ਮਹਾਸਙ੍ਗਾਮੋ
੧. ਵੋਹਰਨ੍ਤੇਨ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਦਿ
੩੬੮. ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੇ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਙ੍ਘੇ ਵੋਹਰਨ੍ਤੇਨ ਵਤ੍ਥੁ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਵਿਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਨਿਦਾਨਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਆਕਾਰੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਤਾਕਤਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਮ੍ਮਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਧਿਕਰਣਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਮਥੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਦੋਸਾਗਤਿ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਮੋਹਾਗਤਿ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਭਯਾਗਤਿ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਸਞ੍ਞਾਪਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਂ, ਨਿਜ੍ਝਾਪਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਬ੍ਬਂ, ਪੇਕ੍ਖਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਪਸਾਦਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਪਸਾਦੇਤਬ੍ਬਂ, ਲਦ੍ਧਪਕ੍ਖੋਮ੍ਹੀਤਿ ਪਰਪਕ੍ਖੋ ਨਾਵਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋਮ੍ਹੀਤਿ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤੋ ਨਾਵਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਥੇਰਤਰੋਮ੍ਹੀਤਿ ਨਵਕਤਰੋ ਨਾਵਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਨ ਬ੍ਯਾਹਾਤਬ੍ਬਂ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਨਯਤੋ ਨ ਪਰਿਹਾਪੇਤਬ੍ਬਂ, ਯੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਯੇਨ ਵਿਨਯੇਨ ਯੇਨ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇਨ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਤਥਾ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮੇਤਬ੍ਬਂ.
੩੬੯. ਵਤ੍ਥੁ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਪਾਰਾਜਿਕਾਨਂ [ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਂ (ਸੀ. ਕ.)] ਵਤ੍ਥੁ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਵੀਸਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਦ੍ਵੇਅਨਿਯਤਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਦ੍ਵੇਚਤ੍ਤਾਰੀਸਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਟ੍ਠਾਸੀਤਿਸਤਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਦ੍ਵਾਦਸਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ.
੩੭੦. ਵਿਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਆਜੀਵਵਿਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ.
੩੭੧. ਆਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਾਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਾਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਦੁਕ੍ਕਟਾਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਾਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ.
੩੭੨. ਨਿਦਾਨਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਪਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਨਿਦਾਨਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਵੀਸਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਨਂ ਨਿਦਾਨਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਦ੍ਵੇਅਨਿਯਤਾਨਂ ਨਿਦਾਨਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਦ੍ਵੇਚਤ੍ਤਾਰੀਸਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਾਨਂ ਨਿਦਾਨਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਟ੍ਠਾਸੀਤਿਸਤਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਨਿਦਾਨਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਦ੍ਵਾਦਸਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਾਨਂ ਨਿਦਾਨਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਨਿਦਾਨਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਾਨਂ ਨਿਦਾਨਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ.
੩੭੩. ਆਕਾਰੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਆਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਗਣੋ ਆਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਚੋਦਕੋ ਆਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਚੁਦਿਤਕੋ ਆਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਙ੍ਘੋ ਆਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਪਟਿਬਲੋ ਨੁ ਖੋ ਅਯਂ ਸਙ੍ਘੋ ਇਮਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮੇਤੁਂ ਧਮ੍ਮੇਨ ਵਿਨਯੇਨ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇਨ ਉਦਾਹੁ ਨੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਘੋ ਆਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਗਣੋ ਆਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਪਟਿਬਲੋ ਨੁ ਖੋ ਅਯਂ ਗਣੋ ਇਮਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮੇਤੁਂ ਧਮ੍ਮੇਨ ਵਿਨਯੇਨ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇਨ ਉਦਾਹੁ ਨੋਤਿ, ਏਵਂ ਗਣੋ ਆਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਪਟਿਬਲੋ ਨੁ ਖੋ ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਮਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮੇਤੁਂ ਧਮ੍ਮੇਨ ਵਿਨਯੇਨ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇਨ ਉਦਾਹੁ ਨੋਤਿ, ਏਵਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਚੋਦਕੋ ਆਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਕਚ੍ਚਿ ਨੁ ਖੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪਰਂ ਚੋਦੇਤਿ ਉਦਾਹੁ ਨੋਤਿ, ਏਵਂ ਚੋਦਕੋ ਆਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਚੁਦਿਤਕੋ ਆਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਕਚ੍ਚਿ ਨੁ ਖੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਸਚ੍ਚੇ ਚ ਅਕੁਪ੍ਪੇ ਚ ਉਦਾਹੁ ਨੋਤਿ, ਏਵਂ ਚੁਦਿਤਕੋ ਆਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ.
੩੭੪. ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕਚ੍ਚਿ ਨੁ ਖੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਵਤ੍ਥੁਤੋ ਵਾ ਵਤ੍ਥੁਂ ਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਵਿਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵਾ ਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਅਵਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਪਟਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਵਜਾਨਾਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਨੋਤਿ, ਏਵਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ.
੩੭੫. ਕਤਾਕਤਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦ੍ਵਯਂਦ੍ਵਯਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ. ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮੁਖੇਨ ਪਰਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਵਣ੍ਣਾਵਣ੍ਣੋ [ਵਣ੍ਣੋ ਅਵਣ੍ਣੋ (ਸ੍ਯਾ.)], ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗੋ, ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਵਾਚਾ, ਅਤ੍ਤਕਾਮਪਾਰਿਚਰਿਯਾ, ਵਚਨਮਨੁਪ੍ਪਦਾਨਂ [ਧਨਮਨੁਪ੍ਪਦਾਨਂ (ਕ.)].
੩੭੬. ਕਮ੍ਮਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸੋਲ਼ਸਕਮ੍ਮਾਨਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਨਿ – ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਾਨਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਾਨਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਾਨਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮਾਨਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.
੩੭੭. ਅਧਿਕਰਣਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਧਿਕਰਣਾਨਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਨਿ – ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ.
੩੭੮. ਸਮਥੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਸਤ੍ਤ ਸਮਥਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ – ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਸਤਿਵਿਨਯੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਯੇਭੁਯ੍ਯਸਿਕਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ.
੨. ਅਗਤਿਅਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋ
੩੭੯. ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਕਥਂ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ – ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਵਾ ਆਚਰਿਯੋ ਵਾ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕੋ ਵਾ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋ ਵਾ ਸਮਾਨੁਪਜ੍ਝਾਯਕੋ ਵਾ ਸਮਾਨਾਚਰਿਯਕੋ ਵਾ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਵਾ ਸਮ੍ਭਤ੍ਤੋ ਵਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤੋ ਵਾ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਤਸ੍ਸਾਨੁਰਕ੍ਖਾਯ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਵਿਨਯਂ ਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਵਿਨਯਂ ਅਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਲਹੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਗਰੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਲਹੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਸਾਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਨਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਸਾਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਬਹੁਜਨਾਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਬਹੁਜਨਾਸੁਖਾਯ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਖਤਂ ਉਪਹਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਤਿ, ਸਾਵਜ੍ਜੋ ਚ ਹੋਤਿ ਸਾਨੁਵਜ੍ਜੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ, ਬਹੁਞ੍ਚ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਤਿ. ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
੩੮੦. ਨ ਦੋਸਾਗਤਿ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਕਥਂ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਅਚਰੀਤਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਤਿ, ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਚਰਤੀਤਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਤਿ, ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਚਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਤਿ, ਪਿਯਸ੍ਸ ਮੇ ਮਨਾਪਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਂ ਅਚਰਿ… ਅਨਤ੍ਥਂ ਚਰਤਿ… ਅਨਤ੍ਥਂ ਚਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਸ੍ਸ ਮੇ ਅਮਨਾਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਅਚਰਿ… ਅਤ੍ਥਂ ਚਰਤਿ… ਅਤ੍ਥਂ ਚਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਨਵਹਿ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਹਿ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਘਾਤੋ ਕੁਦ੍ਧੋ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਬਹੁਜਨਾਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਬਹੁਜਨਾਸੁਖਾਯ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਖਤਂ ਉਪਹਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਤਿ, ਸਾਵਜ੍ਜੋ ਚ ਹੋਤਿ ਸਾਨੁਵਜ੍ਜੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਬਹੁਞ੍ਚ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਤਿ. ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
੩੮੧. ਨ ਮੋਹਾਗਤਿ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਕਥਂ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ? ਰਤ੍ਤੋ ਰਾਗਵਸੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਦੁਟ੍ਠੋ ਦੋਸਵਸੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਮੋਹਵਸੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਰਾਮਟ੍ਠੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਸਂਮੂਲ਼੍ਹੋ ਮੋਹਾਭਿਭੂਤੋ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਬਹੁਜਨਾਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਬਹੁਜਨਾਸੁਖਾਯ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਖਤਂ ਉਪਹਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਤਿ, ਸਾਵਜ੍ਜੋ ਚ ਹੋਤਿ ਸਾਨੁਵਜ੍ਜੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ, ਬਹੁਞ੍ਚ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਤਿ. ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
੩੮੨. ਨ ਭਯਾਗਤਿ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਕਥਂ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ – ‘‘ਅਯਂ ਵਿਸਮਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਵਾ ਗਹਨਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਵਾ ਬਲਵਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਵਾ ਕਕ੍ਖਲ਼ੋ ਫਰੁਸੋ ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਰਾਯਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਰਾਯਂ ਵਾ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਯਾ ਭੀਤੋ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਵਿਨਯਂ ਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਵਿਨਯਂ ਅਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਲਹੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਗਰੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਲਹੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਸਾਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਨਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਸਾਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਬਹੁਜਨਾਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਬਹੁਜਨਾਸੁਖਾਯ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਖਤਂ ਉਪਹਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਤਿ, ਸਾਵਜ੍ਜੋ ਚ ਹੋਤਿ ਸਾਨੁਵਜ੍ਜੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ, ਬਹੁਞ੍ਚ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਤਿ. ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
ਛਨ੍ਦਾ ਦੋਸਾ ਭਯਾ ਮੋਹਾ, ਯੋ ਧਮ੍ਮਂ ਅਤਿਵਤ੍ਤਤਿ;
ਨਿਹੀਯਤਿ ਤਸ੍ਸ ਯਸੋ, ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖੇਵ ਚਨ੍ਦਿਮਾਤਿ.
੩. ਅਗਤਿਅਗਮਨਂ
੩੮੩. ਕਥਂ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ? ਅਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਵਿਨਯਂ ਅਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਵਿਨਯਂ ਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਲਹੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਲਹੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਗਰੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਾਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਸਾਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਨਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
੩੮੪. ਕਥਂ ਨ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ? ਅਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਨ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
੩੮੫. ਕਥਂ ਨ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ? ਅਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਨ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
੩੮੬. ਕਥਂ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ? ਅਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਵਿਨਯਂ ਅਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਵਿਨਯਂ ਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਲਹੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਲਹੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਗਰੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਾਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਸਾਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਨਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
ਛਨ੍ਦਾ ਦੋਸਾ ਭਯਾ ਮੋਹਾ, ਯੋ ਧਮ੍ਮਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ;
ਆਪੂਰਤਿ ਤਸ੍ਸ ਯਸੋ, ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇਵ ਚਨ੍ਦਿਮਾਤਿ.
੪. ਸਞ੍ਞਾਪਨੀਯਾਦਿ
੩੮੭. ਕਥਂ ਸਞ੍ਞਾਪਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ? ਅਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਸਞ੍ਞਾਪਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਸਞ੍ਞਾਪਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਸਞ੍ਞਾਪਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਸਞ੍ਞਾਪਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ. ਏਵਂ ਸਞ੍ਞਾਪਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ.
੩੮੮. ਕਥਂ ਨਿਜ੍ਝਾਪਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ? ਅਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਪਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਪਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਪਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਪਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ. ਏਵਂ ਨਿਜ੍ਝਾਪਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਿ.
੩੮੯. ਕਥਂ ਪੇਕ੍ਖਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਪੇਕ੍ਖਤਿ? ਅਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਪੇਕ੍ਖਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਪੇਕ੍ਖਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਪੇਕ੍ਖਤਿ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਪੇਕ੍ਖਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਪੇਕ੍ਖਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਪੇਕ੍ਖਤਿ. ਏਵਂ ਪੇਕ੍ਖਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਪੇਕ੍ਖਤਿ.
੩੯੦. ਕਥਂ ਪਸਾਦਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਪਸਾਦੇਤਿ? ਅਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਪਸਾਦਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਪਸਾਦੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਪਸਾਦਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਪਸਾਦੇਤਿ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਪਸਾਦਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਪਸਾਦੇਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਪਸਾਦਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਪਸਾਦੇਤਿ. ਏਵਂ ਪਸਾਦਨੀਯੇ ਠਾਨੇ ਪਸਾਦੇਤਿ.
੫. ਪਰਪਕ੍ਖਾਦਿਅਵਜਾਨਨਂ
੩੯੧. ਕਥਂ ਲਦ੍ਧਪਕ੍ਖੋਮ੍ਹੀਤਿ ਪਰਪਕ੍ਖਂ ਅਵਜਾਨਾਤਿ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਲਦ੍ਧਪਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ ਲਦ੍ਧਪਰਿਵਾਰੋ ਪਕ੍ਖਵਾ ਞਾਤਿਮਾ. ‘‘ਅਯਂ ਅਲਦ੍ਧਪਕ੍ਖੋ ਅਲਦ੍ਧਪਰਿਵਾਰੋ ਨ ਪਕ੍ਖਵਾ ਨ ਞਾਤਿਮਾ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਵਜਾਨਨ੍ਤੋ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਏਵਂ ਲਦ੍ਧਪਕ੍ਖੋਮ੍ਹੀਤਿ ਪਰਪਕ੍ਖਂ ਅਵਜਾਨਾਤਿ.
੩੯੨. ਕਥਂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋਮ੍ਹੀਤਿ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਂ ਅਵਜਾਨਾਤਿ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ ਸੁਤਧਰੋ ਸੁਤਸਨ੍ਨਿਚਯੋ. ‘‘ਅਯਂ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤੋ ਅਪ੍ਪਾਗਮੋ ਅਪ੍ਪਧਰੋ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਵਜਾਨਨ੍ਤੋ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਏਵਂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋਮ੍ਹੀਤਿ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਂ ਅਵਜਾਨਾਤਿ.
੩੯੩. ਕਥਂ ਥੇਰਤਰੋਮ੍ਹੀਤਿ ਨਵਕਤਰਂ ਅਵਜਾਨਾਤਿ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਥੇਰੋ ਹੋਤਿ ਰਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਅਯਂ ਨਵਕੋ ਅਪ੍ਪਞ੍ਞਾਤੋ ਅਪ੍ਪਕਤਞ੍ਞੂ ਇਮਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਅਕਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਵਜਾਨਨ੍ਤੋ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ …ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਏਵਂ ਥੇਰਤਰੋਮ੍ਹੀਤਿ ਨਵਕਤਰਂ ਅਵਜਾਨਾਤਿ.
੩੯੪. ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਨ ਬ੍ਯਾਹਰਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਨੋਤਿਣ੍ਣਂ ਭਾਰਂ [ਭਾਸਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਨ ਓਤਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਨਯਤੋ ਨ ਪਰਿਹਾਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯਂਅਤ੍ਥਾਯ ਸਙ੍ਘੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੋ ਹੋਤਿ ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਨਯਤੋ ਨ ਪਰਿਹਾਪੇਤਬ੍ਬਂ.
੩੯੫. ਯੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਭੂਤੇਨ ਵਤ੍ਥੁਨਾ. ਯੇਨ ਵਿਨਯੇਨਾਤਿ ਚੋਦੇਤ੍ਵਾ ਸਾਰੇਤ੍ਵਾ. ਯੇਨ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇਨਾਤਿ ਞਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਦਾਯ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਸਮ੍ਪਦਾਯ, ਯੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਯੇਨ ਵਿਨਯੇਨ ਯੇਨ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇਨ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਤਥਾ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.
੬. ਅਨੁਵਿਜ੍ਜਕਸ੍ਸ ਅਨੁਯੋਗਂ
੩੯੬. ਅਨੁਵਿਜ੍ਜਕੇਨ ਚੋਦਕੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਯਂ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਵਾਰਣਂ ਠਪੇਸਿ, ਕਿਮ੍ਹਿ ਨਂ ਠਪੇਸਿ, ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਠਪੇਸਿ, ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਠਪੇਸਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਠਪੇਸੀ’’ਤਿ? ਸੋ ਚੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘‘ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਠਪੇਮਿ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਠਪੇਮਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਠਪੇਮੀ’’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘‘ਜਾਨਾਤਿ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਂ, ਜਾਨਾਤਿ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਂ, ਜਾਨਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿ’’ਨ੍ਤਿ? ਸੋ ਚੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘‘ਜਾਨਾਮਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਂ, ਜਾਨਾਮਿ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਂ, ਜਾਨਾਮਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿ’’ਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘‘ਕਤਮਾ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿ ਕਤਮਾ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿ ਕਤਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ? ਸੋ ਚੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਤੇਰਸ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾ – ਅਯਂ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿ. ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ – ਅਯਂ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਕਾਦਿਟ੍ਠਿ – ਅਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘‘ਯਂ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਵਾਰਣਂ ਠਪੇਸਿ, ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਠਪੇਸਿ, ਸੁਤੇਨ ਵਾ ਠਪੇਸਿ, ਪਰਿਸਙ੍ਕਾਯ ਵਾ ਠਪੇਸੀ’’ਤਿ? ਸੋ ਚੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘‘ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਠਪੇਮਿ, ਸੁਤੇਨ ਵਾ ਠਪੇਮਿ, ਪਰਿਸਙ੍ਕਾਯ ਵਾ ਠਪੇਮੀ’’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘‘ਯਂ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਪਵਾਰਣਂ ਠਪੇਸਿ, ਕਿਂ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਕਦਾ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਕਤ੍ਥ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਅਜ੍ਝਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ… ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ… ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਂ… ਦੁਕ੍ਕਟਂ… ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਅਜ੍ਝਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਕਤ੍ਥ ਚ ਤ੍ਵਂ ਅਹੋਸਿ, ਕਤ੍ਥ ਚਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਹੋਸਿ, ਕਿਞ੍ਚ ਤ੍ਵਂ ਕਰੋਸਿ, ਕਿਂ ਚਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ? ਸੋ ਚੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਪਵਾਰਣਂ ਠਪੇਮਿ, ਅਪਿ ਚ ਸੁਤੇਨ ਪਵਾਰਣਂ ਠਪੇਮੀ’’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘‘ਯਂ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸੁਤੇਨ ਪਵਾਰਣਂ ਠਪੇਸਿ ਕਿਂ ਤੇ ਸੁਤਂ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸੁਤਂ, ਕਦਾ ਤੇ ਸੁਤਂ, ਕਤ੍ਥ ਤੇ ਸੁਤਂ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਸੁਤਂ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਸੁਤਂ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ… ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ… ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਂ… ਦੁਕ੍ਕਟਂ… ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਸੁਤਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸੁਤਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਸੁਤਂ, ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾਯ ਸੁਤਂ, ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਸੁਤਂ, ਸਾਮਣੇਰਿਯਾ ਸੁਤਂ, ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਸੁਤਂ, ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਸੁਤਂ, ਰਾਜੂਨਂ ਸੁਤਂ, ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾਨਂ ਸੁਤਂ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਸੁਤਂ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਸਾਵਕਾਨਂ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ? ਸੋ ਚੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸੁਤੇਨ ਪਵਾਰਣਂ ਠਪੇਮਿ, ਅਪਿ ਚ ਪਰਿਸਙ੍ਕਾਯ ਪਵਾਰਣਂ ਠਪੇਮੀ’’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘‘ਯਂ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਰਿਸਙ੍ਕਾਯ ਪਵਾਰਣਂ ਠਪੇਸਿ, ਕਿਂ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ, ਕਦਾ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ, ਕਤ੍ਥ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ… ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ… ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਂ… ਦੁਕ੍ਕਟਂ… ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ, ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾਯ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ, ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ, ਸਾਮਣੇਰਿਯਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ, ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ, ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ, ਰਾਜੂਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸਿ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਸਾਵਕਾਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਙ੍ਕਸੀ’’ਤਿ?
੩੯੭. ਦਿਟ੍ਠਂ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਸਮੇਤਿ, ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਸਂਸਨ੍ਦਤੇ ਦਿਟ੍ਠਂ;
ਦਿਟ੍ਠਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਨ ਉਪੇਤਿ, ਅਸੁਦ੍ਧਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ;
ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ, ਕਾਤਬ੍ਬਾ ਤੇਨ ਪਵਾਰਣਾ.
ਸੁਤਂ ਸੁਤੇਨ ਸਮੇਤਿ, ਸੁਤੇਨ ਸਂਸਨ੍ਦਤੇ ਸੁਤਂ;
ਸੁਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਨ ਉਪੇਤਿ, ਅਸੁਦ੍ਧਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ;
ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ, ਕਾਤਬ੍ਬਾ ਤੇਨ ਪਵਾਰਣਾ.
ਮੁਤਂ ਮੁਤੇਨ ਸਮੇਤਿ, ਮੁਤੇਨ ਸਂਸਨ੍ਦਤੇ ਮੁਤਂ;
ਮੁਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਨ ਉਪੇਤਿ, ਅਸੁਦ੍ਧਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ;
ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ, ਕਾਤਬ੍ਬਾ ਤੇਨ ਪਵਾਰਣਾਤਿ.
੭. ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਭਾਗੋ
੩੯੮. ਕਿਂ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਕਤਮਾ ਪੁਚ੍ਛਾ? ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਕਤਮਾ ਪੁਚ੍ਛਾ? ਕਦਾ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਕਤਮਾ ਪੁਚ੍ਛਾ? ਕਤ੍ਥ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਕਤਮਾ ਪੁਚ੍ਛਾ?
੩੯੯. ਕਿਂ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਪੁਚ੍ਛਾ, ਵਿਪਤ੍ਤਿਪੁਚ੍ਛਾ, ਆਪਤ੍ਤਿਪੁਚ੍ਛਾ, ਅਜ੍ਝਾਚਾਰਪੁਚ੍ਛਾ. ਵਤ੍ਥੁਪੁਚ੍ਛਾਤਿ – ਅਟ੍ਠਪਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਪੁਚ੍ਛਾ, ਤੇਵੀਸਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਪੁਚ੍ਛਾ, ਦ੍ਵੇਅਨਿਯਤਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਪੁਚ੍ਛਾ, ਦ੍ਵੇਚਤ੍ਤਾਰੀਸਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਪੁਚ੍ਛਾ, ਅਟ੍ਠਾਸੀਤਿਸਤਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਪੁਚ੍ਛਾ, ਦ੍ਵਾਦਸਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਪੁਚ੍ਛਾ, ਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਪੁਚ੍ਛਾ, ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਪੁਚ੍ਛਾ. ਵਿਪਤ੍ਤਿਪੁਚ੍ਛਾਤਿ – ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਪੁਚ੍ਛਾ, ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਪੁਚ੍ਛਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਪੁਚ੍ਛਾ, ਆਜੀਵਵਿਪਤ੍ਤਿਪੁਚ੍ਛਾ. ਆਪਤ੍ਤਿਪੁਚ੍ਛਾਤਿ – ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਪੁਚ੍ਛਾ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਪਤ੍ਤਿਪੁਚ੍ਛਾ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਾਪਤ੍ਤਿਪੁਚ੍ਛਾ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਪਤ੍ਤਿਪੁਚ੍ਛਾ, ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਾਪਤ੍ਤਿਪੁਚ੍ਛਾ, ਦੁਕ੍ਕਟਾਪਤ੍ਤਿਪੁਚ੍ਛਾ, ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਾਪਤ੍ਤਿਪੁਚ੍ਛਾ. ਅਜ੍ਝਾਚਾਰਪੁਚ੍ਛਾਤਿ – ਦ੍ਵਯਂਦ੍ਵਯਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪੁਚ੍ਛਾ.
੪੦੦. ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਲਿਙ੍ਗਪੁਚ੍ਛਾ, ਇਰਿਯਾਪਥਪੁਚ੍ਛਾ, ਆਕਾਰਪੁਚ੍ਛਾ, ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਪੁਚ੍ਛਾ. ਲਿਙ੍ਗਪੁਚ੍ਛਾਤਿ – ਦੀਘਂ ਵਾ ਰਸ੍ਸਂ ਵਾ ਕਣ੍ਹਂ ਵਾ ਓਦਾਤਂ ਵਾ. ਇਰਿਯਾਪਥਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਵਾ ਠਿਤਂ ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਂ ਵਾ. ਆਕਾਰਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਗਿਹਿਲਿਙ੍ਗੇ ਵਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਲਿਙ੍ਗੇ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਲਿਙ੍ਗੇ ਵਾ. ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਵਾ ਠਿਤਂ ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਂ ਵਾ.
੪੦੧. ਕਦਾ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਕਾਲਪੁਚ੍ਛਾ, ਸਮਯਪੁਚ੍ਛਾ, ਦਿਵਸਪੁਚ੍ਛਾ, ਉਤੁਪੁਚ੍ਛਾ. ਕਾਲਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਕਾਲੇ ਵਾ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਕਾਲੇ ਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਕਾਲੇ ਵਾ. ਸਮਯਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯੇ ਵਾ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਸਮਯੇ ਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ ਵਾ. ਦਿਵਸਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਵਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਦਿਵਾ ਵਾ ਕਾਲ਼ੇ ਵਾ ਜੁਣ੍ਹੇ ਵਾ. ਉਤੁਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਵਾ ਗਿਮ੍ਹੇ ਵਾ ਵਸ੍ਸੇ ਵਾ [ਵਸ੍ਸਾਨੇ ਵਾ (ਸੀ.)].
੪੦੨. ਕਤ੍ਥ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਠਾਨਪੁਚ੍ਛਾ, ਭੂਮਿਪੁਚ੍ਛਾ, ਓਕਾਸਪੁਚ੍ਛਾ, ਪਦੇਸਪੁਚ੍ਛਾ. ਠਾਨਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਭੂਮਿਯਾ ਵਾ ਪਥਵਿਯਾ ਵਾ ਧਰਣਿਯਾ ਵਾ ਜਗਤਿਯਾ ਵਾ. ਭੂਮਿਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਭੂਮਿਯਾ ਵਾ ਪਥਵਿਯਾ ਵਾ ਪਬ੍ਬਤੇ ਵਾ ਪਾਸਾਣੇ ਵਾ ਪਾਸਾਦੇ ਵਾ. ਓਕਾਸਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮੇ ਵਾ ਓਕਾਸੇ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਵਾ ਓਕਾਸੇ ਉਤ੍ਤਰੇ ਵਾ ਓਕਾਸੇ ਦਕ੍ਖਿਣੇ ਵਾ ਓਕਾਸੇ. ਪਦੇਸਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮੇ ਵਾ ਪਦੇਸੇ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਵਾ ਪਦੇਸੇ ਉਤ੍ਤਰੇ ਵਾ ਪਦੇਸੇ ਦਕ੍ਖਿਣੇ ਵਾ ਪਦੇਸੇਤਿ.
ਮਹਾਸਙ੍ਗਾਮੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.