៥. បណិហិតអច្ឆវគ្គោ

៤១. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, សាលិសូកំ វា យវសូកំ វា មិច្ឆាបណិហិតំ ហត្ថេន វា បាទេន វា អក្កន្តំ ហត្ថំ វា បាទំ វា ភេច្ឆតិ [ភិជ្ជិស្សតិ (ស្យា. កំ. ក.), ភេជ្ជតិ (សី.) មោគ្គល្លានព្យាករណំ បស្សិតព្ពំ] លោហិតំ វា ឧប្បាទេស្សតីតិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? មិច្ឆាបណិហិតត្តា, ភិក្ខវេ, សូកស្ស. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, សោ វត ភិក្ខុ មិច្ឆាបណិហិតេន ចិត្តេន អវិជ្ជំ ភេច្ឆតិ, វិជ្ជំ ឧប្បាទេស្សតិ, និព្ពានំ សច្ឆិករិស្សតីតិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? មិច្ឆាបណិហិតត្តា, ភិក្ខវេ, ចិត្តស្សា’’តិ. បឋមំ.

៤២. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, សាលិសូកំ វា យវសូកំ វា សម្មាបណិហិតំ ហត្ថេន វា បាទេន វា អក្កន្តំ ហត្ថំ វា បាទំ វា ភេច្ឆតិ លោហិតំ វា ឧប្បាទេស្សតីតិ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? សម្មាបណិហិតត្តា, ភិក្ខវេ, សូកស្ស. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, សោ វត ភិក្ខុ សម្មាបណិហិតេន ចិត្តេន អវិជ្ជំ ភេច្ឆតិ, វិជ្ជំ ឧប្បាទេស្សតិ, និព្ពានំ សច្ឆិករិស្សតីតិ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? សម្មាបណិហិតត្តា, ភិក្ខវេ, ចិត្តស្សា’’តិ. ទុតិយំ.

៤៣. ‘‘ឥធាហំ [ឥទាហំ (សី.)], ភិក្ខវេ, ឯកច្ចំ បុគ្គលំ បទុដ្ឋចិត្តំ ឯវំ ចេតសា ចេតោ បរិច្ច បជានាមិ – ‘ឥមម្ហិ ចេ អយំ សមយេ បុគ្គលោ កាលំ ករេយ្យ, យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ’. តំ កិស្ស ហេតុ? ចិត្តំ ហិស្ស, ភិក្ខវេ, បទុដ្ឋំ. ‘‘ចេតោបទោសហេតុ បន, ភិក្ខវេ, ឯវមិធេកច្ចេ សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជន្តី’’តិ. តតិយំ.

៤៤. ‘‘ឥធាហំ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចំ បុគ្គលំ បសន្នចិត្តំ ឯវំ ចេតសា ចេតោ បរិច្ច បជានាមិ – ‘ឥមម្ហិ ចេ អយំ សមយេ បុគ្គលោ កាលំ ករេយ្យ, យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ’. តំ កិស្ស ហេតុ? ចិត្តំ ហិស្ស, ភិក្ខវេ, បសន្នំ. ‘‘ចេតោបសាទហេតុ បន, ភិក្ខវេ, ឯវមិធេកច្ចេ សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជន្តី’’តិ. ចតុត្ថំ.

៤៥. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, ឧទករហទោ អាវិលោ លុឡិតោ កលលីភូតោ តត្ថ ចក្ខុមា បុរិសោ តីរេ ឋិតោ ន បស្សេយ្យ សិប្បិសម្ពុកម្បិ [សិប្បិកសម្ពុកម្បិ (ក.)] សក្ខរកឋលម្បិ មច្ឆគុម្ពម្បិ ចរន្តម្បិ តិដ្ឋន្តម្បិ. តំ កិស្ស ហេតុ? អាវិលត្តា, ភិក្ខវេ, ឧទកស្ស. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, សោ វត ភិក្ខុ អាវិលេន ចិត្តេន អត្តត្ថំ វា ញស្សតិ បរត្ថំ វា ញស្សតិ ឧភយត្ថំ វា ញស្សតិ ឧត្តរិំ វា មនុស្សធម្មា អលមរិយញាណទស្សនវិសេសំ សច្ឆិករិស្សតីតិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? អាវិលត្តា, ភិក្ខវេ, ចិត្តស្សា’’តិ. បញ្ចមំ.

៤៦. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, ឧទករហទោ អច្ឆោ វិប្បសន្នោ អនាវិលោ តត្ថ ចក្ខុមា បុរិសោ តីរេ ឋិតោ បស្សេយ្យ សិប្បិសម្ពុកម្បិ សក្ខរកឋលម្បិ មច្ឆគុម្ពម្បិ ចរន្តម្បិ តិដ្ឋន្តម្បិ. តំ កិស្ស ហេតុ? អនាវិលត្តា, ភិក្ខវេ, ឧទកស្ស. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, សោ វត ភិក្ខុ អនាវិលេន ចិត្តេន អត្តត្ថំ វា ញស្សតិ បរត្ថំ វា ញស្សតិ ឧភយត្ថំ វា ញស្សតិ ឧត្តរិំ វា មនុស្សធម្មា អលមរិយញាណទស្សនវិសេសំ សច្ឆិករិស្សតីតិ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? អនាវិលត្តា, ភិក្ខវេ, ចិត្តស្សា’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៤៧. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, យានិ កានិចិ រុក្ខជាតានំ ផន្ទនោ តេសំ អគ្គមក្ខាយតិ យទិទំ មុទុតាយ ចេវ កម្មញ្ញតាយ ច. ឯវមេវំ ខោ អហំ, ភិក្ខវេ, នាញ្ញំ ឯកធម្មម្បិ សមនុបស្សាមិ យំ ឯវំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ មុទុ ច ហោតិ កម្មញ្ញញ្ច យថយិទំ ចិត្តំ. ចិត្តំ, ភិក្ខវេ, ភាវិតំ ពហុលីកតំ មុទុ ច ហោតិ កម្មញ្ញញ្ច ហោតី’’តិ. សត្តមំ.

៤៨. ‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញំ ឯកធម្មម្បិ សមនុបស្សាមិ យំ ឯវំ លហុបរិវត្តំ យថយិទំ ចិត្តំ. យាវញ្ចិទំ, ភិក្ខវេ, ឧបមាបិ ន សុករា យាវ លហុបរិវត្តំ ចិត្ត’’ន្តិ. អដ្ឋមំ.

៤៩. ‘‘បភស្សរមិទំ, ភិក្ខវេ, ចិត្តំ. តញ្ច ខោ អាគន្តុកេហិ ឧបក្កិលេសេហិ ឧបក្កិលិដ្ឋ’’ន្តិ. នវមំ.

៥០. ‘‘បភស្សរមិទំ, ភិក្ខវេ, ចិត្តំ. តញ្ច ខោ អាគន្តុកេហិ ឧបក្កិលេសេហិ វិប្បមុត្ត’’ន្តិ. ទសមំ.

បណិហិតអច្ឆវគ្គោ បញ្ចមោ.