੪. ਦਿਟ੍ਠਾਵਿਕਮ੍ਮਵਗ੍ਗੋ

੪੨੫. ‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਾਵਿਕਮ੍ਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਉਪਾਲਿ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਾਵਿਕਮ੍ਮਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਅਦੇਸਨਾਗਾਮਿਨਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਦੇਸਿਤਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਚਤੂਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਮਨੋ ਮਾਨਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਾਵਿਕਮ੍ਮਾ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਉਪਾਲਿ, ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਾਵਿਕਮ੍ਮਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਦੇਸਨਾਗਾਮਿਨਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਅਦੇਸਿਤਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਚਤੂਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਮਨੋ ਮਾਨਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਾਵਿਕਮ੍ਮਾ.

‘‘ਅਪਰੇਪਿ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਾਵਿਕਮ੍ਮਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਨਾਨਾਸਂਵਾਸਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਨਾਨਾਸੀਮਾਯ ਠਿਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਅਪਕਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਚਤੂਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਮਨੋ ਮਾਨਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਾਵਿਕਮ੍ਮਾ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਉਪਾਲਿ, ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਾਵਿਕਮ੍ਮਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਸਮਾਨਸੀਮਾਯ ਠਿਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਪਕਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਚਤੂਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਮਨੋ ਮਾਨਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਾਵਿਕਮ੍ਮਾਤਿ.

੪੨੬. ‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਉਪਾਲਿ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਕਾਯੇਨ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਂ ਕਾਯੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਕਾਯੇਨ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਂ ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੇਨ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਂ ਕਾਯੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੇਨ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਂ ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੇਨ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਂ ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੇਨ ਵਾ ਅਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ਇਮੇ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਾ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਉਪਾਲਿ, ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਕਾਯੇਨ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਂ ਕਾਯੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਕਾਯੇਨ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਂ ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੇਨ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਂ ਕਾਯੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੇਨ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਂ ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੇਨ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਂ ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੇਨ ਵਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ਇਮੇ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਾ’’ਤਿ.

੪੨੭. ‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨਤਿਰਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਉਪਾਲਿ, ਅਨਤਿਰਿਤ੍ਤਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? [ਪਾਚਿ. ੨੩੯] ਅਕਪ੍ਪਿਯਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਕਤਂ ਹੋਤਿ ਅਨੁਚ੍ਚਾਰਿਤਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਲਮੇਤਂ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚ ਅਨਤਿਰਿਤ੍ਤਾ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਉਪਾਲਿ, ਅਤਿਰਿਤ੍ਤਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? [ਪਾਚਿ. ੨੩੯] ਕਪ੍ਪਿਯਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਉਚ੍ਚਾਰਿਤਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਲਮੇਤਂ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚ ਅਤਿਰਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

੪੨੮. ‘‘ਕਤਿਹਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਕਾਰੇਹਿ ਪਵਾਰਣਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਚਹੁਪਾਲਿ, ਆਕਾਰੇਹਿ ਪਵਾਰਣਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? [ਪਾਚਿ. ੨੩੯] ਅਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਭੋਜਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਠਿਤੋ ਅਭਿਹਰਤਿ, ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪਵਾਰਣਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ.

੪੨੯. ‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਉਪਾਲਿ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਂ ਸਙ੍ਘੋ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਨ ਕਾਰੇਤਿ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ. ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ…ਪੇ… ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਂ… ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਂ ਸਙ੍ਘੋ ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਕਾਰੇਤਿ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ. ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ…ਪੇ… ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ… ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਂ… ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਂ ਸਙ੍ਘੋ ਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਕਾਰੇਤਿ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ. ਭਿਕ੍ਖੁ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ…ਪੇ… ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ… ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਂ ਸਙ੍ਘੋ ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯੇਨ ਕਾਰੇਤਿ – ਅਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ. ਇਮੇ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਾ.

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਉਪਾਲਿ, ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਂ ਸਙ੍ਘੋ ਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਕਾਰੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ. ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ…ਪੇ… ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ… ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਂ… ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਂ ਸਙ੍ਘੋ ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਕਾਰੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ. ਇਮੇ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਾ’’ਤਿ.

੪੩੦. ‘‘ਕਤਿਹਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਓਕਾਸਕਮ੍ਮਂ ਕਾਰਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਲਂ ਓਕਾਸਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਚਹੁਪਾਲਿ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਓਕਾਸਕਮ੍ਮਂ ਕਾਰਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਲਂ ਓਕਾਸਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਅਲਜ੍ਜੀ ਚ ਹੋਤਿ, ਬਾਲੋ ਚ, ਅਪਕਤਤ੍ਤੋ ਚ, ਚਾਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਓਕਾਸਕਮ੍ਮਂ ਕਾਰਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਲਂ ਓਕਾਸਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ.

‘‘ਪਞ੍ਚਹੁਪਾਲਿ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਓਕਾਸਕਮ੍ਮਂ ਕਾਰਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਲਂ ਓਕਾਸਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਲਜ੍ਜੀ ਚ ਹੋਤਿ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਚ, ਪਕਤਤ੍ਤੋ ਚ, ਵੁਟ੍ਠਾਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚਾਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਓਕਾਸਕਮ੍ਮਂ ਕਾਰਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਲਂ ਓਕਾਸਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.

੪੩੧. ‘‘ਕਤਿਹਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਨਯੋ ਨ ਸਾਕਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਚਹੁਪਾਲਿ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਨਯੋ ਨ ਸਾਕਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਵਤ੍ਥੁਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਨਿਦਾਨਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਦਪਚ੍ਚਾਭਟ੍ਠਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਵਚਨਪਥਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਨਯੋ ਨ ਸਾਕਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਪਞ੍ਚਹੁਪਾਲਿ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਨਯੋ ਸਾਕਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਵਤ੍ਥੁਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਨਿਦਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਦਪਚ੍ਚਾਭਟ੍ਠਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਵਚਨਪਥਂ ਜਾਨਾਤਿ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਨਯੋ ਸਾਕਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

੪੩੨. ‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਞ੍ਹਾਪੁਚ੍ਛਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਹਾਪੁਚ੍ਛਾ. ਕਤਮਾ ਪਞ੍ਚ? ਮਨ੍ਦਤ੍ਤਾ ਮੋਮੂਹਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਇਚ੍ਛਾਪਕਤੋ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਪਰਿਭਵਾ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਅਞ੍ਞਾਤੁਕਾਮੋ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਸਚੇ ਮੇ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ ਨੋ ਚੇ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ ਅਹਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ – ਇਮਾ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਹਾਪੁਚ੍ਛਾ’’ਤਿ.

੪੩੩. ‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਬ੍ਯਾਕਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਉਪਾਲਿ, ਅਞ੍ਞਬ੍ਯਾਕਰਣਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਮਨ੍ਦਤ੍ਤਾ ਮੋਮੂਹਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ, ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਇਚ੍ਛਾਪਕਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ, ਉਮ੍ਮਾਦਾ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖੇਪਾ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ, ਅਧਿਮਾਨੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ, ਭੂਤਂ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਬ੍ਯਾਕਰਣਾ’’ਤਿ.

੪੩੪. ‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾ, ਉਪਾਲਿ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯੋ. ਕਤਮਾ ਪਞ੍ਚ? ਨਿਦਾਨਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਂ ਸੁਤੇਨ ਸਾਵੇਤਬ੍ਬਂ ਅਯਂ ਪਠਮਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਨਿਦਾਨਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਂ ਸੁਤੇਨ ਸਾਵੇਤਬ੍ਬਂ ਅਯਂ ਦੁਤਿਯਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਨਿਦਾਨਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤੇਰਸ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਂ ਸੁਤੇਨ ਸਾਵੇਤਬ੍ਬਂ ਅਯਂ ਤਤਿਯਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਨਿਦਾਨਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤੇਰਸ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਅਨਿਯਤੇ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਂ ਸੁਤੇਨ ਸਾਵੇਤਬ੍ਬਂ ਅਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨੇਵ ਪਞ੍ਚਮੀ – ਇਮਾ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯੋ’’ਤਿ.

੪੩੫. ‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭੋਜਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਉਪਾਲਿ, ਭੋਜਨਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਓਦਨੋ, ਕੁਮ੍ਮਾਸੋ, ਸਤ੍ਤੁ, ਮਚ੍ਛੋ, ਮਂਸਂ – ਇਮੇ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਞ੍ਚ ਭੋਜਨਾ’’ਤਿ.

ਦਿਟ੍ਠਾਵਿਕਮ੍ਮਵਗ੍ਗੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਦਿਟ੍ਠਾਵਿਕਮ੍ਮਾ ਅਪਰੇ, ਪਟਿਗ੍ਗਹਾਨਤਿਰਿਤ੍ਤਾ;

ਪਵਾਰਣਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਂ, ਓਕਾਸਂ ਸਾਕਚ੍ਛੇਨ ਚ;

ਪਞ੍ਹਂ ਅਞ੍ਞਬ੍ਯਾਕਰਣਾ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਚਾਪਿ ਭੋਜਨਾਤਿ.