តកុសលេន បរចិត្តបរិយាយកុសលេន សមនុយុញ្ជិយមានោ សមនុគ្គាហិយមានោ សមនុភាសិយមានោ ឥរីណំ អាបជ្ជតិ វិចិនំ អាបជ្ជតិ អនយំ អាបជ្ជតិ ព្យសនំ អាបជ្ជតិ អនយព្យសនំ អាបជ្ជតិ.

‘អធិមានិកោ ខោ អយមាយស្មា អធិមានសច្ចោ, អប្បត្តេ បត្តសញ្ញី, អកតេ កតសញ្ញី, អនធិគតេ អធិគតសញ្ញី. អធិមានេន អញ្ញំ ព្យាករោតិ – ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយាតិ បជានាមី’តិ.

‘‘តមេនំ តថាគតោ វា តថាគតសាវកោ វា ឈាយី សមាបត្តិកុសលោ បរចិត្តកុសលោ បរចិត្តបរិយាយកុសលោ ឯវំ ចេតសា ចេតោ បរិច្ច មនសិ ករោតិ – ‘កិំ នុ ខោ អយមាយស្មា និស្សាយ អធិមានិកោ អធិមានសច្ចោ, អប្បត្តេ បត្តសញ្ញី, អកតេ កតសញ្ញី, អនធិគតេ អធិគតសញ្ញី. អធិមានេន អញ្ញំ ព្យាករោតិ – ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយាតិ បជានាមី’តិ.

‘ពហុស្សុតោ ខោ បន អយមាយស្មា សុតធរោ សុតសន្និចយោ, យេ តេ ធម្មា អាទិកល្យាណា មជ្ឈេកល្យាណា បរិយោសានកល្យាណា សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ អភិវទន្តិ, តថារូបាស្ស ធម្មា ពហុស្សុតា ហោន្តិ ធាតា វចសា បរិចិតា មនសានុបេក្ខិតា ទិដ្ឋិយា សុប្បដិវិទ្ធា. តស្មា អយមាយស្មា អធិមានិកោ អធិមានសច្ចោ, អប្បត្តេ បត្តសញ្ញី, អកតេ កតសញ្ញី, អនធិគតេ អធិគតសញ្ញី. អធិមានេន អញ្ញំ ព្យាករោតិ – ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយាតិ បជានាមី’តិ.

‘អភិជ្ឈាលុ ខោ បន អយមាយស្មា; អភិជ្ឈាបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា ពហុលំ វិហរតិ. អភិជ្ឈាបរិយុដ្ឋានំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘ព្យាបន្នោ ខោ បន អយមាយស្មា; ព្យាបាទបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា ពហុលំ វិហរតិ. ព្យាបាទបរិយុដ្ឋានំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘ថិនមិទ្ធោ ខោ បន អយមាយស្មា; ថិនមិទ្ធបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា ពហុលំ វិហរតិ. ថិនមិទ្ធបរិយុដ្ឋានំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘ឧទ្ធតោ ខោ បន អយមាយស្មា; ឧទ្ធច្ចបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា ពហុលំ វិហរតិ. ឧទ្ធច្ចបរិយុដ្ឋានំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘វិចិកិច្ឆោ ខោ បន អយមាយស្មា; វិចិកិច្ឆាបរិយុដ្ឋិតេន ចេតសា ពហុលំ វិហរតិ. វិចិកិច្ឆាបរិយុដ្ឋានំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘កម្មារាមោ ខោ បន អយមាយស្មា កម្មរតោ កម្មារាមតំ អនុយុត្តោ. កម្មារាមតា ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘ភស្សារាមោ ខោ បន អយមាយស្មា ភស្សរតោ ភស្សារាមតំ អនុយុត្តោ. ភស្សារាមតា ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘និទ្ទារាមោ ខោ បន អយមាយស្មា និទ្ទារតោ និទ្ទារាមតំ អនុយុត្តោ. និទ្ទារាមតា ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘សង្គណិការាមោ ខោ បន អយមាយស្មា សង្គណិករតោ សង្គណិការាមតំ អនុយុត្តោ. សង្គណិការាមតា ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ.

‘សតិ ខោ បន អយមាយស្មា ឧត្តរិ ករណីយេ ឱរមត្តកេន វិសេសាធិគមេន អន្តរា វោសានំ អាបន្នោ. អន្តរា វោសានគមនំ ខោ បន តថាគតប្បវេទិតេ ធម្មវិនយេ បរិហានមេតំ’.

៧. នប្បិយសុត្តំ

៨៧. តត្រ ខោ ភគវា កាលង្កតំ ភិក្ខុំ [កលន្ទកំ ភិក្ខុំ (សី.), កាឡកភិក្ខុំ (ស្យា.)] អារព្ភ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អធិករណិកោ ហោតិ, អធិករណសមថស្ស ន វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អធិករណិកោ ហោតិ អធិករណសមថស្ស ន វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ ន បិយតាយ ន គរុតាយ ន ភាវនាយ ន សាមញ្ញាយ ន ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ន សិក្ខាកាមោ ហោតិ, សិក្ខាសមាទានស្ស [សិក្ខាកាមស្ស (ក.)] ន វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ន សិក្ខាកាមោ ហោតិ សិក្ខាសមាទានស្ស ន វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ ន បិយតាយ ន គរុតាយ ន ភាវនាយ ន សាមញ្ញាយ ន ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បាបិច្ឆោ ហោតិ, ឥច្ឆាវិនយស្ស ន វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បាបិច្ឆោ ហោតិ ឥច្ឆាវិនយស្ស ន វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ ន បិយតាយ ន គរុតាយ ន ភាវនាយ ន សាមញ្ញាយ ន ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កោធនោ ហោតិ, កោធវិនយស្ស ន វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កោធនោ ហោតិ កោធវិនយស្ស ន វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ ន បិយតាយ ន គរុតាយ ន ភាវនាយ ន សាមញ្ញាយ ន ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ មក្ខី ហោតិ, មក្ខវិនយស្ស ន វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ មក្ខី ហោតិ មក្ខវិនយស្ស ន វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ ន បិយតាយ ន គរុតាយ ន ភាវនាយ ន សាមញ្ញាយ ន ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សឋោ ហោតិ, សាឋេយ្យវិនយស្ស ន វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សឋោ ហោតិ សាឋេយ្យវិនយស្ស ន វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ ន បិយតាយ ន គរុតាយ ន ភាវនាយ ន សាមញ្ញាយ ន ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ មាយាវី ហោតិ, មាយាវិនយស្ស ន វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ មាយាវី ហោតិ មាយាវិនយស្ស ន វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ ន បិយតាយ ន គរុតាយ ន ភាវនាយ ន សាមញ្ញាយ ន ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ធម្មានំ ន និសាមកជាតិកោ ហោតិ, ធម្មនិសន្តិយា ន វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ធម្មានំ ន និសាមកជាតិកោ ហោតិ ធម្មនិសន្តិយា ន វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ ន បិយតាយ ន គរុតាយ ន ភាវនាយ ន សាមញ្ញាយ ន ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ន បដិសល្លីនោ ហោតិ, បដិសល្លានស្ស ន វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ន បដិសល្លីនោ ហោតិ បដិសល្លានស្ស ន វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ ន បិយតាយ ន គរុតាយ ន ភាវនាយ ន សាមញ្ញាយ ន ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សព្រហ្មចារីនំ ន បដិសន្ថារកោ [បដិសន្ធារកោ (ក.)] ហោតិ, បដិសន្ថារកស្ស ន វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សព្រហ្មចារីនំ ន បដិសន្ថារកោ ហោតិ បដិសន្ថារកស្ស ន វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ ន បិយតាយ ន គរុតាយ ន ភាវនាយ ន សាមញ្ញាយ ន ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘ឯវរូបស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ កិញ្ចាបិ ឯវំ ឥច្ឆា ឧប្បជ្ជេយ្យ – ‘អហោ វត មំ សព្រហ្មចារី សក្ករេយ្យុំ គរុំ ករេយ្យុំ [គរុករេយ្យុំ (សី. ស្យា.)] មានេយ្យុំ បូជេយ្យុ’ន្តិ, អថ ខោ នំ សព្រហ្មចារី ន ចេវ សក្ករោន្តិ ន គរុំ ករោន្តិ [គរុករោន្តិ (សី. ស្យា.)] ន មានេន្តិ ន បូជេន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តថាហិស្ស, ភិក្ខវេ, វិញ្ញូ សព្រហ្មចារី តេ បាបកេ អកុសលេ ធម្មេ អប្បហីនេ សមនុបស្សន្តិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, អស្សខឡុង្កស្ស កិញ្ចាបិ ឯវំ ឥច្ឆា ឧប្បជ្ជេយ្យ – ‘អហោ វត មំ មនុស្សា អាជានីយដ្ឋានេ ឋបេយ្យុំ, អាជានីយភោជនញ្ច ភោជេយ្យុំ, អាជានីយបរិមជ្ជនញ្ច បរិមជ្ជេយ្យុ’ន្តិ, អថ ខោ នំ មនុស្សា ន ចេវ អាជានីយដ្ឋានេ ឋបេន្តិ ន ច អាជានីយភោជនំ ភោជេន្តិ ន ច អាជានីយបរិមជ្ជនំ បរិមជ្ជន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តថាហិស្ស, ភិក្ខវេ, វិញ្ញូ មនុស្សា តានិ សាឋេយ្យានិ កូដេយ្យានិ ជិម្ហេយ្យានិ វង្កេយ្យានិ អប្បហីនានិ សមនុបស្សន្តិ. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឯវរូបស្ស ភិក្ខុនោ កិញ្ចាបិ ឯវំ ឥច្ឆា ឧប្បជ្ជេយ្យ – ‘អហោ វត មំ សព្រហ្មចារី សក្ករេយ្យុំ គរុំ ករេយ្យុំ មានេយ្យុំ បូជេយ្យុ’ន្តិ, អថ ខោ នំ សព្រហ្មចារី ន ចេវ សក្ករោន្តិ ន គរុំ ករោន្តិ ន មានេន្តិ ន បូជេន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តថាហិស្ស, ភិក្ខវេ, វិញ្ញូ សព្រហ្មចារី តេ បាបកេ អកុសលេ ធម្មេ អប្បហីនេ សមនុបស្សន្តិ.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ន អធិករណិកោ ហោតិ, អធិករណសមថស្ស វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ន អធិករណិកោ ហោតិ អធិករណសមថស្ស វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ បិយតាយ គរុតាយ ភាវនាយ សាមញ្ញាយ ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សិក្ខាកាមោ ហោតិ, សិក្ខាសមាទានស្ស វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សិក្ខាកាមោ ហោតិ សិក្ខាសមាទានស្ស វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ បិយតាយ គរុតាយ ភាវនាយ សាមញ្ញាយ ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អប្បិច្ឆោ ហោតិ, ឥច្ឆាវិនយស្ស វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អប្បិច្ឆោ ហោតិ ឥច្ឆាវិនយស្ស វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ…បេ… ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្កោធនោ ហោតិ, កោធវិនយស្ស វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្កោធនោ ហោតិ កោធវិនយស្ស វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ…បេ… ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អមក្ខី ហោតិ, មក្ខវិនយស្ស វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អមក្ខី ហោតិ មក្ខវិនយស្ស វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ…បេ… ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អសឋោ ហោតិ, សាឋេយ្យវិនយស្ស វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អសឋោ ហោតិ សាឋេយ្យវិនយស្ស វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ…បេ… ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អមាយាវី ហោតិ, មាយាវិនយស្ស វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អមាយាវី ហោតិ មាយាវិនយស្ស វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ…បេ… ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ធម្មានំ និសាមកជាតិកោ ហោតិ, ធម្មនិសន្តិយា វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ធម្មានំ និសាមកជាតិកោ ហោតិ ធម្មនិសន្តិយា វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ…បេ… ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បដិសល្លីនោ ហោតិ, បដិសល្លានស្ស វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បដិសល្លីនោ ហោតិ បដិសល្លានស្ស វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ…បេ… ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សព្រហ្មចារីនំ បដិសន្ថារកោ ហោតិ, បដិសន្ថារកស្ស វណ្ណវាទី. យម្បិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សព្រហ្មចារីនំ បដិសន្ថារកោ ហោតិ បដិសន្ថារកស្ស វណ្ណវាទី, អយម្បិ ធម្មោ បិយតាយ គរុតាយ ភាវនាយ សាមញ្ញាយ ឯកីភាវាយ សំវត្តតិ.

‘‘ឯវរូបស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ កិញ្ចាបិ ន ឯវំ ឥច្ឆា ឧប្បជ្ជេយ្យ – ‘អហោ វត មំ សព្រហ្មចារី សក្ករេយ្យុំ គរុំ ករេយ្យុំ មានេយ្យុំ បូជេយ្យុ’ន្តិ, អថ ខោ នំ សព្រហ្មចារី សក្ករោន្តិ គរុំ ករោន្តិ មានេន្តិ បូជេន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តថាហិស្ស, ភិក្ខវេ, វិញ្ញូ សព្រហ្មចារី តេ បាបកេ អកុសលេ ធម្មេ បហីនេ សមនុបស្សន្តិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, ភទ្ទស្ស អស្សាជានីយស្ស កិញ្ចាបិ ន ឯវំ ឥច្ឆា ឧប្បជ្ជេយ្យ – ‘អហោ វត មំ មនុស្សា អាជានីយដ្ឋានេ ឋបេយ្យុំ, អាជានីយភោជនញ្ច ភោជេយ្យុំ, អាជានីយបរិមជ្ជនញ្ច បរិមជ្ជេយ្យុ’ន្តិ, អថ ខោ នំ មនុស្សា អាជានីយដ្ឋានេ ច ឋបេន្តិ អាជានីយភោជនញ្ច ភោជេន្តិ អាជានីយបរិមជ្ជនញ្ច បរិមជ្ជន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តថាហិស្ស, ភិក្ខវេ, វិញ្ញូ មនុស្សា តានិ សាឋេយ្យានិ កូដេយ្យានិ ជិម្ហេយ្យានិ វង្កេយ្យានិ បហីនានិ សមនុបស្សន្តិ.

‘‘ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឯវរូបស្ស ភិក្ខុនោ កិញ្ចាបិ ន ឯវំ ឥច្ឆា ឧប្បជ្ជេយ្យ – ‘អហោ វត មំ សព្រហ្មចារី សក្ករេយ្យុំ គរុំ ករេយ្យុំ មានេយ្យុំ បូជេយ្យុ’ន្តិ, អថ ខោ នំ សព្រហ្មចារី សក្ករោន្តិ គរុំ ករោន្តិ មានេន្តិ បូជេន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តថាហិស្ស, ភិក្ខវេ, វិញ្ញូ សព្រហ្មចារី តេ បាបកេ អកុសលេ ធម្មេ បហីនេ សមនុបស្សន្តី’’តិ. សត្តមំ.

៨. អក្កោសកសុត្តំ

៨៨. ‘‘យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្កោសកបរិភាសកោ អរិយូបវាទី សព្រហ្មចារីនំ ឋានមេតំ អវកាសោ [អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ (សី. ស្យា. បី.)] យំ សោ ទសន្នំ ព្យសនានំ អញ្ញតរំ ព្យសនំ និគច្ឆេយ្យ [ន និគច្ឆេយ្យ (សី. ស្យា. បី.)]. កតមេសំ ទសន្នំ? អនធិគតំ នាធិគច្ឆតិ, អធិគតា បរិហាយតិ, សទ្ធម្មស្ស ន វោទាយន្តិ, សទ្ធម្មេសុ វា អធិមានិកោ ហោតិ អនភិរតោ វា ព្រហ្មចរិយំ ចរតិ, អញ្ញតរំ វា សំកិលិដ្ឋំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ, គាឡ្ហំ វា រោគាតង្កំ ផុសតិ, ឧម្មាទំ វា បាបុណាតិ ចិត្តក្ខេបំ, សម្មូឡ្ហោ កាលំ ករោតិ, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្កោសកបរិភាសកោ អរិយូបវាទី សព្រហ្មចារីនំ, ឋានមេតំ អវកាសោ យំ សោ ឥមេសំ ទសន្នំ ព្យសនានំ អញ្ញតរំ ព្យសនំ និគច្ឆេយ្យា’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. កោកាលិកសុត្តំ

៨៩. [សំ. និ. ១.១៨១; សុ. និ. កោកាលិកសុត្ត] អថ ខោ កោកាលិកោ ភិក្ខុ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ កោកាលិកោ ភិក្ខុ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘បាបិច្ឆា, ភន្តេ, សារិបុត្តមោគ្គល្លានា, បាបិកានំ ឥច្ឆានំ វសំ គតា’’តិ. ‘‘មា ហេវំ, កោកាលិក, មា ហេវំ, កោកាលិក! បសាទេហិ, កោកាលិក, សារិបុត្តមោគ្គល្លានេសុ ចិត្តំ. បេសលា សារិបុត្តមោគ្គល្លានា’’តិ.

ទុតិយម្បិ ខោ កោកាលិកោ ភិក្ខុ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កិញ្ចាបិ មេ, ភន្តេ, ភគវា សទ្ធាយិកោ បច្ចយិកោ, អថ ខោ បាបិច្ឆាវ សារិបុត្តមោគ្គល្លានា, បាបិកានំ ឥច្ឆានំ វសំ គតា’’តិ. ‘‘មា ហេវំ, កោកាលិក, មា ហេវំ, កោកាលិក! បសាទេហិ, កោកាលិក, សារិបុត្តមោគ្គល្លានេសុ ចិត្តំ. បេសលា សារិបុត្តមោគ្គល្លានា’’តិ.

តតិយម្បិ ខោ កោកាលិកោ ភិក្ខុ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កិញ្ចាបិ មេ, ភន្តេ, ភគវា សទ្ធាយិកោ បច្ចយិកោ, អថ ខោ បាបិច្ឆាវ សារិបុត្តមោគ្គល្លានា, បាបិកានំ ឥច្ឆានំ វសំ គតា’’តិ. ‘‘មា ហេវំ, កោកាលិក, មា ហេវំ, កោកាលិក! បសាទេហិ, កោកាលិក, សារិបុត្តមោគ្គល្លានេសុ ចិត្តំ. បេសលា សារិបុត្តមោគ្គល្លានា’’តិ.

អថ ខោ កោកាលិកោ ភិក្ខុ ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ. អចិរបក្កន្តស្ស ច កោកាលិកស្ស ភិក្ខុនោ សាសបមត្តីហិ បីឡកាហិ សព្ពោ កាយោ ផុដោ អហោសិ. សាសបមត្តិយោ ហុត្វា មុគ្គមត្តិយោ អហេសុំ, មុគ្គមត្តិយោ ហុត្វា កលាយមត្តិយោ អហេសុំ, កលាយមត្តិយោ ហុត្វា កោលដ្ឋិមត្តិយោ អហេសុំ, កោលដ្ឋិមត្តិយោ ហុត្វា កោលមត្តិយោ អហេសុំ, កោលមត្តិយោ ហុត្វា អាមលកមត្តិយោ អហេសុំ, អាមលកមត្តិយោ ហុត្វា (តិណ្ឌុកមត្តិយោ អហេសុំ, តិណ្ឌុកមត្តិយោ ហុត្វា,) [សំ. និ. ១.១៨១; សុ. និ. កោកាលិកសុត្ត នត្ថិ] ពេឡុវសលាដុកមត្តិយោ អហេសុំ, ពេឡុវសលាដុកមត្តិយោ ហុត្វា ពិល្លមត្តិយោ អហេសុំ, ពិល្លមត្តិយោ ហុត្វា បភិជ្ជិំសុ, បុព្ពញ្ច លោហិតញ្ច បគ្ឃរិំសុ. សោ សុទំ កទលិបត្តេសុ សេតិ មច្ឆោវ វិសគិលិតោ.

អថ ខោ តុរូ បច្ចេកព្រហ្មា [តុទុប្បច្ចេកព្រហ្មា (សី. បី.), តុទិ បច្ចេកព្រហ្មា (ស្យា.), តុរិ បច្ចេកព្រហ្មា (ក.) សំ. និ. ១.១៨០] យេន កោកាលិកោ ភិក្ខុ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា វេហាសេ ឋត្វា កោកាលិកំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘បសាទេហិ, កោកាលិក, សារិបុត្តមោគ្គល្លានេសុ ចិត្តំ. បេសលា សារិបុត្តមោគ្គល្លានា’’តិ. ‘‘កោសិ ត្វំ, អាវុសោ’’តិ? ‘‘អហំ តុរូ បច្ចេកព្រហ្មា’’តិ. ‘‘ននុ ត្វំ, អាវុសោ, ភគវតា អនាគាមី ព្យាកតោ, អថ កិញ្ចរហិ ឥធាគតោ? បស្ស យាវញ្ច តេ ឥទំ អបរទ្ធ’’ន្តិ.

អថ ខោ តុរូ បច្ចេកព្រហ្មា កោកាលិកំ ភិក្ខុំ គាថាហិ អជ្ឈភាសិ –

‘‘បុរិសស្ស ហិ ជាតស្ស, កុឋារី ជាយតេ មុខេ;

យាយ ឆិន្ទតិ អត្តានំ, ពាលោ ទុព្ភាសិតំ ភណំ.

‘‘យោ និន្ទិយំ បសំសតិ, តំ វា និន្ទតិ យោ បសំសិយោ;

វិចិនាតិ មុខេន សោ កលិំ, កលិនា តេន សុខំ ន វិន្ទតិ.

‘‘អប្បមត្តកោ អយំ កលិ, យោ អក្ខេសុ ធនបរាជយោ;

សព្ពស្សាបិ សហាបិ អត្តនា, អយមេវ មហត្តរោ កលិ;

យោ សុគតេសុ មនំ បទូសយេ.

‘‘សតំ សហស្សានំ និរព្ពុទានំ, ឆត្តិំសតិ បញ្ច ច អព្ពុទានិ;

យមរិយគរហី និរយំ ឧបេតិ, វាចំ មនញ្ច បណិធាយ បាបក’’ន្តិ.

អថ ខោ កោកាលិកោ ភិក្ខុ តេនេវ អាពាធេន កាលមកាសិ. កាលង្កតោ ច កោកាលិកោ ភិក្ខុ បទុមំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ សារិបុត្តមោគ្គល្លានេសុ ចិត្តំ អាឃាតេត្វា.

អថ ខោ ព្រហ្មា សហម្បតិ អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណោ កេវលកប្បំ ជេតវនំ ឱភាសេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. ឯកមន្តំ ឋិតោ ខោ ព្រហ្មា សហម្បតិ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កោកាលិកោ, ភន្តេ, ភិក្ខុ កាលង្កតោ. កាលង្កតោ ច, ភន្តេ, កោកាលិកោ ភិក្ខុ បទុមំ និរយំ ឧបបន្នោ សារិបុត្តមោគ្គល្លានេសុ ចិត្តំ អាឃាតេត្វា’’តិ. ឥទមវោច ព្រហ្មា សហម្បតិ. ឥទំ វត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា តត្ថេវន្តរធាយិ.

អថ ខោ ភគវា តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ឥមំ, ភិក្ខវេ, រត្តិំ ព្រហ្មា សហម្បតិ អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណោ កេវលកប្បំ ជេតវនំ ឱភាសេត្វា យេនាហំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា មំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. ឯកមន្តំ ឋិតោ ខោ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មា សហម្បតិ មំ ឯតទវោច – ‘កោកាលិកោ, ភន្តេ, ភិក្ខុ កាលង្កតោ; កាលង្កតោ ច, ភន្តេ, កោកាលិកោ ភិក្ខុ បទុមំ និរយំ ឧបបន្នោ សារិបុត្តមោគ្គល្លានេសុ ចិត្តំ អាឃាតេត្វា’តិ. ឥទមវោច, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មា សហម្បតិ. ឥទំ វត្វា មំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា តត្ថេវន្តរធាយី’’តិ.