១៦. ឯកធម្មបាឡិ

១. បឋមវគ្គោ

២៩៦. ‘‘ឯកធម្មោ, ភិក្ខវេ, ភាវិតោ ពហុលីកតោ ឯកន្តនិព្ពិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្ពានាយ សំវត្តតិ. កតមោ ឯកធម្មោ? ពុទ្ធានុស្សតិ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឯកធម្មោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ ឯកន្តនិព្ពិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្ពានាយ សំវត្តតី’’តិ.

២៩៧. ‘‘ឯកធម្មោ, ភិក្ខវេ, ភាវិតោ ពហុលីកតោ ឯកន្តនិព្ពិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្ពានាយ សំវត្តតិ. កតមោ ឯកធម្មោ? ធម្មានុស្សតិ…បេ… សង្ឃានុស្សតិ… សីលានុស្សតិ… ចាគានុស្សតិ… ទេវតានុស្សតិ… អានាបានស្សតិ… មរណស្សតិ… កាយគតាសតិ… ឧបសមានុស្សតិ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឯកធម្មោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ ឯកន្តនិព្ពិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្ពានាយ សំវត្តតី’’តិ.

វគ្គោ បឋមោ.

២. ទុតិយវគ្គោ

២៩៨. ‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញំ ឯកធម្មម្បិ សមនុបស្សាមិ យេន អនុប្បន្នា វា អកុសលា ធម្មា ឧប្បជ្ជន្តិ ឧប្បន្នា វា អកុសលា ធម្មា ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តិ យថយិទំ, ភិក្ខវេ, មិច្ឆាទិដ្ឋិ. មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស, ភិក្ខវេ, អនុប្បន្នា ចេវ អកុសលា ធម្មា ឧប្បជ្ជន្តិ ឧប្បន្នា ច អកុសលា ធម្មា ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តី’’តិ.

២៩៩. ‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញំ ឯកធម្មម្បិ សមនុបស្សាមិ យេន អនុប្បន្នា វា កុសលា ធម្មា ឧប្បជ្ជន្តិ ឧប្បន្នា វា កុសលា ធម្មា ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តិ យថយិទំ, ភិក្ខវេ, សម្មាទិដ្ឋិ. សម្មាទិដ្ឋិកស្ស, ភិក្ខវេ, អនុប្បន្នា ចេវ កុសលា ធម្មា ឧប្បជ្ជន្តិ ឧប្បន្នា ច កុសលា ធម្មា ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តី’’តិ.

៣០០. ‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញំ ឯកធម្មម្បិ សមនុបស្សាមិ យេន អនុប្បន្នា វា កុសលា ធម្មា នុប្បជ្ជន្តិ ឧប្បន្នា វា កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ យថយិទំ, ភិក្ខវេ, មិច្ឆាទិដ្ឋិ. មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស, ភិក្ខវេ, អនុប្បន្នា ចេវ កុសលា ធម្មា នុប្បជ្ជន្តិ ឧប្បន្នា ច កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តី’’តិ.

៣០១. ‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញំ ឯកធម្មម្បិ សមនុបស្សាមិ យេន អនុប្បន្នា វា អកុសលា ធម្មា នុប្បជ្ជន្តិ ឧប្បន្នា វា អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ យថយិទំ, ភិក្ខវេ, សម្មាទិដ្ឋិ. សម្មាទិដ្ឋិកស្ស, ភិក្ខវេ, អនុប្បន្នា ចេវ អកុសលា ធម្មា នុប្បជ្ជន្តិ ឧប្បន្នា ច អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តី’’តិ.

៣០២. ‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញំ ឯកធម្មម្បិ សមនុបស្សាមិ យេន អនុប្បន្នា វា មិច្ឆាទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជតិ ឧប្បន្នា វា មិច្ឆាទិដ្ឋិ បវឌ្ឍតិ យថយិទំ, ភិក្ខវេ, អយោនិសោមនសិការោ. អយោនិសោ, ភិក្ខវេ, មនសិ ករោតោ អនុប្បន្នា ចេវ មិច្ឆាទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជតិ ឧប្បន្នា ច មិច្ឆាទិដ្ឋិ បវឌ្ឍតី’’តិ.

៣០៣. ‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញំ ឯកធម្មម្បិ សមនុបស្សាមិ យេន អនុប្បន្នា វា សម្មាទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជតិ ឧប្បន្នា វា សម្មាទិដ្ឋិ បវឌ្ឍតិ យថយិទំ, ភិក្ខវេ, យោនិសោមនសិការោ. យោនិសោ, ភិក្ខវេ, មនសិ ករោតោ អនុប្បន្នា ចេវ សម្មាទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជតិ ឧប្បន្នា ច សម្មាទិដ្ឋិ បវឌ្ឍតី’’តិ.

៣០៤. ‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញំ ឯកធម្មម្បិ សមនុបស្សាមិ យេន [យេនេវំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជន្តិ យថយិទំ, ភិក្ខវេ, មិច្ឆាទិដ្ឋិ. មិច្ឆាទិដ្ឋិយា, ភិក្ខវេ, សមន្នាគតា សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជន្តី’’តិ.

៣០៥. ‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញំ ឯកធម្មម្បិ សមនុបស្សាមិ យេន សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជន្តិ យថយិទំ, ភិក្ខវេ, សម្មាទិដ្ឋិ. សម្មាទិដ្ឋិយា, ភិក្ខវេ, សមន្នាគតា សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជន្តី’’តិ.

៣០៦. ‘‘មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស, ភិក្ខវេ, បុរិសបុគ្គលស្ស យញ្ចេវ កាយកម្មំ យថាទិដ្ឋិ សមត្តំ សមាទិន្នំ យញ្ច វចីកម្មំ…បេ… យញ្ច មនោកម្មំ យថាទិដ្ឋិ សមត្តំ សមាទិន្នំ យា ច ចេតនា យា ច បត្ថនា យោ ច បណិធិ យេ ច សង្ខារា សព្ពេ តេ ធម្មា អនិដ្ឋាយ អកន្តាយ អមនាបាយ អហិតាយ ទុក្ខាយ សំវត្តន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ទិដ្ឋិ ហិស្ស [ទិដ្ឋិ ហិ (សី. ស្យា. កំ. បី.)], ភិក្ខវេ, បាបិកា. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, និម្ពពីជំ វា កោសាតកិពីជំ វា តិត្តកលាពុពីជំ វា អល្លាយ បថវិយា [បឋវិយា (សី. ស្យា. កំ. បី.)] និក្ខិត្តំ យញ្ចេវ បថវិរសំ ឧបាទិយតិ យញ្ច អាបោរសំ ឧបាទិយតិ សព្ពំ តំ តិត្តកត្តាយ កដុកត្តាយ អសាតត្តាយ សំវត្តតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ពីជំ ហិស្ស [វីជំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)], ភិក្ខវេ, បាបកំ. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស យញ្ចេវ កាយកម្មំ យថាទិដ្ឋិ សមត្តំ សមាទិន្នំ យញ្ច វចីកម្មំ…បេ… យញ្ច មនោកម្មំ យថាទិដ្ឋិ សមត្តំ សមាទិន្នំ យា ច ចេតនា យា ច បត្ថនា យោ ច បណិធិ យេ ច សង្ខារា សព្ពេ តេ ធម្មា អនិដ្ឋាយ អកន្តាយ អមនាបាយ អហិតាយ ទុក្ខាយ សំវត្តន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ទិដ្ឋិ ហិស្ស, ភិក្ខវេ, បាបិកា’’តិ.

៣០៧. ‘‘សម្មាទិដ្ឋិកស្ស, ភិក្ខវេ, បុរិសបុគ្គលស្ស យញ្ចេវ កាយកម្មំ យថាទិដ្ឋិ សមត្តំ សមាទិន្នំ យញ្ច វចីកម្មំ…បេ… យញ្ច មនោកម្មំ យថាទិដ្ឋិ សមត្តំ សមាទិន្នំ យា ច ចេតនា យា ច បត្ថនា យោ ច បណិធិ យេ ច សង្ខារា សព្ពេ តេ ធម្មា ឥដ្ឋាយ កន្តាយ មនាបាយ ហិតាយ សុខាយ សំវត្តន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ទិដ្ឋិ ហិស្ស, ភិក្ខវេ, ភទ្ទិកា. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, ឧច្ឆុពីជំ វា សាលិពីជំ វា មុទ្ទិកាពីជំ វា អល្លាយ បថវិយា និក្ខិត្តំ យញ្ចេវ បថវិរសំ ឧបាទិយតិ យញ្ច អាបោរសំ ឧបាទិយតិ សព្ពំ តំ មធុរត្តាយ សាតត្តាយ អសេចនកត្តាយ សំវត្តតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ពីជំ ហិស្ស, ភិក្ខវេ, ភទ្ទកំ. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, សម្មាទិដ្ឋិកស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស យញ្ចេវ កាយកម្មំ យថាទិដ្ឋិ សមត្តំ សមាទិន្នំ យញ្ច វចីកម្មំ…បេ… យញ្ច មនោកម្មំ យថាទិដ្ឋិ សមត្តំ សមាទិន្នំ យា ច ចេតនា យា ច បត្ថនា យោ ច បណិធិ យេ ច សង្ខារា សព្ពេ តេ ធម្មា ឥដ្ឋាយ កន្តាយ មនាបាយ ហិតាយ សុខាយ សំវត្តន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ទិដ្ឋិ ហិស្ស, ភិក្ខវេ, ភទ្ទិកា’’តិ.

វគ្គោ ទុតិយោ.

៣. តតិយវគ្គោ

៣០៨. ‘‘ឯកបុគ្គលោ, ភិក្ខវេ, លោកេ ឧប្បជ្ជមានោ ឧប្បជ្ជតិ ពហុជនអហិតាយ ពហុជនអសុខាយ, ពហុនោ ជនស្ស អនត្ថាយ អហិតាយ ទុក្ខាយ ទេវមនុស្សានំ. កតមោ ឯកបុគ្គលោ? មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ វិបរីតទស្សនោ. សោ ពហុជនំ សទ្ធម្មា វុដ្ឋាបេត្វា អសទ្ធម្មេ បតិដ្ឋាបេតិ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឯកបុគ្គលោ លោកេ ឧប្បជ្ជមានោ ឧប្បជ្ជតិ ពហុជនអហិតាយ ពហុជនអសុខាយ, ពហុនោ ជនស្ស អនត្ថាយ អហិតាយ ទុក្ខាយ ទេវមនុស្សាន’’ន្តិ.

៣០៩. ‘‘ឯកបុគ្គលោ, ភិក្ខវេ, លោកេ ឧប្បជ្ជមានោ ឧប្បជ្ជតិ ពហុជនហិតាយ ពហុជនសុខាយ, ពហុនោ ជនស្ស អត្ថាយ ហិតាយ សុខាយ ទេវមនុស្សានំ. កតមោ ឯកបុគ្គលោ? សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ អវិបរីតទស្សនោ. សោ ពហុជនំ អសទ្ធម្មា វុដ្ឋាបេត្វា សទ្ធម្មេ បតិដ្ឋាបេតិ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឯកបុគ្គលោ លោកេ ឧបបជ្ជមានោ ឧប្បជ្ជតិ ពហុជនហិតាយ ពហុជនសុខាយ, ពហុនោ ជនស្ស អត្ថាយ ហិតាយ សុខាយ ទេវមនុស្សាន’’ន្តិ.

៣១០. ‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញំ ឯកធម្មម្បិ សមនុបស្សាមិ យំ ឯវំ មហាសាវជ្ជំ យថយិទំ, ភិក្ខវេ, មិច្ឆាទិដ្ឋិ. មិច្ឆាទិដ្ឋិបរមានិ, ភិក្ខវេ, មហាសាវជ្ជានី’’តិ [វជ្ជានីតិ (សី. ស្យា. កំ.)].

៣១១. ‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញំ ឯកបុគ្គលម្បិ សមនុបស្សាមិ យោ ឯវំ ពហុជនអហិតាយ បដិបន្នោ ពហុជនអសុខាយ, ពហុនោ ជនស្ស អនត្ថាយ អហិតាយ ទុក្ខាយ ទេវមនុស្សានំ យថយិទំ, ភិក្ខវេ, មក្ខលិ មោឃបុរិសោ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, នទីមុខេ ខិប្បំ [ខិបំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ឧឌ្ឌេយ្យ [ឱឌ្ឌេយ្យ (សី.), ឧជ្ឈេយ្យ (ក.)] ពហូនំ មច្ឆានំ អហិតាយ ទុក្ខាយ អនយាយ ព្យសនាយ; ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, មក្ខលិ មោឃបុរិសោ មនុស្សខិប្បំ មញ្ញេ លោកេ ឧប្បន្នោ ពហូនំ សត្តានំ អហិតាយ ទុក្ខាយ អនយាយ ព្យសនាយា’’តិ.

៣១២. ‘‘ទុរក្ខាតេ, ភិក្ខវេ, ធម្មវិនយេ យោ ច សមាទបេតិ [សមាទាបេតិ (?)] យញ្ច សមាទបេតិ យោ ច សមាទបិតោ តថត្តាយ បដិបជ្ជតិ សព្ពេ តេ ពហុំ អបុញ្ញំ បសវន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ទុរក្ខាតត្តា, ភិក្ខវេ, ធម្មស្សា’’តិ.

៣១៣. ‘‘ស្វាក្ខាតេ, ភិក្ខវេ, ធម្មវិនយេ យោ ច សមាទបេតិ យញ្ច សមាទបេតិ យោ ច សមាទបិតោ តថត្តាយ បដិបជ្ជតិ សព្ពេ តេ ពហុំ បុញ្ញំ បសវន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ស្វាក្ខាតត្តា, ភិក្ខវេ, ធម្មស្សា’’តិ.

៣១៤. ‘‘ទុរក្ខាតេ, ភិក្ខវេ, ធម្មវិនយេ ទាយកេន មត្តា ជានិតព្ពា, នោ បដិគ្គាហកេន. តំ កិស្ស ហេតុ? ទុរក្ខាតត្តា, ភិក្ខវេ, ធម្មស្សា’’តិ.

៣១៥. ‘‘ស្វាក្ខាតេ, ភិក្ខវេ, ធម្មវិនយេ បដិគ្គាហកេន មត្តា ជានិតព្ពា, នោ ទាយកេន. តំ កិស្ស ហេតុ? ស្វាក្ខាតត្តា, ភិក្ខវេ, ធម្មស្សា’’តិ.

៣១៦. ‘‘ទុរក្ខាតេ, ភិក្ខវេ, ធម្មវិនយេ យោ អារទ្ធវីរិយោ សោ ទុក្ខំ វិហរតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ទុរក្ខាតត្តា, ភិក្ខវេ, ធម្មស្សា’’តិ.

៣១៧. ‘‘ស្វាក្ខាតេ, ភិក្ខវេ, ធម្មវិនយេ យោ កុសីតោ សោ ទុក្ខំ វិហរតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ស្វាក្ខាតត្តា, ភិក្ខវេ, ធម្មស្សា’’តិ.

៣១៨. ‘‘ទុរក្ខាតេ, ភិក្ខវេ, ធម្មវិនយេ យោ កុសីតោ សោ សុខំ វិហរតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ទុរក្ខាតត្តា, ភិក្ខវេ, ធម្មស្សា’’តិ.

៣១៩. ‘‘ស្វាក្ខាតេ, ភិក្ខវេ, ធម្មវិនយេ យោ អារទ្ធវីរិយោ សោ សុខំ វិហរតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ស្វាក្ខាតត្តា, ភិក្ខវេ, ធម្មស្សា’’តិ.

៣២០. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, អប្បមត្តកោបិ គូថោ ទុគ្គន្ធោ ហោតិ; ឯវមេវំ ខោ អហំ, ភិក្ខវេ, អប្បមត្តកម្បិ ភវំ ន វណ្ណេមិ, អន្តមសោ អច្ឆរាសង្ឃាតមត្តម្បិ’’.

៣២១. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, អប្បមត្តកម្បិ មុត្តំ ទុគ្គន្ធំ ហោតិ… អប្បមត្តកោបិ ខេឡោ ទុគ្គន្ធោ ហោតិ… អប្បមត្តកោបិ បុព្ពោ ទុគ្គន្ធោ ហោតិ… អប្បមត្តកម្បិ លោហិតំ ទុគ្គន្ធំ ហោតិ; ឯវមេវំ ខោ អហំ, ភិក្ខវេ, អប្បមត្តកម្បិ ភវំ ន វណ្ណេមិ, អន្តមសោ អច្ឆរាសង្ឃាតមត្តម្បិ’’.

វគ្គោ តតិយោ.

៤. ចតុត្ថវគ្គោ

៣២២. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, អប្បមត្តកំ ឥមស្មិំ ជម្ពុទីបេ អារាមរាមណេយ្យកំ វនរាមណេយ្យកំ ភូមិរាមណេយ្យកំ បោក្ខរណិរាមណេយ្យកំ; អថ ខោ ឯតទេវ ពហុតរំ យទិទំ ឧក្កូលវិកូលំ នទីវិទុគ្គំ ខាណុកណ្ដកដ្ឋានំ [ខាណុកណ្ឌកធានំ (សី. បី.)] បព្ពតវិសមំ; ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ ថលជា, អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ ឱទកា’’.

៣២៣. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ មនុស្សេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ អញ្ញត្រ មនុស្សេហិ បច្ចាជាយន្តិ.

… ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ មជ្ឈិមេសុ ជនបទេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ បច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ បច្ចាជាយន្តិ អវិញ្ញាតារេសុ មិលក្ខេសុ [មិលក្ខូសុ (ក.)].

៣២៤. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ បញ្ញវន្តោ អជឡា អនេឡមូគា បដិពលា សុភាសិតទុព្ភាសិតស្ស អត្ថមញ្ញាតុំ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ ទុប្បញ្ញា ជឡា ឯឡមូគា ន បដិពលា សុភាសិតទុព្ភាសិតស្ស អត្ថមញ្ញាតុំ.

៣២៥. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ អរិយេន បញ្ញាចក្ខុនា សមន្នាគតា; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ អវិជ្ជាគតា សម្មូឡ្ហា.

៣២៦. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ លភន្តិ តថាគតំ ទស្សនាយ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ ន លភន្តិ តថាគតំ ទស្សនាយ.

៣២៧. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ លភន្តិ តថាគតប្បវេទិតំ ធម្មវិនយំ សវនាយ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ ន លភន្តិ តថាគតប្បវេទិតំ ធម្មវិនយំ សវនាយ.

៣២៨. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ សុត្វា ធម្មំ ធារេន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ សុត្វា ធម្មំ ន ធារេន្តិ.

៣២៩. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ ធាតានំ [ធតានំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ធម្មានំ អត្ថំ ឧបបរិក្ខន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ ធាតានំ ធម្មានំ អត្ថំ ន ឧបបរិក្ខន្តិ.

៣៣០. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ អត្ថមញ្ញាយ ធម្មមញ្ញាយ ធម្មានុធម្មំ បដិបជ្ជន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ អត្ថមញ្ញាយ ធម្មមញ្ញាយ ធម្មានុធម្មំ ន បដិបជ្ជន្តិ.

៣៣១. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ សំវេជនិយេសុ ឋានេសុ សំវិជ្ជន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ សំវេជនិយេសុ ឋានេសុ ន សំវិជ្ជន្តិ.

៣៣២. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ សំវិគ្គា យោនិសោ បទហន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ សំវិគ្គា យោនិសោ ន បទហន្តិ.

៣៣៣. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ វវស្សគ្គារម្មណំ ករិត្វា លភន្តិ សមាធិំ [ចិត្តស្ស សមាធិំ (សី.)] លភន្តិ ចិត្តស្សេកគ្គតំ [ចិត្តស្សេកគ្គំ (សី.)]; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ វវស្សគ្គារម្មណំ ករិត្វា ន លភន្តិ សមាធិំ ន លភន្តិ ចិត្តស្សេកគ្គតំ.

៣៣៤. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ អន្នគ្គរសគ្គានំ លាភិនោ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ អន្នគ្គរសគ្គានំ ន លាភិនោ, ឧញ្ឆេន កបាលាភតេន យាបេន្តិ.

៣៣៥. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ អត្ថរសស្ស ធម្មរសស្ស វិមុត្តិរសស្ស លាភិនោ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ អត្ថរសស្ស ធម្មរសស្ស វិមុត្តិរសស្ស ន លាភិនោ. តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – អត្ថរសស្ស ធម្មរសស្ស វិមុត្តិរសស្ស លាភិនោ ភវិស្សាមាតិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ពន្តិ.

៣៣៦-៣៣៨. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, អប្បមត្តកំ ឥមស្មិំ ជម្ពុទីបេ អារាមរាមណេយ្យកំ វនរាមណេយ្យកំ ភូមិរាមណេយ្យកំ បោក្ខរណិរាមណេយ្យកំ; អថ ខោ ឯតទេវ ពហុតរំ យទិទំ ឧក្កូលវិកូលំ នទីវិទុគ្គំ ខាណុកណ្ដកដ្ឋានំ បព្ពតវិសមំ. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ មនុស្សា ចុតា មនុស្សេសុ បច្ចាជាយន្តិ, អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ មនុស្សា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ…បេ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ…បេ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ’’.

៣៣៩-៣៤១. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ មនុស្សា ចុតា ទេវេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ មនុស្សា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ.

៣៤២-៣៤៤. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ ទេវា ចុតា ទេវេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ ទេវា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ.

៣៤៥-៣៤៧. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ ទេវា ចុតា មនុស្សេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ ទេវា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ.

៣៤៨-៣៥០. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ និរយា ចុតា មនុស្សេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ និរយា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ.

៣៥១-៣៥៣. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ និរយា ចុតា ទេវេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ និរយា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ.

៣៥៤-៣៥៦. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ តិរច្ឆានយោនិយា ចុតា មនុស្សេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ តិរច្ឆានយោនិយា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ.

៣៥៧-៣៥៩. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ តិរច្ឆានយោនិយា ចុតា ទេវេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ តិរច្ឆានយោនិយា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ.

៣៦០-៣៦២. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ បេត្តិវិសយា ចុតា មនុស្សេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ បេត្តិវិសយា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ.

៣៦៣-៣៦៥. … ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ បេត្តិវិសយា ចុតា ទេវេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេវ សត្តា ពហុតរា យេ បេត្តិវិសយា ចុតា និរយេ បច្ចាជាយន្តិ… តិរច្ឆានយោនិយា បច្ចាជាយន្តិ… បេត្តិវិសយេ បច្ចាជាយន្តិ.

វគ្គោ ចតុត្ថោ.

ជម្ពុទីបបេយ្យាលោ និដ្ឋិតោ.

ឯកធម្មបាឡិ សោឡសមោ.