១. កិមត្ថិយសុត្តំ
១. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវន្តំ ឯតទវោច –
‘‘កិមត្ថិយានិ, ភន្តេ, កុសលានិ សីលានិ កិមានិសំសានី’’តិ? ‘‘អវិប្បដិសារត្ថានិ ខោ, អានន្ទ, កុសលានិ សីលានិ អវិប្បដិសារានិសំសានី’’តិ.
‘‘អវិប្បដិសារោ បន, ភន្តេ, កិមត្ថិយោ កិមានិសំសោ’’តិ? ‘‘អវិប្បដិសារោ ខោ, អានន្ទ, បាមោជ្ជត្ថោ បាមោជ្ជានិសំសោ’’តិ [បាមុជ្ជត្ថោ បាមុជ្ជានិសំសោតិ (សី. ស្យា. បី.) អ. និ. ១១.១].
‘‘បាមោជ្ជំ បន, ភន្តេ, កិមត្ថិយំ កិមានិសំស’’ន្តិ? ‘‘បាមោជ្ជំ ខោ, អានន្ទ, បីតត្ថំ បីតានិសំស’’ន្តិ.
‘‘បីតិ បន, ភន្តេ, កិមត្ថិយា កិមានិសំសា’’តិ? ‘‘បីតិ ខោ, អានន្ទ, បស្សទ្ធត្ថា បស្សទ្ធានិសំសា’’តិ.
‘‘បស្សទ្ធិ បន, ភន្តេ, កិមត្ថិយា កិមានិសំសា’’តិ? ‘‘បស្សទ្ធិ ខោ, អានន្ទ, សុខត្ថា សុខានិសំសា’’តិ.
‘‘សុខំ បន, ភន្តេ, កិមត្ថិយំ កិមានិសំស’’ន្តិ? ‘‘សុខំ ខោ, អានន្ទ, សមាធត្ថំ សមាធានិសំស’’ន្តិ.
‘‘សមាធិ បន, ភន្តេ, កិមត្ថិយោ កិមានិសំសោ’’តិ? ‘‘សមាធិ ខោ, អានន្ទ, យថាភូតញាណទស្សនត្ថោ យថាភូតញាណទស្សនានិសំសោ’’តិ.
‘‘យថាភូតញាណទស្សនំ បន, ភន្តេ, កិមត្ថិយំ កិមានិសំស’’ន្តិ? ‘‘យថាភូតញាណទស្សនំ ខោ, អានន្ទ, និព្ពិទាវិរាគត្ថំ និព្ពិទាវិរាគានិសំស’’ន្តិ.
‘‘និព្ពិទាវិរាគោ បន, ភន្តេ កិមត្ថិយោ កិមានិសំសោ’’តិ? ‘‘និព្ពិទាវិរាគោ ខោ, អានន្ទ, វិមុត្តិញាណទស្សនត្ថោ វិមុត្តិញាណទស្សនានិសំសោ [… និសំសោតិ (សី. ក.)].
‘‘ឥតិ ខោ, អានន្ទ, កុសលានិ សីលានិ អវិប្បដិសារត្ថានិ អវិប្បដិសារានិសំសានិ; អវិប្បដិសារោ បាមោជ្ជត្ថោ បាមោជ្ជានិសំសោ; បាមោជ្ជំ បីតត្ថំ បីតានិសំសំ; បីតិ បស្សទ្ធត្ថា បស្សទ្ធានិសំសា; បស្សទ្ធិ សុខត្ថា សុខានិសំសា; សុខំ សមាធត្ថំ សមាធានិសំសំ; សមាធិ យថាភូតញាណទស្សនត្ថោ យថាភូតញាណទស្សនានិសំសោ; យថាភូតញាណទស្សនំ និព្ពិទាវិរាគត្ថំ និព្ពិទាវិរាគានិសំសំ; និព្ពិទាវិរាគោ វិមុត្តិញាណទស្សនត្ថោ វិមុត្តិញាណទស្សនានិសំសោ. ឥតិ ខោ, អានន្ទ, កុសលានិ សីលានិ អនុបុព្ពេន អគ្គាយ បរេន្តី’’តិ [អរហត្តាយ បូរេន្តីតិ (ស្យា.)]. បឋមំ.