੩. ਵਿਕਾਲਗਾਮਪ੍ਪਵਿਸਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ

੫੦੮. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਭਾਯਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – [ਇਮਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਾਯੋ ਦੀ. ੧.੧੭; ਮ. ਨਿ. ੨.੨੨੩; ਸਂ. ਨਿ.; ਅ. ਨਿ. ੧੦.੬੯] ਰਾਜਕਥਂ ਚੋਰਕਥਂ ਮਹਾਮਤ੍ਤਕਥਂ ਸੇਨਾਕਥਂ ਭਯਕਥਂ ਯੁਦ੍ਧਕਥਂ ਅਨ੍ਨਕਥਂ ਪਾਨਕਥਂ ਵਤ੍ਥਕਥਂ ਸਯਨਕਥਂ ਮਾਲਾਕਥਂ ਗਨ੍ਧਕਥਂ ਞਾਤਿਕਥਂ ਯਾਨਕਥਂ ਗਾਮਕਥਂ ਨਿਗਮਕਥਂ ਨਗਰਕਥਂ ਜਨਪਦਕਥਂ ਇਤ੍ਥਿਕਥਂ [ਇਤ੍ਥਿਕਥਂ ਪੁਰਿਸਕਥਂ (ਕ.) ਮਜ੍ਝਿਮਪਣ੍ਣਾਸਟ੍ਠਕਥਾ ੧੫੬ ਪਿਟ੍ਠੇ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ] ਸੂਰਕਥਂ ਵਿਸਿਖਾਕਥਂ ਕੁਮ੍ਭਟ੍ਠਾਨਕਥਂ ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਕਥਂ ਨਾਨਤ੍ਤਕਥਂ ਲੋਕਕ੍ਖਾਯਿਕਂ ਸਮੁਦ੍ਦਕ੍ਖਾਯਿਕਂ ਇਤਿਭਵਾਭਵਕਥਂ ਇਤਿ ਵਾ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਭਾਯਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਂ ਕਥੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਰਾਜਕਥਂ ਚੋਰਕਥਂ…ਪੇ… ਇਤਿਭਵਾਭਵਕਥਂ ਇਤਿ ਵਾ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਗਿਹੀ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ’’ਤਿ!

ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਾਨਂ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਾਨਂ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤੇ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਭਾਯਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਂ ਕਥੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਰਾਜਕਥਂ ਚੋਰਕਥਂ…ਪੇ… ਇਤਿਭਵਾਭਵਕਥਂ ਇਤਿ ਵਾ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਭਾਯਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਂ ਕਥੇਥ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਰਾਜਕਥਂ ਚੋਰਕਥਂ…ਪੇ… ਇਤਿਭਵਾਭਵਕਥਂ ਇਤਿ ਵਾਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਮੋਘਪੁਰਿਸਾ, ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਭਾਯਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਂ ਕਥੇਸ੍ਸਥ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਰਾਜਕਥਂ ਚੋਰਕਥਂ…ਪੇ… ਇਤਿਭਵਾਭਵਕਥਂ ਇਤਿ ਵਾ! ਨੇਤਂ, ਮੋਘਪੁਰਿਸਾ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾਥ –

‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਞ੍ਚਿਦਂ ਭਗਵਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

੫੦੯. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕੋਸਲੇਸੁ ਜਨਪਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਸਾਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਾਮਂ ਉਪਗਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਪਵਿਸਥ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ – ‘‘ਭਗਵਤਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਯਨ੍ਤਾ ਨ ਪਵਿਸਿਂਸੁ. ਚੋਰਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਦਾਨੇ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤੁਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾਥ –

‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਞ੍ਚਿਦਂ ਭਗਵਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

੫੧੦. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੋਸਲੇਸੁ ਜਨਪਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਸਾਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਾਮਂ ਉਪਗਚ੍ਛਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਪਵਿਸਥ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ – ‘‘ਭਗਵਤਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਯਨ੍ਤੋ ਨ ਪਾਵਿਸਿ. ਚੋਰਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਦਾਨੇ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤੁਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾਥ –

‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਞ੍ਚਿਦਂ ਭਗਵਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

੫੧੧. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਹਿਨਾ ਦਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘‘ਅਗ੍ਗਿਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਗਾਮਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ – ‘‘ਭਗਵਤਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਯਨ੍ਤੋ ਨ ਪਾਵਿਸਿ…ਪੇ… ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਦਾਨੇ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਰੂਪੇ ਅਚ੍ਚਾਯਿਕੇ ਕਰਣੀਯੇ ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤੁਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾਥ –

੫੧੨. ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਤਥਾਰੂਪਾ ਅਚ੍ਚਾਯਿਕਾ ਕਰਣੀਯਾ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

੫੧੩. ਯੋ ਪਨਾਤਿ ਯੋ ਯਾਦਿਸੋ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ.

ਸਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ ਆਪੁਚ੍ਛਾ ਪਵਿਸਿਤੁਂ.

ਅਸਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ ਆਪੁਚ੍ਛਾ ਪਵਿਸਿਤੁਂ.

ਵਿਕਾਲੋ ਨਾਮ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇ ਯਾਵ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਾ.

ਗਾਮਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਂ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.

ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਤਥਾਰੂਪਾ ਅਚ੍ਚਾਯਿਕਾ ਕਰਣੀਯਾਤਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾਰੂਪਂ ਅਚ੍ਚਾਯਿਕਂ ਕਰਣੀਯਂ.

੫੧੪. ਵਿਕਾਲੇ ਵਿਕਾਲਸਞ੍ਞੀ ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਤਥਾਰੂਪਾ ਅਚ੍ਚਾਯਿਕਾ ਕਰਣੀਯਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਵਿਕਾਲੇ ਵੇਮਤਿਕੋ ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਤਥਾਰੂਪਾ ਅਚ੍ਚਾਯਿਕਾ ਕਰਣੀਯਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਵਿਕਾਲੇ ਕਾਲਸਞ੍ਞੀ ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਤਥਾਰੂਪਾ ਅਚ੍ਚਾਯਿਕਾ ਕਰਣੀਯਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ.

ਕਾਲੇ ਵਿਕਾਲਸਞ੍ਞੀ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਕਾਲੇ ਵੇਮਤਿਕੋ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਕਾਲੇ ਕਾਲਸਞ੍ਞੀ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ.

੫੧੫. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਤਥਾਰੂਪੇ ਅਚ੍ਚਾਯਿਕੇ ਕਰਣੀਯੇ, ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਪੁਚ੍ਛਾ ਪਵਿਸਤਿ, ਅਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਪਵਿਸਤਿ, ਅਨ੍ਤਰਾਰਾਮਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੁਪਸ੍ਸਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਸੇਯ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਟਿਕ੍ਕਮਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਗਾਮੇਨ ਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤਿ, ਆਪਦਾਸੁ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸਾਤਿ.

ਵਿਕਾਲਗਾਮਪ੍ਪਵਿਸਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਤਤਿਯਂ.