៧. បឋមនឡកបានសុត្តំ

៦៧. ឯកំ សមយំ ភគវា កោសលេសុ ចារិកំ ចរមានោ មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ យេន នឡកបានំ នាម កោសលានំ និគមោ តទវសរិ. តត្រ សុទំ ភគវា នឡកបានេ វិហរតិ បលាសវនេ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវា តទហុបោសថេ ភិក្ខុសង្ឃបរិវុតោ និសិន្នោ ហោតិ. អថ ខោ ភគវា ពហុទេវ រត្តិំ ភិក្ខូនំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេត្វា សមាទបេត្វា សមុត្តេជេត្វា សម្បហំសេត្វា តុណ្ហីភូតំ តុណ្ហីភូតំ ភិក្ខុសង្ឃំ អនុវិលោកេត្វា អាយស្មន្តំ សារិបុត្តំ អាមន្តេសិ –

‘‘វិគតថិនមិទ្ធោ [វិគតថីនមិទ្ធោ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ខោ, សារិបុត្ត, ភិក្ខុសង្ឃោ. បដិភាតុ តំ, សារិបុត្ត, ភិក្ខូនំ ធម្មី កថា. បិដ្ឋិ មេ អាគិលាយតិ; តមហំ អាយមិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ អាយស្មា សារិបុត្តោ ភគវតោ បច្ចស្សោសិ.

អថ ខោ ភគវា ចតុគ្គុណំ សង្ឃាដិំ បញ្ញាបេត្វា ទក្ខិណេន បស្សេន សីហសេយ្យំ កប្បេសិ បាទេ បាទំ អច្ចាធាយ សតោ សម្បជានោ ឧដ្ឋានសញ្ញំ មនសិ ករិត្វា. តត្រ ខោ អាយស្មា សារិបុត្តោ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អាវុសោ ភិក្ខវេ’’តិ. ‘‘អាវុសោ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស បច្ចស្សោសុំ. អាយស្មា សារិបុត្តោ ឯតទវោច –

‘‘យស្ស កស្សចិ, អាវុសោ, សទ្ធា នត្ថិ កុសលេសុ ធម្មេសុ, ហិរី [ហិរិ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] នត្ថិ… ឱត្តប្បំ នត្ថិ … វីរិយំ [វិរិយំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] នត្ថិ… បញ្ញា នត្ថិ កុសលេសុ ធម្មេសុ, តស្ស យា រត្តិ វា ទិវសោ វា អាគច្ឆតិ, ហានិយេវ បាដិកង្ខា កុសលេសុ ធម្មេសុ នោ វុទ្ធិ. សេយ្យថាបិ, អាវុសោ, កាឡបក្ខេ ចន្ទស្ស យា រត្តិ វា ទិវសោ វា អាគច្ឆតិ, ហាយតេវ វណ្ណេន ហាយតិ មណ្ឌលេន ហាយតិ អាភាយ ហាយតិ អារោហបរិណាហេន; ឯវមេវំ ខោ, អាវុសោ, យស្ស កស្សចិ សទ្ធា នត្ថិ កុសលេសុ ធម្មេសុ, ហិរី នត្ថិ… ឱត្តប្បំ នត្ថិ… វីរិយំ នត្ថិ… បញ្ញា នត្ថិ កុសលេសុ ធម្មេសុ, តស្ស យា រត្តិ វា ទិវសោ វា អាគច្ឆតិ, ហានិយេវ បាដិកង្ខា កុសលេសុ ធម្មេសុ នោ វុទ្ធិ.

‘‘អស្សទ្ធោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, បរិហានមេតំ; ‘អហិរិកោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, បរិហានមេតំ; ‘អនោត្តប្បី បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, បរិហានមេតំ; ‘កុសីតោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, បរិហានមេតំ; ‘ទុប្បញ្ញោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, បរិហានមេតំ; ‘កោធនោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, បរិហានមេតំ; ‘ឧបនាហី បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, បរិហានមេតំ; ‘បាបិច្ឆោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, បរិហានមេតំ; ‘បាបមិត្តោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, បរិហានមេតំ; ‘មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, បរិហានមេតំ.

‘‘យស្ស កស្សចិ, អាវុសោ, សទ្ធា អត្ថិ កុសលេសុ ធម្មេសុ, ហិរី អត្ថិ… ឱត្តប្បំ អត្ថិ… បញ្ញា អត្ថិ កុសលេសុ ធម្មេសុ, តស្ស យា រត្តិ វា ទិវសោ វា អាគច្ឆតិ, វុទ្ធិយេវ បាដិកង្ខា កុសលេសុ ធម្មេសុ នោ បរិហានិ. សេយ្យថាបិ, អាវុសោ, ជុណ្ហបក្ខេ ចន្ទស្ស យា រត្តិ វា ទិវសោ វា អាគច្ឆតិ, វឌ្ឍតេវ វណ្ណេន វឌ្ឍតិ មណ្ឌលេន វឌ្ឍតិ អាភាយ វឌ្ឍតិ អារោហបរិណាហេន; ឯវមេវំ ខោ, អាវុសោ, យស្ស កស្សចិ សទ្ធា អត្ថិ កុសលេសុ ធម្មេសុ, ហិរី អត្ថិ… ឱត្តប្បំ អត្ថិ… វីរិយំ អត្ថិ… បញ្ញា អត្ថិ កុសលេសុ ធម្មេសុ, តស្ស យា រត្តិ វា ទិវសោ វា អាគច្ឆតិ, វុទ្ធិយេវ បាដិកង្ខា កុសលេសុ ធម្មេសុ នោ បរិហានិ.

‘‘‘សទ្ធោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, អបរិហានមេតំ; ‘ហិរីមា បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, អបរិហានមេតំ; ‘ឱត្តប្បី បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, អបរិហានមេតំ; ‘អារទ្ធវីរិយោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, អបរិហានមេតំ; ‘បញ្ញវា បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, អបរិហានមេតំ; ‘អក្កោធនោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, អបរិហានមេតំ; ‘អនុបនាហី បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, អបរិហានមេតំ; ‘អប្បិច្ឆោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, អបរិហានមេតំ; ‘កល្យាណមិត្តោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, អបរិហានមេតំ; ‘សម្មាទិដ្ឋិកោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, អាវុសោ, អបរិហានមេត’’ន្តិ.

អថ ខោ ភគវា បច្ចុដ្ឋាយ អាយស្មន្តំ សារិបុត្តំ អាមន្តេសិ – ‘‘សាធុ សាធុ, សារិបុត្ត! យស្ស កស្សចិ, សារិបុត្ត, សទ្ធា នត្ថិ កុសលេសុ ធម្មេសុ, ហិរី នត្ថិ… ឱត្តប្បំ នត្ថិ… វីរិយំ នត្ថិ… បញ្ញា នត្ថិ កុសលេសុ ធម្មេសុ, តស្ស យា រត្តិ វា ទិវសោ វា អាគច្ឆតិ, ហានិយេវ បាដិកង្ខា កុសលេសុ ធម្មេសុ នោ វុទ្ធិ. សេយ្យថាបិ, សារិបុត្ត, កាឡបក្ខេ ចន្ទស្ស យា រត្តិ វា ទិវសោ វា អាគច្ឆតិ, ហាយតេវ វណ្ណេន ហាយតិ មណ្ឌលេន ហាយតិ អាភាយ ហាយតិ អារោហបរិណាហេន; ឯវមេវំ ខោ, សារិបុត្ត, យស្ស កស្សចិ សទ្ធា នត្ថិ កុសលេសុ ធម្មេសុ…បេ… បញ្ញា នត្ថិ កុសលេសុ ធម្មេសុ, តស្ស យា រត្តិ វា ទិវសោ វា …បេ… នោ វុទ្ធិ.

‘‘‘អស្សទ្ធោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, សារិបុត្ត, បរិហានមេតំ; អហិរិកោ… អនោត្តប្បី… កុសីតោ… ទុប្បញ្ញោ… កោធនោ… ឧបនាហី… បាបិច្ឆោ… បាបមិត្តោ… ‘មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, សារិបុត្ត, បរិហានមេតំ.

‘‘យស្ស កស្សចិ, សារិបុត្ត, សទ្ធា អត្ថិ កុសលេសុ ធម្មេសុ, ហិរី អត្ថិ… ឱត្តប្បំ អត្ថិ… វីរិយំ អត្ថិ… បញ្ញា អត្ថិ កុសលេសុ ធម្មេសុ, តស្ស យា រត្តិ វា ទិវសោ វា អាគច្ឆតិ, វុទ្ធិយេវ បាដិកង្ខា កុសលេសុ ធម្មេសុ នោ បរិហានិ. សេយ្យថាបិ, សារិបុត្ត, ជុណ្ហបក្ខេ ចន្ទស្ស យា រត្តិ វា ទិវសោ វា អាគច្ឆតិ, វឌ្ឍតេវ វណ្ណេន វឌ្ឍតិ មណ្ឌលេន វឌ្ឍតិ អាភាយ វឌ្ឍតិ អារោហបរិណាហេន; ឯវមេវំ ខោ, សារិបុត្ត, យស្ស កស្សចិ សទ្ធា អត្ថិ កុសលេសុ ធម្មេសុ, ហិរី អត្ថិ… ឱត្តប្បំ អត្ថិ… វីរិយំ អត្ថិ… បញ្ញា អត្ថិ កុសលេសុ ធម្មេសុ, តស្ស យា រត្តិ វា ទិវសោ វា អាគច្ឆតិ, វុទ្ធិយេវ បាដិកង្ខា កុសលេសុ ធម្មេសុ នោ បរិហានិ.

‘‘‘សទ្ធោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, សារិបុត្ត, អបរិហានមេតំ; ហិរីមា… ឱត្តប្បី… អារទ្ធវីរិយោ… បញ្ញវា… អក្កោធនោ… អនុបនាហី… អប្បិច្ឆោ… កល្យាណមិត្តោ… ‘សម្មាទិដ្ឋិកោ បុរិសបុគ្គលោ’តិ, សារិបុត្ត, អបរិហានមេត’’ន្តិ. សត្តមំ.